Кіріспе

Американдық композитор, жазушы және кинорежиссер (1961 жылы туған) Дарон Арик Хаген (/h//ɑː//ɡ//ən/ HAHgən; 4 қараша 1961 жылы туған) – американдық композитор, жазушы және кинорежиссер.

Ерте өмір

Дарон Хаген Висконсин штатының Милуоки қаласында дүниеге келді және Милуокидің батысындағы Нью-Берлинде өсті. Хаген визуалды суретші, жазушы және жарнама саласындағы маман Гвен Хагеннің үш ұлының ең кішісі болды. Ол Мари Сандозбен шығармашылық жазуды оқыды және «Exclusively Yours Magazine» журналының, сондай-ақ Earl Hagen (адвокат) журналының шығармашылық директоры ретінде табысты жарнамалық мансапқа ие болды. Хаген 1974 жылы ағасы Кевин оған Бенджамин Бриттеннің «Билли Бадд» операсының жазбасын және ноталарын сыйға тартқанда, шығармашылықпен белсенді айналыса бастады. Екі жылдан кейін, он бес жасында, ол өзінің алғашқы оркестрлік шығармасының премьерасын өткізді, оның жазбасы мен ноталары Леонард Бернштейннің назарына түсті, ол Хагенді Дэвид Даймондтан сабақ алу үшін Джульярдқа баруға ынталандырды. Ол Адам Клешевскиден фортепиано, ал Висконсин музыка консерваториясында композиция, фортепиано және дирижерлік өнерін оқыды (оның ұстаздары Дуэйн Дишоу мен Джуди Крамер болды). Кертисте Рорремнің студенті болған кезде, ол Марион Заржечнадан фортепиано сабақтарын алды, сондай-ақ Лукас Фосспен жеке сабақтарда оқыды. 1984 жылы Хаген Нью-Йорк қаласына көшіп, Джульярдта ресми білімін аяқтады, алдымен екі жыл Даймондтан, содан кейін әр семестрде Джозеф Швантнерден және Бернард Рэндстен оқыды. Бітіргеннен кейін Хаген Танглвуд композициялық семинарының қатысушысы болды, содан кейін қысқа уақытқа шетелде тұрды, бірінші Кассидегі Камарго қорында, содан кейін Италияның Беллажио қаласындағы Рокфеллер қорының Вилла Сербеллониде, онда ол екі рет қонақ болды. 1985-1998 жылдар аралығында Хаген Макдауэлл колониясына жиі шақырылды. АҚШ-қа оралғаннан кейін Хаген Бернштейнмен жеке сабақтарда оқыды, оның басшылығымен Хагеннің «Shining Brow» (1992) операсының композициясы жазылды – Хагеннің халықаралық мансабын бастаған опера, бұл оны Бернштейннің естелігіне арналған нотаға арнауға итермеледі.

Өнер қайраткері және педагог

Perpetuum Mobile Concerts (1982–1987) көркемдік директоры ретінде Филадельфия мен Нью-Йорктегі концерттерде жүзден астам американдық композиторлардың шығармаларын тұңғыш рет орындады. Хаген Нью-Йорктегі Lotte Lehmann Foundation (2004–2007) президенті қызметін атқарды, бұл опера мен өнер әнін насихаттауға арналған халықаралық коммерциялық емес ұйым; 2000 жылдан 2018 жылға дейін ол американдық опера үшін Дуглас Мур қорының мүшесі болды және 2006 жылы Yaddo корпорациясының өмір бойына мүшесі болып сайланды. Ол "New Mercury Collective" атты "артистік зерттеулер, шығармашылық тәуекелге бару және оның мүшелері театр, музыка және жаңа технологияларды біріктіретін, барлық көрермендерге арналған пост-жанрлық туындыларды жасау мен орындау үшін ынтымақтаса алатын" лабораторияның негізін қалаушы және көркемдік директоры. Хаген Tanglewood, Mostly Modern, Ravinia, Wintergreen және Aspen музыкалық фестивальдерінде еңбек етті, сондай-ақ Вашингтон штатының Якима қаласындағы Seasons Fall Music Festival музыкалық фестивалінің көркемдік директоры және факультет басшысы (2008–2012) болды. 2015 жылдан бері Вирджиния штатындағы Wintergreen Summer Music Academy композиция кафедрасының тең төрағасы қызметін атқарып келеді. Факультеттік қызметтерінің ішінде Чикаго өнер колледжінің Музыка консерваториясында композитор ретіндегі жұмысы бар, ол оны сол жердегі өнерпаздар құрамына қосылуға шақырды (2017–2023 жж.), "ол сахналық режиссер, драматург, композитор және қоғамдық белсенді ретіндегі дағдыларын Рузвельт университетінің студенттерімен бөлісуге мүмкіндік беретін көп салалы лауазымға ие болды. Студенттер оны бақылап, жыл сайын жаңа Хаген операсын дамытуға көмектесті". Ол сонымен қатар Питтсбург университетінде Франц Лехар атындағы композитор (2007 ж.), Принстон университетінің ательесінде (1998, 2004–2005 жж.) екі рет композитор резидентурасын атқарды; Невада университетінде, Лас-Вегаста (2000–2002 жж.) резидент-артист; Майами университетінде, Оксфорд, Огайода (1999–2000 жж.) Сигма Чи Уильям П. Хаффман атындағы резидент-композитор; Бейлор университетінде, Уэко, Техаста (1998–1999 жж.) резидент-артист; Кертис музыка институтының музыка факультетінде (1996–1998 жж.); Бард колледжінде доцент (1988–1997 жж.); Нью-Йорк қалалық колледжінде қонақ профессор (1997, 1993–1994 жж.); және Нью-Йорк университетінде музыка лекторы (1988–1990 жж.).

