Айыпты сенімдер жүрек шабуына себеп болуы мүмкін. "Баскервиль эффектісі" – мінездік стрестен туындаған, қайғылы күндері өлім көрсеткішінің артуы. Жүрек ауруларына назар аударыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өнегелі сенімдер жүрек ұстамасына себеп болады деген пікір бар. Баскервилл эффектісі немесе Баскервиллдің иті эффектісі – бұл өзі-өзін орындалатын болжам, яғни өнегелі адамдардың психологиялық стресінен туындаған жүрек ұстамасынан болатын өлім-жітім көрсеткішінің күндізгі уақытта артуы. Бұл термин Шерлок Холмс романы «Баскервиллдің итінен» алынған, онда тозаққа ұқсайтын иттің сэр Чарльз Баскервиллді қуалайтыны айтылады, ол созылмалы жүрек ауруымен ауырады. Аңыз бойынша, ит оның отбасын қарғып, Баскервилл үлкен қорқынышпен жүгіріп, жүрек ұстамасынан "бетінде үрейлі көрініспен" көз жұмады. TOC
Claim that superstitious beliefs cause heart attacks. The Baskerville effect, or the Hound of the Baskervilles effect, is the alleged self fulfilling prophecy that there is an increase in rate of mortality through heart attacks on days considered unlucky because of the psychological stress this causes on superstitious people. The term derives from the Sherlock Holmes novel The Hound of the Baskervilles in which a hellish looking dog chases Sir Charles Baskerville, sufferer of a chronic heart disease. According to legend, the dog cursed his family, Baskerville runs in great fear and dies of a heart attack "with an expression of horror in his face". TOC
Терминнің шығу тегі
Баскервилл эффектісі деп атады Дэвид Филлипс және оның әріптестері Калифорния Университетінде, Сан-Диего, олар 1973 және 1998 жылдар аралығындағы кезеңде қытай және жапон америкалықтарының жүрек талмасынан болатын өлім-жітімдері айдың төртінші күні күнтізбелік күндермен салыстырғанда 7 пайызға жоғары екенін хабарлады, бірақ бұл көрсеткіш жалпы американдықтар арасында байқалмады. Төрт (四, ресми жазуы: 肆, пиньинь si4) қытай тілінде, сондай-ақ жапон және корей тілдерінде бақытсыз сан саналады, себебі ол "өлім" (死 пиньинь si3) сөзімен ұқсас дыбысталады. Кейбір қытай және жапон қонақүйлері мен ауруханалары оны бөлме нөмірі ретінде пайдаланбайды (сиырғандай, американдық сәулетшілер кеңселер мен қонақүйлердегі қабаттарды 13-ші нөмірмен белгілемейді). Авторлар телефон абоненттері телефон нөмірлерінің соңғы төрт цифрын қалай таңдай алатынын ескеріп, Калифорнияның сары беттерінен қытай және жапон мейрамханаларының телефон нөмірлерін іздеу арқылы қытай және жапон америкалықтары арасында 4 санынан қашуға байланысты деректер тапты. Олардың соңғы бөлімінде 4 санының көрсеткіші төмен болды (4748-ден 366, немесе 7,71 пайыз), бұл көрсеткіш кездейсоқ болуы тиіс еді (10 пайыз), ал американдық мейрамханалар тізімінде мұндай үлгі байқалмады. Гипотеза бойынша, бұл өрбудің себебі осы санға байланысты ырым-жырымдардың тудырған стресі болды. Смит 1969–1988 және 1999–2001 жылдардағы деректерде 4-ші күні жалпы коронарлық өлімдер, стационарлық пациенттер немесе Филлипс пен әріптестері қолданған жүрек ауруларының ішкі тобы бойынша статистикалық маңызды өрбулерді таппады. Ол сондай-ақ 1969–1988 жылдардағы деректерде 5-ші күні өлімдердің көп болғанын, ал 1999–2001 жылдардағы деректерде 3-ші күні өлімдердің көп болғанын қосты. 2018 жылдың басында Джонатан Жарри осы құбылысты Смит және Панесардың еңбектерін сілтеме жасай отырып талдады, егер әсер нақты болса, Азияда одан да үлкен әсер байқалатынын, ал шындығында керісінше болатынын атап өтті. Жарри бастапқы зерттеуде байқалған өрбу зерттеушілердің оны немен салыстыруға шешім қабылдағанының нәтижесі екенін мәлімдеді және кардиолог Кристофер Лабостың "4-ші күні өлім саны орташадан жоғары болуы мүмкін, бірақ ол нақты статистикалық тұрғыдан кез келген жеке күндік көрсеткіштен жоғары емес" деген қорытындысын келтірді.
The Baskerville effect was named by David Phillips and his colleagues at the University of California, San Diego, on a paper where they reported that the daily number of deaths of Chinese and Japanese Americans from heart attacks between 1973 and 1998 was 7 percent higher on the fourth of the month compared to the average for the other days in that month, while this was not observed in the general American population. Four (四, formal writing: 肆, pinyin si4) is considered an unlucky number in Chinese, and hence in the Japanese and Korean, because it sounds like "death" (死 pinyin si3). Some Chinese and Japanese hotels and hospitals do not use it as a room number (the way that American architects don't use 13 as a floor number in office or hotel buildings). The authors, seeing how telephone line subscribers could choose the last four digits in their telephone numbers, found evidence that the number 4 is avoided among Chinese and Japanese Americans by searching the California Yellow Pages for telephone numbers of Chinese and Japanese restaurants, and finding that these had significantly fewer numbers 4 in this last section (366 out of 4748, or 7.71 percent) than it would be expected by chance (10 percent), a pattern not observed on restaurants listed as American. The hypothesis was that the peak was caused by stress induced by the superstition surrounding this number. Smith also found no statistically relevant peaks on day 4 in data from 1969–1988 and 1999–2001 for total coronary deaths, inpatients, or the subset of heart diseases used by Phillips and colleagues, adding that there were more deaths on day 5 in the 1969–1988 data, and more deaths on day 3 in the 1999–2001 data. In early 2018, Jonathan Jarry analysed this phenomenon, citing both Smith's and Panesar et al's papers, pointing out that, if the effect was real, a bigger effect would be seen in Asia, while the opposite occurs. Jarry states that the peak observed on the original study appears because of what the researchers decided to compare it to, and quotes cardiologist Christopher Labos as concluding that "while the number of deaths on day 4 may be higher than average, it is not actually statistically higher than any individual day."