Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тигр аймағындағы көл, Эфиопия
Lake in Tigray Region, Ethiopia
Хашенге көлі (сонымен қатар ጻዕዳ ባሕሪ Хашенге көлі, Хашенги көлі) – Эфиопияның оңтүстік Тигр аймағындағы көл. Эфиопияның жоталы жерлерінде 2409 метр биіктікте орналасқан, және одан су шығару жолы жоқ. Эфиопияның 1967/68 жылдарғы статистикалық анықтамасы бойынша, Хашенге көлінің ұзындығы бес шақырым, ені төрт шақырым, ал бетінің ауданы 20 шаршы шақырымды құрайды. Британдық саяхатшы Генри Солт, көлдің тигринья тіліндегі атауы Цада Бахри ("Ақ теңіз") екенін, оның бетін жабатын көптеген құстардың санынан білдірген. Сондай-ақ, жергілікті деректерде бір кезде Хашенге орнында үлкен қала болған, бірақ "Құдайдың қаһарынан, тікелей қолымен қиратылған" деген әңгіме бар. Бұл аңыз бүгінге дейін сақталған.
Lake Hashenge (also ጻዕዳ ባሕሪ Lake Hashange, Lake Hashengi) is a lake in the southern Tigray Region of Ethiopia. Located in the Ethiopian highlands at an elevation of 2409 meters, it has no outlet. According to the Statistical Abstract of Ethiopia for 1967/68, Lake Hashenge is five kilometers long and four wide, with a surface area of 20 square kilometers. The British explorer Henry Salt, who notes that the Tigrinya name of the lake is Tsada Bahri ("White Sea") from the number of birds which cover its surface, records a local tradition that a large city once stood on the site of Hashenge, but "it was destroyed, in his displeasure, by the immediate hand of God." The legend is vivid up to today.
Тарих
1542 жылы 29 тамызда Адал сұлтандығының басшысы Ахмад ибн Ибрахим әл-Гази Ашенгедің оңтүстік жағындағы Офла маңындағы португалдық бекінісіне шабуыл жасап, Офла шайқасында жеңіске жетті, содан кейін басшы Кристовао да Гаманы тұтқындап өлтірді. Бұл көлдің жағалауында өткен тағы бір маңызды шайқас – 1909 жылғы 9 қазандағы Ашенге көлінің шайқасы, онда Дежазмах Абат Бвалу Дежазмах Абраха Арайяның көтерілісшіл күштерін жеңді. 1936 жылғы 3 сәуірде Ашенге көлінің төңірегінде мыңдаған эфиопиялық әскерлер улы газбен қаза болды. Әскерилер Екінші Итальян-Абиссиния соғысы кезінде Майчев шайқасынан шегініп жатқан кезде осы оқиға болды. Итальяндықтар шегініп келе жатқан әскерлерге көлдің айналасын қыша газымен шашып, бомбалады, бұл өте қауіпті әсер етті. 4 сәуірде император Хайле Селассие I өзінің әскерінің денелері уланған көлдің төңірегіне құлап жатқанын көргенде үлкен қайғыға батты. Ашенге көлі – жауын-шашынның ең солтүстікке жеткен жеріне жақын орналасқан, суы шыға алмайтын көл. Көл шөгінділеріндегі диатомдық және оттегі изотоптарының талдауы соңғы 17 000 жылдағы климаттың жалпы өзгеруіне прецессиялық күштердің әсер еткенін растайды, және Атлантика мұхитының беткі температурасының өзгеруімен байланысты болған кенеттен болатын өзгерістермен үзіліске ұшырады.
On August 29, 1542, Ahmad ibn Ibrahim al Ghazi, the leader of the Adal Sultanate, advanced upon the Portuguese stockade near Ofla on the southern side of Ashenge, where he fought the Battle of Ofla and prevailed, afterwards capturing and killing the leader Cristóvão da Gama. Another notable battle that took place on the shores of this lake was the Battle of Lake Ashenge on 9 October 1909, when Dejazmach Abate Bwalu defeated the rebel forces of Dejazmach Abraha Araya. On 3 April 1936, thousands of soldiers of the Ethiopian Empire were killed with poison gas all around Lake Ashenge. The soldiers were withdrawing from the Battle of Maychew during the Second Italo Abyssinian War. As they withdrew, the Italians sprayed and bombed the area around the lake with mustard gas to deadly effect. On 4 April, Emperor Haile Selassie I looked with despair upon the horrific sight of the dead bodies of his army ringing the poisoned lake. Lake Ashenge, a closed basin lake near the northernmost penetration of summer monsoon rains, is well placed to provide a continental record of past changes in the strength of the African monsoon system. Diatom and oxygen isotope analyses of the lake sediments confirm that the overall trend of climate change during the past 17,000 years was driven by precessional forcing, punctuated by abrupt shifts that may be linked to changes in Atlantic surface temperatures.