Жазушы, режиссер және кинорежиссер

Хагеннің "Өткенмен дуэт" атты естеліктері McFarland & Company компаниясымен 2019 жылдың 1 наурызында жарияланды. Хаген Skylight Music Theatre үшін сахналық режиссер ретінде кәсіби дебютін "I Hear America Singing" (2014) мюзиклімен жасады, оған кітап, әндер сөздері мен музыкасын жазды. 2015 жылдың көктемінде ол Кентукки операсы үшін "Мароккодағы әйел" операсын қойды. 2020–21 жылдары Хаген кинорежиссер ретінде дебют жасап, өзінің алғашқы опералық фильмін – "Орсон репетициялады" фильмін шығарды, онда ол Орсон Уэллстің өмірінің соңғы ойларын сөздер, бейнелер және музыка арқылы зерттеді. Хаген музыканы (тірі музыканттарды кең ауқымды электроакустикалық дыбыс ландшафтымен біріктірген) және либреттоны жасады, 30 сағаттан астам фильм түсірді, Иллинойс штатының Чикаго қаласындағы Студебекер театрында сахналық қойылымды басқарды (өзінің "New Mercury Collective" және Чикаго өнер колледжінің бірлескен өндірісінде) және фильм мен саундтректің монтажын жасады. 2021 жылғы ағынды платформада, DVD және кинотеатрларда көрсетуге дейін саундтрек 2021 жылдың 12 наурызында Naxos Records лейблында шығарылды. Бұл туынды халықаралық кинофестивальдерде көптеген наградаларға ие болды. Оның екінші опералық фильмі "9/10: Love Before the Fall" Чикагодағы мейрамханада түсірілді, 2023 жылдың 10 қыркүйегінде жарық көрді және қазіргі уақытта халықаралық кинофестивальдерде бақ сынап жатыр.

