Кіріспе

Сэмюэл Кокс (1826 жылғы 19 сәуір – 1893 жыл) – Лондон қаласында туған ағылшын дін қызметкері және христиан универсалисі.

Өмірбаян

Ол 1826 жылдың 19 сәуірінде Лондонның жанында дүниеге келді және Сток-Ньюингтон мектебінде білім алды. Он төрт жасында әкесі жұмыс істейтін Лондон портында шәкірт болып жұмыс істеді, бірақ келісімшарты аяқталған соң лауазымынан бас тартып, баптист миссионері болу үшін Степни колледжіне түсті. Колледж курсын бітіріп, Лондон университетіне қабылданғаннан кейін Кокс 1852 жылы Саутсидегі Сент-Полс-сквердегі баптист шіркеуінің пасторы болды. 1854 жылы ол Уайт аралындағы Райд қаласынан шақыруды қабылдады және 1859 жылға дейін онда қалды. Жұтқыншақтың ауруы салдарынан уағыз айтудан қол үзді және әдебиетке көңіл бөлді. Баптистердің органы болған «Freeman» газеті үшін жазды, кейде редактор болып жұмыс істеді, сондай-ақ «Nonconformist», «Christian Spectator», «Quiver» және басқа да діни журналдарға материалдар жариялады. 1861 жылы ол 1662 жылғы қуғын-сүргіннің екі жүз жылдығын ұйымдастыру комитетінің хатшысы болып тағайындалды. Бірақ жұтқыншақтың ауруы күткендей нашар болмады, сондықтан 1863 жылы ол Ноттингемдегі Мансфилд-Роуд баптист шіркеуінің пасторы болуға келісті. Ол 1888 жылға дейін осы лауазымда сәтті және қуанышпен қызмет етті, содан кейін денсаулығы нашарлағандықтан отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1873 жылы Баптист қауымдастығының президенті болды және 1882 жылы Сент-Эндрюс университетінен ДД ғылыми дәрежесін алды. Ол Хастингс қаласына зейнетке шықты, онда 1893 жылдың 27 наурызында қайтыс болды. Ол Ноттингемдегі жалпы зиратқа жерленді.

Отбасы

1873 жылы ол Хантингдонширдегі Блантишемнен Элиза Тебббютке үйленді.

Бағалау

Кокс уағыздау ісінде нәтижелі және құлшынысты болғанымен, оның басты қызметі жазушылық болды. 1863 жылы діни қызметке қайта оралғаны оның әдеби қуатына кедергі келтірмеді, нәтижесінде 1875 жылы ол «Expositor» журналының редакторы болды. Бұл ай сайын жарық көретін журнал идеясы Кокс өзінің уағыздаушы және Киелі кітапты зерттеуші ретіндегі жұмысынан туындады. Ол 1884 жылға дейін редакторлық қызмет атқарды, I-XX томдарына жауапты болды, олардың бір бөлігін толығымен өзі жазды. Бірақ ол өзінің төңірегіне докторлар Маги, Фаррар, Маркус Додс және профессор Робертсон Смит сияқты көрнекті мамандарды жинады. Журналдың Англиядағы діни ой-санаға тигізген әсерін бағалау қиын. Оның жалпы бағытын Кокс өзінің бірінші нөмірдегі мақсаттарын баяндағандағы бір сөйлемі жақсы көрсетеді: «Біздің жалғыз мақсатымыз – жазбаларды өздері түсіндіруге мүмкіндік беріп, адал және ақылға қонымды түрде түсіндіру; оларға олар талап етпейтін кереметтерді немесе олар қолдамайтын догмаларды таңу, сондай-ақ олар анық үйрететін ілімдерге немесе олар нақты растайтын кереметтерге күмән келтіруге тырыспау». Кокс ғылымға сіңірген еңбегі үшін Абердин, Эдинбург және Сент-Эндрюс университеттерінен бірдей уақытта Д.Д. ғылыми дәрежесін алу туралы ұсыныс алды, бұл оның еңбегінің ерекше мойындалуы болды. Кокс 1882 жылы соңғысының ұсынысын қабылдады, бірақ 1884 жылдан кейін оның көзқарастарының кеңдігі журнал иелеріне ұнамағандықтан редакторлық қызметінен кетуге мәжбүр болды.

