Гай Сорман: Француз-американ экономисі және қоғам қайраткері

Кіріспе

Француз-американдық экономист (1944 жылы туған)

Гай Сорман (10 наурыз 1944 жылы, Нерак қаласында туған) – француз-американдық профессор, бағанашы, автор және экономика мен философия саласындағы қоғамдық ойшыл.

Өмірбаян

Гай Сорман шығармашылық пен заманауи капитализм идеалдарын насихаттайтын жиырма кітап жазды. Оның көзқарастары классикалық либерализмге жақын. Ол Қытайдағы адам құқықтары және Түркия, Египет, Иран, Чили, Польша және Аргентина сияқты көптеген елдердегі демократия мәселелеріне қатысты ұстанымдар білдіреді. Сорман 1979 жылы «Action against Hunger» (ACF) француздық үкіметтік емес ұйымын құрған және 1990 жылға дейін оның президенті болды, содан кейін – құрметті президенті аталды. Ол Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенті Ли Мён Бактың кеңесшісі болды. Сорман Францияда көптеген мемлекеттік лауазымдарды атқарды, соның ішінде Франция Премьер-министрінің кеңесшісі (1995–1997), Адам құқықтары жөніндегі ұлттық комиссия мүшесі, Парижге жақын Булонь-Биланкур қаласының вице-мэрі (1995 жылдан бері) және соңғы кезде «Үлкен Париж батысы» экономикалық және әлеуметтік кеңесінің төрағасы. Гай Сорман – баспагер де: оның «Éditions Sorman» компаниясы Францияда апта сайын 14 ақпараттық бюллетень және АҚШ-та «France Amérique» журналын шығарады. Сорман қазіргі заманғы мәселелер бойынша отыз кітаптың авторы. Ол Францияның «Le Figaro», «Wall Street Journal» және консервативті «Manhattan Institute» институтымен байланысты «City Journal» (редактор ретінде) АҚШ-та, Испания Корольдігіндегі «ABC», Оңтүстік Кореядағы «Dong a Ilbo», Польшадағы «Fakt», Аргентинадағы «La Nación» және басқа да шетелдік басылымдарда тұрақты тілші. Сорман 1970 жылдан 2000 жылға дейін Париж саяси зерттеулер институтында және шетелдік университеттерде экономикадан сабақ берді. 1985 жылы ол Стэнфордтағы Гувер институтында қонақ ғалым болды. 2008 жылдың 9 сәуірінде Нью-Йорктегі Карнеги кеңесінде сөйлеген сөзінде ол Қытай және оның ұлт ретінде әлеуметтік дамуы туралы айтты, сондай-ақ өзінің жаңа кітабы – «Жалған империясы» (жақында ғана ағылшын тіліне аударылған) кітабын таныстырды. Ол: «Қытайда 2 миллион тибеттік жоқ, 1 миллиард тибеттік бар» деді. Бұл идеяның мақсаты – қытай халқының да тибеттіктер сияқты қанаушылыққа ұшырағанын көрсету болды. Далай-лама сияқты, ол да Олимпиада кезінде Қытайды бойкоттауға қарсы болды. Сорманның экономиканы ғылым ретінде қарастыратын «Экономика өтірік айтпайды. Дағдарыс кезінде еркін нарықты қорғау» кітабы 2009 жылдың шілде айында Нью-Йорктегі «Encounter» баспасында жарық көрді. 2011 жылдың қаңтарында Асан саясатты зерттеу институтында сөйлеген «Біз Қытайдан қорқуымыз керек пе?» лекциясында ол Қытайды «сақтануға лайық ел» деп сипаттады, себебі оның болжау мүмкін емесдігі экономикалық саясатын және Коммунистік партияның үкіметтегі рөлін сақтағанша жалғаса береді. Ол сондай-ақ қытай экономикасына инновациялар қажет екенін және оның валютасын – юаньды айырбастауға болатындай ету қажеттігін айтты. Гай Сорман жаһандану және Азия экономикасының өсуі туралы көптеген мақалалар жазды. «Батыстың мәні неде?» (2008) еңбегінде ол «батыстандыру» терминінің бұрыс екенін және батыс пен шығыстың арасында шекара салмау қиын екенін мәлімдеді. «Азияның қай ғасыры?» (2010) еңбегінде Азияда әлі де үйлестіруші институттардың жетіспеуі, инновациялардың болмауы және Азия елдерінің құлдырауы сияқты көптеген кемшіліктер бар екенін, сондықтан көптеген ғалымдар болжағандай, XXI ғасыр Азия ғасыры болмайды деп айтты. Оның пікірінше, біз «жаһандық ғасырға» ендік, онда өзара тәуелділік артады және «ұлттық экономика» немесе «ұлттық проблема» деген нәрсе жоқ. Гай Сорман – еврей. 2015 жылы ол АҚШ азаматы болды және қазір француздық қос азаматтығын иеленді. 2018 жылы ол франко-америкалық қызметі үшін ең жоғары француздық наградасы – «Құрмет Легионы» орденімен марапатталды. 2021 жылы Сорман Лондон Таймс газетіне берген сұхбатында француз философы Мишель Фуконың 1970-ші жылдары Тунисте балаларды жыныстық қорлауға қатысқан болуы мүмкін екенін айтқаннан кейін көп шу көтерді. Кейбір қателіктерге тап болғаннан кейін Сорман кейіннен өз мәлімдемесін өзгертті, «алаңдатарлық дәлелдердің бірігуі» бар екенін айтты.