Композициялық стиль және әдістер

Хагеннің музыкасы негізінен тоналды, бірақ сериялық, биіктік класы және октатоникалық тәсілдер әдетте психологиялық және эмоционалды түрғысынан ауыр үзінділерде қолданылады. Ол "жағымды лирикасымен ерекшеленеді, бірақ оның стилі оңай жіктеуге келмейді. Оның шығармалары ХХ ғасырдың композициялық техникаларын еркін меңгергенін көрсетсе де, бұл тәсілдер оның тоналды гармонияның мүмкіндіктерін пайдалану мен кеңейтуіне қарағанда екінші деңгейде қалады, бұл оның музыкасына кең көрермен қауымына тартымды болатын тікелей әсер береді. Оның музыкасы кең эклектикалық, джаз, Бродвей, латын музыкасы, итальяндық веризм және софт-рок сияқты алуан стильдерді қамтиды". Хагеннің айтуынша, "Политональдық опералардағы кейіпкерлердің өзара әрекеттесуін бейнелеу механизмі ретінде маңызды орын алады". Бернштейн бір кезде Марк Блицштейннің "Сакко және Ванцетти" операсын аяқтауды сұраған Хаген, Блицштейннің музыкасына алғылыш сезімін білдіреді: "Мен оның құрамындағы музыкалық ДНК-ны қажет деп санаймын. Осы ДНК-ның бір талдары – құралдарды тиімді пайдалануға қатысты қатаң талаптар, сөз бен музыканы үйлестіруге деген құштарлық, музыканың әлеуметтік әділеттілікті қолдауы мүмкін деген сенім, мақтанға қарсы тұру – мен жазған музыкаға сіңіп, бастапқыда солай болды". Хагеннің вокалдық музыкасы The New Grove-да "оның шығармашылығының негізгі тасы" деп сипатталған. Ол былай деп атап өтті: "Мен дауыстарды жақсы көремін және әншілерді жақсы көремін, музыка, сөз және әншілердің қиылысуымен қатар, музыкалық театрдың өндірісін жасау және өткізу процесін де жақсы көремін. Бұл – біздің ешқайсымыздан да үлкен өнер туындысын жасауға бел буған адамдардың бірлескен еңбегі". "Дауыстық желілерді құрастырудағы шеберлігін пайдалана отырып, [Хаген] лирикалық ағымдағы әндер жасайды, мәтіндерді музыкалық және драмалық тұрғысынан нақты бейнелейді. Оның ноталарында кеңейтілген белгілер бар, бұл әншілерден мәтіндегі эмоцияларды жеткізу үшін әртүрлі тембрлерді пайдалануды талап етеді". Оның опералары әсіресе кең стильдік спектрді қамтиды және көбінесе "опера мен музыкалық театр әлемдерінің арасындағы шекараны жоғарылатады". "Shining Brow" операсы туралы Том Стрини: "Хагеннің негізгі стилі модернистік экспрессионизм, тоналды, бірақ еркін диссонанстық болып көрінеді. Ол барбершоптан бастап, тики-тик би музыкасына дейінгі түрлі әсерлерді осы стильге қарсы қойып, кейіпкерді көрсету және кезеңді (1903–'14) анықтау үшін пайдаланады". "Vera of Las Vegas" операсында Хаген, Роберт Тикнессе жазғандай, "нео Гершвин, джаз, софт-рок, Бродвей стильдерін өрлеп бара жатқан әуендермен үйлестіреді, бұл кейіпкерлерді өзін-өзі тану арияларында айналып жүреді". "Bandanna – бұл балық та емес, құс та емес – веризм сияқты қатал емес, бірақ шексіз қамқорлықпен жасалған; шіркеу мен кантина және Оксондық декламацияның үйлесімі", - деп жазады Тим Пейдж. Кэтрин Парсондж бұл бағалауды кеңейтеді: "[ол] Гершвин, Бернштейн және Стивен Сондхаймның музыкалық театрынан бастап, дәстүрлі мариачи музыкасына және Бенджамин Бриттеннің заманауи операсына дейін стильдік жағынан толық сенімді, қазіргі опера ретінде көрінеді. Бродвейде тәлім алған Хаген, шығарма тұтастай алғанда опера мен музыкалық театрдың арасында екенін мойындайды. Хагеннің стилі көрермендерді оның туындыларындағы мәтіндік және музыкалық сілтемелердің байлығынан өз мағыналарын құрастыруға белсенді түрде қатысуға шақырады". Хагеннің көптеген стильдерді біртұтас жеке көзқарасқа үйлестірудегі табысы 2014 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының сыйлығымен мойындалды, ол "өз дауысын тапқан композитордың көркемдік жетістіктерін" бағалады. 2007 жылы өзін-өзі жариялау Хагенге операның "Амелия" (және оның барлық келесі шығармалары) үшін дамушы орындау материалдарын онлайн ортада ғана қолжетімді етуге мүмкіндік берді: "Операның басшыларына парольмен қорғалған веб-сайтқа қол жеткізілді, онда Хаген Амелияның вокалдық партияларының pdf файлдарын орналастырды. Ол бір көріністі өзгерткенде, жаңа өңделген файлды жүктейді, ал автоматты түрде құрылған хабарлама актерлерге өзгеріс туралы хабарлайды".

