Кіріспе

Ішкі Македониялық революциялық ұйымы (Біріккен) (1925–1936), ағылшын тілінде IMRO (Біріккен) деп жиі аталатын, Македонияның барлық географиялық аймағында қызмет еткен революциялық саяси ұйым болды.

Тарих

IMRO (Біріккен) 1925 жылы Венада Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымының (IMRO) сол қанаты Май манифестінің сәтсіздігінен кейін құрылды. Оған Македониядан Димитар Влахов, Павел Шатев, Георгий Занков, Ризо Ризов, Владимир Поптомов, Методи Шаторов және Христо Янков сияқты бірнеше революционерлер жетекшілік етті. Оның басты мақсаты – Македонияны географиялық және экономикалық шекараларында босату, сондай-ақ болашақ Балқан Федеративтік Республикасының тең құқылы мүшесі болатын жаңа саяси бірлік құру еді. Ұйым Балқан коммунистік федерациясында серіктес ретінде қабылданды және тікелей Коминтерн тарапынан қолдау алды, болгар коммунистік көшбасшысы Георгий Димитровпен тығыз байланыста болды. Ол, ГРУ-дың құпия агенты ретінде, IMRO (Біріккен) ұйымымен байланысқа жауапты болды. 1920 жылдары IMRO (Біріккен) Македония славяндарын болгарлар деп қарастырды. Алайда, 1930 жылдары IMRO македониялықты қолдады. Коминтерннің Резолюциясы македон ұлтының және македон тілінің бар екенін ресми мойындады. Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымының (Біріккен) резолюциясы ретінде жарияланғанымен, бұл македон ұлттық ерекшелігінің ең маңызды халықаралық мойындалуы болды және оның дамуы мен бекітілуіне өте қолайлы жағдай жасады. Бұл тарихи құжаттың мәтіні Коминтерннің Балқандық бюросы тарапынан 1933 жылдың 20 желтоқсаны мен 1934 жылдың 7 қаңтары аралығында дайындалды. Ол 1934 жылдың 11 қаңтарында Мәскеудегі Саяси бюросымен бекітіліп, Коминтерннің Атқару комитеті мақұлдады. Алғаш рет бұл құжат "Македониядағы жағдай және IMRO (Біріккен) міндеттері" тақырыбымен "Македонское дело" газетінің сәуір айындағы санында жарияланды. Резолюция, тіпті прогрессивті қозғалыстың ішінде де, жеке македон ұлтының бар екенін жоққа шығарғандарға жауап бергеннен кейін, мынадай мәлімдеме жасады: "Македония бөлінген үш империалистік мемлекеттегі билеуші ұлттардың буржуазиясы, македон халқының ұлттық ерекшеліктерін және македон ұлтының бар екенін жоққа шығару арқылы ұлттық қысымын жасыруға тырысады". 1935 жылы Грекиядағы IMRO (Біріккен) ұйымы Грекия Коммунистік партиясымен (KKE) тығыз байланыс орнатты. Шындығында, 1935 жылдың 3 шілдесінде KKE газеті "Ризоспастис" Эдеса (Воден) қаласындағы IMRO (Біріккен) ұйымының Г. Славос қол қойған мәлімдемесін жариялады: "Біз, македониялықтар, болгарлар деп аталуға қарсымыз, себебі біз болгарлар емеспіз, сербтер емеспіз, гректер емеспіз, біз македониялықтармыз. Барлық македониялықтарды IMRO (Біріккен) қатарына қосылуға шақырамыз, және біз барлығымыз бірге еркін Македония үшін күресеміз". Кейін IMRO (Біріккен) мүшелері заңсыз саяси қызметпен айналысқандары үшін сотқа тартылды. Көптеген мүшелер өздерін македониялықтар деп жариялады. 1936 жылы таратылғанға дейін, ұйым Болгария Коммунистік партиясы, Югославия Коммунистік партиясы және Грекия Коммунистік партиясының құрамында әрекет етуге тырысты және коммунистер басқаратын македондық ұлттық немесе халықтық майдан рөлін ойнауға ұмтылды. Ұйым таратылғаннан кейін, мүшелерінің көпшілігі Болгария Коммунистік партиясына қосылды. Өмір сүрген кезеңінде ұйым македон халқына аз әсер етті. Алайда, IMRO (Біріккен) ұйымынан шыққан белсенділер болгарлыққа бейімділігін сақтап, Иван Катарджиевтің сөзіне сүйенсек, өздерін болгарлар деп санауын жалғастырды.

Кітапхана

VMRO (обединта), т. I, 131 бет. Скопье, 1991.
Эндрю Россос. Эгей Македониясы македониялықтары: 1944 жылғы британдық офицердің баяндамасы.