Кіріспе

1592 жылғы Жапония–Корея шайқасы Кореяда

Бусанжин қоршауы (hangul=부산진 전투) – 1592 жылдың 24 мамырында Пусан қаласында жапон және корей әскерлері арасында болған шайқас. Пусанға және көршілес Дадаэджин бекінісіне жасалған шабуылдар Кореяға жапон басқыншылығының (1592–98) бастапқы шайқастары болды.

Өмірбаян

Кониси Юкинаганың басшылығындағы 18 700 сарбазды 400 көлік құрамындағы жапондық шабуыл күштері 23 мамырда Цусима аралынан шығып, ешқандай оқиғасыз Бусан портына жетті. Бусан қаласының қолбасшысы Чон Бал, Бусан портының жанындағы Йонг аралында аң аулап жүргенде, жаугершілік флотты көріп, Бусанға айналып, қорғанысқа дайындалды. 1589 жылы Кореяға келген жапон елшілігінің құрамында болған Цусима Со Йошитоши даймиосы бар бір кеме жапон флотынан бөлініп, Бусан қолбасшысы Чон Балға хат жіберді. Хатта кореялықтардың жапон әскерлерінің Қытайға қарай өтуіне кедергі келтірмей, орнынан тұруы талап етілді. Хатқа жауап келмеді, ал жапондықтар келесі күні таңғы сағат 04:00-де десант операциясын бастады. Жосон флотының 150 кемесі қозғалмай, портта күтіп отырды, ал Гёнсанг сол жақ флотының қолбасшысы Бак Хонг, Гёнсанг оң жақ флотының қолбасшысы Вон Гюнға есеп берді. Вон Гюн бұл шабуылдың өте ірі сауда миссиясы болуы мүмкін деп ойлады. Жапондық әскерлердің қолбасшылары Кониси, Со, Мацура Шигенобу, Арима Харунобу, Омура Йошиаки және Гото Мотоцугу болды. Олардың барлығы (Мацурадан басқа) және көптеген сарбаздары Киришитан дінін ұстанды. Кониси басқарған күштердің бір бөлігі жақын маңдағы Дадаэджин бекінісіне шабуыл жасады, ал Со негізгі күштермен Бусанға шабуылдады.

Шайқас

1592 жылы 24 мамыр күні таңертең Со Йошитоши Жоң Балды қайтадан шақырып, егер олар жапондықтарға жол беріп, шегініп тұрса, олардың өзі мен әскерлерінің қауіпсіздігіне кепілдік беретінін мәлімдеді. Жоң бас тартты, Сеулден басқа бұйрық келмесе, жапондықтардың шабуылына қарсы тұру – өзінің міндеті екенін айтты, содан кейін жапондықтардың шабуылы басталды. Жапондықтар алдымен Пусан қамалының оңтүстік қақпасын басып алуға тырысты, бірақ ауыр шығынға ұшырап, солтүстік қақпаға көшті. Жапондықтар Пусан қамалының артындағы таудың биік жерлерін басып алып, солтүстік қақпаның қорғанысын бұзуға дейін қала ішіндегі корейлік қорғаушыларға аркебуздармен оқ жаудырды. Корейліктер, негізінен садақ пен найзамен қаруланған, жапондықтардың атыс қабілетіне жете алмады және оқ-дәрілері тез таусылды. Әскербасшы Жоң Бал шамамен сағат тоғыздарда оққа қанады және қайтыс болды, бұл моральдің құлауына және қаланың жылдам құлауына әкелді.

Салдары

Жапондықтар бекіністің қабырғаларына кірген соң, мыңдаған адамды қырғынға салды. "Ерлер де, әйелдер де, тіпті иттілер мен мысықтар да бас кесілді". Жапондық жазбалар бойынша, Пусан қаласында 8500 корейлік қаза тауып, 200 адам тұтқынға алынды. Кёнсан сол жақ теңіз күштерінің қолбасшысы Бак Хонг Пусанның құлауын алыстан бақылады. Ол 100 кемеден тұратын флотын, оның ішінде 50-ден астам зеңбірекпен қаруланған соғыс кемелерін батырып, қару-жарақтары мен азық-түлігін жойды, осылайша олар жапондықтардың қолына тимейтіндей болды. Өз әскерін тастап, ол Хансонға қашып кетті. Келесі күні Кониси күштерін қайта жинап, Сеулге баратын басты жолмен солтүстік-шығысқа қарай он шақырым жерде орналасқан Донгнай бекінісіне бет алды.

Мұра

Жапондықтардың қолына өткен порттың арқасында, бұл аймақ жапондық шапқыншылық кезінде Кореяға жапон әскерлерінің келуі үшін басты қону орнына айналды, әсіресе Като Кийомаса басқарған үлкен әскер және Курода Нагамаса басқарған одан сәл кіші әскер. Сонымен қатар, бұл қақтығыс бойында жапондықтардың негізгі жабдықтау базасы болды. Бұл шайқасты еске алу үшін Пусан қаласындағы Жапон консулдығының қасында Чонг Балдың ескерткіші орнатылған.