Кіріспе

Өзін-өзі психик деп танытқан Теодор Джадд Сериос (1918 жылы 27 қараша - 2006 жылы 30 желтоқсан) - Полароид фильміндегі "ойлық суреттер" шығаруымен танымал болған Чикаголық келіншек. Ол бұлардың психикалық күштердің көмегімен жасалғанын айтты. Сериостың психикалық талаптары Денвердегі психиатр Джуль Эйзенбудтың (19081999) қолдауымен күшейтілді, ол "Тед Сериос әлемі: ерекше ақыл-ойының "ойтану" зерттеулері" (1967) атты кітап жариялады. Алайда кәсіби фотографтар мен күмәнділер Серёстің және оның фотосуреттері алаяқтық деп айтады.

Тарих және әдіс

Серёс жұмыссыз болып, киноға өз ойымен суреттер түсіре аламын дегені психиатр Жюль Эйзенбудтың назарына түсті. Сериос әдетте кішкентай цилиндр немесе түтік ұстап, оны "гизмо" деп атады, ол бірден түсірілетін камераның линзасына дейін, содан кейін маңдайына қарай бағытталып, затвор босатылды. Ол суреттерін түсіргенде жиі мас болған немесе кем дегенде мас болған. Серёстің суреттері көбінесе бос немесе қара түсті болған. Кейде әртүрлі жолдармен түсіндірілетін бүктелген сурет көрінеді, бірақ сирек жағдайда салыстырмалы түрде айқын және анықталатын сурет пайда болады, бірақ көбінесе фильмдегі қараңғы аймақтармен қоршалған. Кейде оның фотосуреттері бұрмаланған немесе нақты жерлердің немесе суреттердің өзгертілген нұсқалары болып көрінді, мысалы, осындай фотосуреттердің бірі Айзенбудтың фермасында, қораны шындыққа қарағанда басқа құрылым ретінде көрсетті. Тағы бір фотосуретте кейінірек Канаданың Корольдік атлы полициясының әуе бөлімшесіне тиесілі ангар деп танылған ғимараттың бөлігі бейнеленген. Айзенбуд бұрын анықталмаған суреттер Ганимедтің бетінде екендігін дәлелдеуге тырысты. Айзенбудтың өз сөздерімен айтқанда, "Өкінішке орай, мен астрономды немесе оптика ғалымдарын келісе алмадым".

Психология

Айзенбудтың айтуынша, "Тед Серёс көптеген мінез-құлық бұзылыстары бар мінез-құлық патологиясын көрсетеді. Ол біздің қоғамның заңдары мен әдет-ғұрыптарына бағынбайды. Ол әлеуметтік жағдайларды елемейтіндіктен, бірнеше рет тұтқындалған. Оның психопатиялық және социопатиялық болмысы көптеген басқа жолдармен көрініс табады. Ол өзін-өзі ұстай алмайды, ол жылап, жылап, ісі дұрыс болмағанда басын жерге соғып алады". Серёстің алкоголиктік адамы екені айтылған.

Сыни қабылдау

1967 жылы қазанда шыққан Popular Photography журналының мақаласында Чарли Рейнольдс пен Дэвид Айзендрат, әуесқой сиқыршылар мен кәсіби фотографтар, Сериос пен Айзенбудпен демалыс өткізгеннен кейін оны алаяқтық деп ашқандарын мәлімдеді. Рейнольдс пен Айзендрат Серёстің өзіне қажет нәрсені түтікке салып жатқанын байқаған. Олар бұл сурет камера түсіретін нәрсе деп болжады, бірақ Сериос оның қолынан емес, ақыл-ойынан шыққан деп мәлімдейді. Роберт Тодд Кэрролл кейіннен "асылғаннан кейін ол соңғы 30 жыл бойы естілмеген болып қалды" деп жазды. Джеймс Рэнди, сахналық сиқыршы және белгілі ғылыми скептик, Серёсті зерттеуге қызығушылық танытты. Ранди Серёстің фотосуретке түсіру үшін "жеңіл қолмен ұсталатын оптикалық құрылғыны" қолданғанын мәлімдеді. Рэнди Нью-Йорктегі тікелей эфирдегі телешоуда Серёстің трюгін қайталап көрсеткенін және Айзенбұдты "жақсылап таңғалдырғанын" жазды. Теренс Хайнстың айтуынша: Серёс "гизмо" деп атаған нәрсені, камера линзасына орналастырылған қағаз түтігін қолданады. Оның айтуынша, бұл оған ақыл-ойының күш-қуатын фильмге бағыттауға көмектесті. Ол сондай-ақ ешкімге айтпаған бір нәрсені қолданды - ұзындығы бір дюйм, диаметрі бір жарым дюйм болатын кішкентай түтік. Бұл түтікше бір шетінде кішкентай ұлғайтқыш линзасы бар еді. Екінші шетке 35 мм-лік стандартты слайдтан кесілген бөлшекті енгізуге болады. Дұрыс орналастырылған бұл құрылғы кескіленген мөлдір бөліктегі суретті Полароид камерасының пленкасына түсіреді. Құрылғы кішкентай болғандықтан, оны қолдың алақанына тығып қоя алатын, сондықтан оны жасыруға үлкен қағаз "гизма" болмаған кезде де қолдануға болады. Гарднердің айтуынша, "егерде бұрын Тед Сериос пен оған ұқсаған басқаларды магияға қатысты білген болса, олар мұндай ұятқа қалмас еді".

Танымал мәдениет

Ой-сананы суреттеу 1996 жылғы "The X Files" эпизодының "Unruhe" тұжырымдамасы болды және 1994 жылғы "Born Again" эпизодында бұрыштама түрде айтылды. "Х-файлдар" продюсері Крис Картер доктор Айзенбудтың кітабы бойынша фильм түсіру туралы келісімге қол қойды. Сериос сонымен қатар 1985 жылы Артур Кларктың "Странные силы" әлемінің жетінші эпизодында (Айзенбуд, Рейнольдс және Айзендратпен бірге) таныстырылды және сұхбат алды, онда ол өзінің "гизмосын" қолданбаған болса да, өзінің бұрынғы ойлау сессияларын қайталауға тырысты. Серёс бұған дейін 1980 жылы "Фотографиядағы арбалар" сериясында "In Search of" телехикаясында көрініс тапқан. Тед Сериос пен ойлаушылық 2014 жылы Музейдегі құпиялар эпизодында (6-маусым, 13-эпизод) ерекшеленді. Тед Серёс - француз жазушысының 2014 жылғы "Descente de médiums" романындағы медиумдардың бірі. Тед Сериос Марк З. Данилевскидің 2000 жылғы "Жабайы жапырақтар үйі" романында 3-ші аяқ жазба ретінде аталады.