Кіріспе

Балықтар тұқымдасы

Ephippidae – Moroniformes отрядына жататын перкоморф балықтардың тұқымдасы, олар лопатабалықтар деп аталады. Бұл балықтар әлемнің тропикалық және қоңыржай мұхиттарында кездеседі, бірақ Тынық мұхиттың орталық бөлігінде табылмайды.

Таксономия

Ephippidae тұқымдасын алғаш рет голланд герпетологы және ихтиологы Питер Бликер 1859 жылы ұсынған. Басқа ғалымдар бұл тұқымдасты Drepaneidae тұқымдасымен бірге Ephippiformes ретінде жіктейді, ал Moronidae тұқымдасын Eupercaria сериясындағы белгісіз орналасқан (incertae sedis) деп санайды. Тағы да басқа ғалымдар үш тұқымдасты да «Әлемдегі балықтар» бойынша Moroniformes ретінде, ал одан әрі Acanthuriformes ретінде жіктейді.

Сипаттамалары

Ephippidae шұңқыр балықтарының терең, овал пішінді, жан-жақтан қысылған денелері, қысқа басы және кішкентай терминальды аузы болады. Жанауларында тіс сияқты қылқалам тістері бар, бірақ ауыздың жоғарғы жағында тістер жоқ. Преоперакулумның ұсақ тісті жиегі бар. Бір арқа қанаты бар, оның 9 тікенегі және 21 мен 28 аралығында жұмсақ сәулелері болады, қанатының тікенекті бөлігі төмен орналасқан. Арқа қанатының жұмсақ бөлігінің алдыңғы жағы мен аналь қанаты созылған. Аналь қанатында 3 тікенегі және 16 мен 24 аралығында жұмсақ сәулелері бар. Кеуде қанаттары қысқа, ал жамбас қанаттары ұзын және кеуде қанаттарының астында орналасқан. Құйрық қанаты сәл ойыс, толық бүйірлік сызығы бар, ал бас, дене және көптеген қанаттары қабықшамен жабылған. Жастар жиі қара жолақтармен белгіленеді. Ең ірі түрі – Атлант шұңқыр балығы (Chaetodipterus faber), оның максималды ұзындығы тіркелген, ал ең кішісі – жіп қанатты скат (Rhinoprenes pentanemus), оның максималды ұзындығы тіркелген. Ephippidae шұңқыр балықтары Батыс Атлант мұхитында, Жаңа Англиядан Оңтүстік Бразилияға дейін кең таралған, бірақ олардың өлшемі мен су асты кеңістіктеріндегі табиғатына байланысты ересек шұңқыр балықтарын коммерциялық тұрғыдан жинау қиын, олардың қоректік құндылығы мен етінің сапасына қарамастан.

Биология

Эфиппиддер шұңқыр балықтары балдырларды, бентосты және планктонды омыртқасыздарды, мысалы, губкаларды, зоантарларды, көпқыртықты құрттарды, горгонияларды және туникаларды жейді. Ірі балық түрлерінің көп аулануы нәтижесінде маржан арасында теңіз балдырларының өсіп-көбеюі жүреді, бұл маржанның тіршілікке қолдау көрсету қабілетін шектейді.