Шығармалары

Кокс өзінің отыз томдық кітаптың авторы және тағы жиырма томдық кітаптың редакторы екенін жазды. Ол Киелі кітапты түсіндіруші ретінде дарынды болды және ай сайын шығатын The Expositor журналының негізін қалап, алғашқы редакторы болды (1875 – 1884). Оның көптеген теологиялық басылымдарының ең танымалдары: “Сальватор мунди: немесе Мәсіх барлық адамдардың құтқарушысы ма?” (1877); “Әйүп кітабына түсіндірме” (1880); және “Үлкен үміт” (1883). Оның басқа да еңбектері, әдетте “С. С.” деген атпен жарық көрген:

“Өмірдің құпиясы”: Нотингемде сөйленген сегіз уағыз, Лондон, 1866. “Қасиетті Пауыл мен Қасиетті Жоханның жеке хаттары”, Лондон, 1867. Джордж Макдональдтың The Spectator журналында жақсы бағаланған бұл кітабы Кокстың автор ретінде алғашқы табысы болды. “The Quest of the Chief Good: Expository Lectures on the Book Ecclesiastes”, Лондон, 1868; бұл “Expositor’s Bible” үшін қайта жазылып, 1890 жылы “The Book of Ecclesiastes, with a New Translation” деген атпен жарияланды. “Қайта тірілу”. Пауылдың Қорынттықтарға жазған бірінші хатының он бесінші тарауына арналған он екі түсіндірме эссе, Лондон, 1869. Томас Ток Линчтің “Кураттарға арналған уағыздар” (1871) кітабының редакторы. “An Expositor’s Note Book”; немесе, түсініксіз немесе қате түсіндірілген жазбалар туралы қысқаша эсселер, Лондон, 1872. “Biblical Expositions”; немесе, түсініксіз немесе қате түсіндірілген жазбалар туралы қысқаша эсселер, Лондон, 1874; бұл жоғарыда аталған кітаптың екінші томы. “The Pilgrim Psalms”, “Дипломдық әндердің көрінісі”, Лондон, 1874. “Рут кітабы”. Лондон, танымал көрме. “Expository Essays and Discourses” (Түсіндірме эсселер мен баяндамалар), Лондон, 1877. “Salvator Mundi”; немесе, Мәсіх барлық адамдардың құтқарушысы ма?, Лондон, 1877. Бұл ең көп оқылған және ең ықпалды еңбек болды. 1883 жылы оған жалғас, “The Larger Hope, London” кітабы жарық көрді. Онда автор универсализмге қатысты ұстанымын анықтап, кейбір сыншыларға жауап берді. Томас Вудтың “Аңсыздандыру және универсализм туралы ілімдер” (London, 1881) кітабындағы “Salvator Mundi” кітабына сын ескертпелер мен шолу жазылды. Оның “Expositor” журналының редакторы Кокстың бейтараптығына қатысты пікірлері, оның отставкаға кетуіне себеп болған шағымдардың бірі болды. “Әйүп кітабына түсініктеме”, аудармасымен бірге, Лондон, 1880. “Зұлымдықтың пайда болуы” және басқа да уағыздар, негізінен, Лондон, 1880. “Балағам”: көрнекілік және зерттеу, Лондон, 1884. “Кереметтер”: дәлел және сын, Лондон, 1884. “Expositions”, Лондон, 1885; бұл төрт томнан тұрады. “Құс ұясы” және барлық жастағы балаларға арналған басқа да уағыздар, Лондон, 1886. “Үй және оның құрылысшысы”, басқа да баяндамалармен, Лондон, 1889. “Еврейлік егіздер”: Жақып пен Есауға қатысты Құдайдың жолдарының қорғаны. Кокс, әйелі Элиза Кокстың алдын ала естеліктері, Лондон, 1894.