Сыни қабылдау

Opera News басылымының айтуынша, «Хагенді керемет музыкант деу – оны бағаламаумен тең. Дарон – музыканың өзі». 1993 жылы Хагеннің «Шайнинг Брау» операсының тұңғыш қойылымы халықаралық баспасөзde бірауызды түрде мақтауға ие болды. Хагеннің 2010 жылғы «Амелия» операсы «The New York Times», «Financial Times», «Times of London», «Seattle Times», «The Washington Post» және «Opera Magazine» сияқты басылымдарда оң пікірлер алды. Хайди Уэльсон «The Wall Street Journal» газетінде осы туындыны «өте өзгеше және тартымды» деп сипаттады. «Амелия – дәстүрлі құндылықтарға негізделген заманауи опера. Мырза Хагеннің тынымсыз, сұрақ тудыратын музыкасы ешқашан өз жандылығын жоғалтпайды». Иван Кац «The Huffington Post» басылымында «Хагеннің музыкасы шеберлікпен құрастырылған және көп жағынан генийлік туынды. Ол әйелдерге арналған партияларды оңай жазуға бейім, бірақ ерлерге арналған шығармалары (әсіресе тенор Уильям Берденге арналған партиялары) күрделі және өте тиімді» деп жазды. Энтони Томмасини «The New York Times» газетінде «опера адал және өзгеше, бірақ бір жағынан ауыр, екінші жағынан мелодрамалық. Бұл – шын жүректен туған, маңызды және ерекше туынды. Дегенмен, лирикалық бөлімдер тым көп, ал оркестрдің күшті дыбысы ешқашан тоқтамайды» деп атап өтті. 2013 жылғы «Мароккодағы әйел» операсы адам саудасы мәселесіне арналған. «Нуар, веризм, синема верите» стиліндегі фильм. Техас университетіндегі оқу шеберханасындағы қойылым кезінде бір аспирант кейіпкерлердің «жаппай және көбінесе жағымсыз, тіпті омыртқасы жоқтай көрінетінін, сондықтан оларға қызығу қиын» болды десе, 2015 жылдың көктемінде Кентукки операсы Хагеннің жетекшілігімен кәсіби тұсаукесер өткізген кезде, кәсіби сыншылар «оның күрделі музыкасы лейтмотивтер, түрлі кейіпкерлерге арналған музыкалық сигналдар және ешқашан тоқтамайтын, демалмастан музыка арқылы мәселелерді көрсетуге көмектеседі. Әншілердің керемет ариялары осы күрделі құрылымнан табиғи түрде пайда болады. Хагеннің сезімтал әуендер жазуға қабілеті бар және ол осы шеберлігін маңызды сәттерде музыканы ашып көрсету үшін пайдаланады» деп жазды.

Жұмыстардың тізімі

Оның кең ауқымды назар аударған алғашқы композициясы – «Бейбітшілікке тілек» («Prayer for Peace») болды. Нью-Йорк филармониясы 150 жылдығына орай (1990 ж.) Philharmonia-ға тапсырыс берді; Висконсин университетінің Мэдисон музыка мектебі 100 жылдығына арналған «Латунь квинтетіне концерт» (1995 ж.) тапсырыс берді; Кертис институты 75 жылдығына «Көп әңгіме» («Much Ado») шығармасын тапсырыс етті (2000 ж.). 1981-2008 жылдар аралығында ірі оркестрлер мен орындаушылардан Хаген алған тапсырыстардың ішінде оркестрлік шығармалар, бес симфония (Филадельфия, Милуоки, Окленд, Олбани және Феникс оркестрлері үшін), жеті концерт (Гарри Граффман, Джейме Ларедо, Шарон Робинсон, Джеффри Ханнер және Сара Сант’Амброджио сияқтылар үшін), хор мен оркестр үшін бірнеше ірі шығармалар, екі ондаған хорлық шығармалар (соның ішінде Kings Singers үшін жазылған шығарма), балеттік партитуралар, концерттік увертюралар, виртуоздық пьесалар, екі латунь квинтеті, алты фортепиано триосы, үш скрипкалық квартет, оброй квинтеті, скрипка мен виолончель дуэті, фортепианоға арналған соло шығармалар (оның «Фортепианоға сюитасы» XIII Ван Клибурн атындағы халықаралық фортепиано конкурсының жаңа бағдарламалық шығармасы болды), органға, скрипкаға, альтқа және виолончельге арналған шығармалар, сондай-ақ жарияланған 17 ән циклі бар. (Хагеннің 300-ден астам ән-романстары басылып шыққан.) «Shining Brow» шығармасынан алынған материал 1994 жылы Брюс Брубакер үшін жазылған Хагеннің «Built Up Dark» фортепианолық туындысында қолданылды. Ол замандас жазушылармен жиі ынтымақтастық етеді, Нуар Алсадир, Марк Кэмпбелл, Зеев Дуней, Стивен Данн, Сара Горхэм, Сьюзан Гриффин, Питер Хандке, Рейне Хаузер, Сеймус Хини, Роберт Келли, Ричард МакКанн, Ким Робертс, Стивен Сэнди, Марк Скиннер және Марк Странд сияқты ақындардың өлеңдерін музыкаға қойды. 1990 жылы Хаген ирланд ақыны Пол Малдунмен шығармашылық серіктестікке кірісті, нәтижесінде төрт ірі опера туды: «Shining Brow» (1992), «Vera of Las Vegas» (1996), «Bandanna» (1998) және «The Antient Concert» (2005). «Хагеннің операларына либретто жазу арқылы [Малдунға], ақыл-ойынан алыс және бейшара деп айыпталған жазушы, шын ниетпен эмоцияларға берілу мүмкіндігі туды», – деп жазады Дэвид Уитли. Хагеннің операларына либреттоларды Барбара Грецки («Нью-Йорк әңгімелері», 2008), Дж. Д. МакКлатчи («Сламберлендтегі Кішкентай Немо», 2010) және Гарднер МакФолл («Амелия», 2010) жазды. Ол өзі де либретто жазды («Мароккодағы әйел», 2013, «Нью-Йорк әңгімелері», 2008, «Орсон репетициялайды», 2019 және «9/10: Құлау алдындағы махаббат», 2023).