Guy Sorman has written twenty books that promote the ideals of creativity and modern capitalism. His views are close to classical liberalism. He is assertive in regard to human rights in China and in regard to democracy in many places including Turkey, Egypt, Iran, Chile, Poland, and Argentina. Sorman was a founder of a French NGO, Action against Hunger (ACF), in 1979 and was its President until 1990, when he became its Honorary President. He was an advisor to former South Korean President Lee Myung bak. Sorman has held many government positions in France, including advisor to the Prime Minister of France (1995 1997), Member of the National Commission for Human Rights, deputy mayor of Boulogne Billancourt (since 1995), near Paris, and recently as Chairman of "Greater Paris West" Economic and Social Council. Guy Sorman is also a publisher: his company, Éditions Sorman, publishes 14 weekly newsletters in France and the magazine France Amérique in the United States. Sorman is the author of thirty books on contemporary affairs. He is a regular columnist for Le Figaro in France, the Wall Street Journal and conservative Manhattan Institute associated City Journal (as a contributing editor) in the United States, ABC in the Kingdom of Spain, Dong a Ilbo in South Korea, Fakt in Poland, La Nación in Argentina, and other foreign publications. Sorman taught economics at the Paris Institute of Political Studies from 1970 to 2000 and at foreign Universities. In 1985, he was a visiting scholar at Stanford, Hoover Institution. He attended the New York Carnegie Council on April 9, 2008, where he talked about China and how it is socially developing as a nation, presenting his new book The Empire of Lies (Newly translated into English). He said, "There are not 2 million Tibetans in China. There are 1 billion Tibetans in China." The idea was to show that Chinese people also suffer the same oppression as Tibetans in his view. Like the Dalai Lama, he also did not want China to be boycotted during the Olympics. Sorman's book on economy as a science, Economics doesn't lie, A Defense of the Free Market in a time of Crisis, was published July 2009, by Encounter New York. In his lecture "Should we fear China? ", delivered at the Asan Institute for Policy Studies in January 2011, he described China as a "country to be concerned about because its unpredictability will continue as long as it maintains its economic policies and the Communist Party’s role in the government." He further claimed that the Chinese economy needed innovation and needed to make its exchange currency, the Renminbi convertible. Guy Sorman has also written many articles regarding globalization and Asia's growing economy. In his "What is the West?" (2008), he claimed the term "westernization" is vague, and it is hard to draw a line between the west and the east. In his "What Asian Century?" (2010) he stated that in Asia, there are still too many weaknesses, such as the absence of coordinating institutions, lack of innovations, and declining Asian countries, for the 21st century to become the Asian Century, as many scholars predict. Instead, he believes we have entered the "Global Century" where interdependence on one another increases and where there is no such thing as a "national economy" or "national problem." Guy Sorman is Jewish. He became a US citizen in 2015, now holding French dual citizenship. In 2018, he was awarded the Legion d'Honneur (Officier) the highest French distinction, for his Franco American activities. In 2021, Sorman made headlines after arguing in an interview with the London Times that the French philosopher Michel Foucault had been involved in the sexual abuse of children in Tunisia in the 1970s. Faced with some inaccuracies in his claim, Sorman later adapted his statement, saying there was a "convergence of troubling evidence".