Жазу және жариялау

Хагеннің шығармаларының жазбаларын Albany Records, Arsis, Sierra, TNC, Mark, Naxos Records, Sony Classical Records және CRI сияқты лейблдерде табуға болады. Оның музыкасы 1982–90 жылдары Бостондағы EC Schirmer баспасында, ал 1990–2006 жылдары Нью-Йорктегі Carl Fischer Music баспасында жарияланды. 2007 жылы ол Burning Sled таңбасымен жеке жариялай бастады. 2017 жылы Burning Sled, Хагеннің операларына Peermusic Classical компаниясымен лицензиялық келісім жасасты. 2022 жылы Peermusic Хагеннің қалған каталогын толығымен сатып алды.

Диссертациялар

Йенс Стаубранд: Киркегордың халықаралық библиографиясы. Музыкалық шығармалар мен пьесалар, Копенгаген 2009. Ағылшын және дания тілдерінде. , оның ішінде Дарон Хагеннің «LORD, GOD IN HEAVEN» (1994) «LITTLE PRAYERS» шығармасынан.
Пол Крейдер 1999. Дарон Хагеннің өнер әндері: лирикалық драмалық және қарапайымдық. Риттенхаус әндеріне түсіндірмелік нұсқаулық және «Resuming Green». DMA диссертациясы, Аризона университеті, Тусон, Аризона.
Эдвин Пауэлл 2002. «Bandanna» операсы (Дарон Арик Хаген, либретто авторы Пол Малдун), Колледж оркестрлік дирижерлер ұлттық қауымдастығының тапсырысы бойынша жазылған. Операның туындауы және музыкалық сипаттамасының дамуына шолу. DMA диссертациясы, Солтүстік Техас университеті, Дентон, Техас.
Джейн МакКалла Рединг 2002. Америкалық ән композиторы Дарон Арик Хаген (1961 ж.т.) және оның шағын халық операсы: «Dear Youth». DMA диссертациясы, Луизиана штатының университеті, Батон-Руж, Луизиана.
Сара Елизавета Снайдакер 2011. Жаңа американдық ән: 25 американдық композитордың жарияланған әндерінің каталогы. Ph.D. диссертациясы, Айова университеті, Айова-Сити, Айова.
Уоллес, Джейкоб 2015. «Bandanna» увертюрасы. «Бенд арқылы музыкаға оқыту» жинағы, 10-том, Ричард Майлз құрастырған және өңдеген, 705–714 беттер. Чикаго: GIA Publications.
Джей Б. Эйкен 2016. Дарон Арик Хагеннің хор музыкасы және дирижердің «Flight Music» шығармасын талдауы. DMA, Оңтүстік Каролина университеті, Колумбия, Оңтүстік Каролина.
Николь Кенли Миллер 2012–2018. «Voicing Virginia»: Вулфтың сөздерін музыкаға бейімдеу. DMA диссертациясы, Хьюстон университеті, Хьюстон, Техас.
Но, Шин Ён 2019. Эмили Дикинсонның поэтикалық бейнелері Лори Лейтман, Джейк Хегги және Дарон Хагеннің 21 ғасырдағы әндерінде. DMA диссертациясы, Индиана университеті, Блумингтон, Индиана.
Косин, Келси Далайн, 2019. Дарон Хагеннің «Амелия» операсынан таңдалған арияларды орындау бойынша нұсқаулық. DA, Ball State University, Muncie, IN.