Кіріспе

Тринити бөгеті – Тринити өзеніндегі топырақтан жасалған бөгет. Ол АҚШ-та, Калифорния штатындағы Уивервилл қаласының солтүстік-шығысынан шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан. Бөгет 1960 жылдардың басында құрғақ Сан-Хоакин аңғарына суару суын жеткізу мақсатындағы федералдық Орталық Аңғар жобасының бір бөлігі ретінде салынды. Биіктігі 538 фут (164 м) болатын Тринити бөгеті Тринити көлін құрайды – Калифорния штатындағы үшінші ең ірі су қоймасы, оның сыйымдылығы өте көп. Бөгеттің құрамында гидроэлектр станциясы бар, сонымен қатар Тринити және Кламат өзендерінің бассейндерін су тасқынынан қорғауға көмектеседі. Бөгеттен төменде екінші бөгет арқылы құрылған Левистон көлі орналасқан, ол суды 10,7 мильдік туннель арқылы Сакраменто аңғарына бағыттайды.

Өмірбаян

Ұлы депрессия мен Калифорниядағы құрғақшылық жағдайларына жауап ретінде ХХ ғасырдың басында АҚШ Конгресі 1935 жылы Өзендер мен порттар туралы заңды қабылдады, ол Орталық аңғар жобасына (CVP) рұқсат берді – Калифорнияның Орталық аңғарына тұрақты суару суы жеткізуге арналған бөгеттер мен каналдар жүйесі. Жоба жұмыстарының ішінде 1942 жылғы ұсыныс болды, ол Калифорнияның солтүстік-батысындағы Троица өзенінен суды бұрып, CVP қызмет аймағындағы су қорын арттыруға бағытталған, бұл Троица өзенінің бөлімі деп аталды. Алайда, штат 1945 жылы Троица өзені жобасын CVP-ден шығарды. Бірақ алты жыл өткен соң, CVP нысандарының құрылысы мен жұмысын жүргізуге жауапты АҚШ-тың мелиорация бюросы (USBR) бұл бөлімді қайта жаңғыртты, ол Троица өзенінің ағынын ұстап, сақтап, оны Сакраменто өзеніне жеткізуге арналған төрт бөгеттен және екі туннельден тұратын жүйе болды, сонымен қатар жол бойында гидроэлектр қуатының артық өндірісін қамтамасыз етті. Тринити бөгеті бөлімнің негізгі су сақтау құрылысы болуы тиіс еді, ол Левистон бөгетіне тұрақты ағынмен су жеткізіп, Троица өзені суларын Орталық аңғарға бұру пунктіне айналдыратын еді.

Құрылыс

Тринити бөгетінің құрылысы 1956 жылдың 4 маусымында басталып, 1957 жылдың 8 шілдесінде өзен бөгет құрылысы айналып өтті. 1957 жылдың соңында өзеннің тасуы салдарынан құрылыс алаңын қорғаған уақытша бөгет бұзылып, жұмыс тоқтап қалды. Бірақ, жұмысшылар 1958 жылдың жазына дейін құрылыс алаңын тазартты, ал тоқтап тұру оларға айналма жол туннелін бетонмен қаптауға мүмкіндік берді. Су қоймасы толғанда, Тринити орталығы, Стрингтаун және Минерсвилл қалалары, сондай-ақ Солтүстік Калифорнияның тарихи дилижанс жолының бір бөлігі суға батты. Су қоймасы бастапқыда АҚШ сенаторы және CVP-нің белсенді қолдаушысы болған Клэр Энглдің құрметіне Клэр Энгл көлі деп аталды. Алайда, бұл атау жергілікті тұрғындарға ұнамады, олардың көпшілігі үйлерінің суға батқанын көріп қалған еді. 1995 жылға қарай, ол Тринити көлі деп қайта аталды.

Сипаттамалар

Тринити бөгеті – негізінен өзендік қиыршық тас және жергілікті тау жыныстарынан құралған, топырақ және таспен толтырылған бөгет. Оның іргетасынан биіктігі 538 фут (164 м), ал өзен төсегінен 440 фут (134 м) жоғары көтеріледі. Бөгеттің жотасы 2450 фут (747 м) ұзын, теңіз деңгейінен 2395 фут (730 м) биіктікте орналасқан. Судың көп мөлшерде шығарылуы үш түрлі қақпалар арқылы реттеледі. Су шығару құрылыстарының сыйымдылығы – [мәлімет жоқ], ал «таңғы даңғыл» (bell mouth) пішіндес негізгі төгілгіш су арнасы [мәлімет жоқ] суды өткізе алады. Бөгеттің қосымша төгілгіш су арнасының сыйымдылығы – [мәлімет жоқ].

Тринити көлі толық толғанда [мәлімет жоқ] су сақтай алады және [мәлімет жоқ] көлемде суды қамтиды. Бөгеттің іргесінде орналасқан Тринити электр стансасында екі Франсис турбинасы бар, олардың жалпы қуаты 140 мегаватт (МВт), бастапқы қуаты 100 МВт-тан арттырылған. Электр стансасы орташа есеппен 358,97 миллион киловатт-сағат (кВт/сағ) энергия өндіреді және төмен қуаттылық коэффициентіне ие, яғни ол негізінен шыңдық режимде жұмыс істейді.

Сальмон ұрығы

Тринити бөгеті Тринити өзеніндегі лососьтардың көшіп өтуіне тосқауыл қояды, бірақ басқа да бөлу құрылыстарымен бірге өзеннің төменгі ағысындағы лосось мекендеу ортасына кері әсер етеді. Бөгет салынғаннан кейін он жыл ішінде Тринити өзені суының үштен екі бөлігі жыл сайын Орталық Аңғарға бағытталды, ал өзенде қалған ағын жылы, беткей және лосось шаруашылығы үшін қолайсыз болды. Бұған қоса, бөгет Тринити өзенінің жылдық тасқыны мен шөгінділерін тоқтатады, бұл лосось мекендеу ортасы үшін маңызды шағылдардың тозуына әкеледі. Лосось популяциясының төмендеуіне жауап ретінде USBR Тринити өзені балық шаруашылық комбинатын салды. Бұл шаруашылық Калифорния Балық және ойын-сауық департаменті басқарады және 40 миллион жұмыртқаға дейін сыйымдылығы бар. Сонымен қатар, Тринити бөгетінің төменгі жағында Льюистон бөгеті (Калифорния) орналасқан, ондағы су штат бойынша тұратын басқа да су тұтынушыларға жіберіледі. Бұл маңызды, өйткені су қоймасынан суды ауыл шаруашылығы немесе қалалық тұтынушыларға жеткізу үшін екі бөгеттің жұмысы қажет.

Демалыс

Жағалауы 145 миль (233 км) болатын Тринити көлі Солтүстік Калифорния тұрғындары үшін танымал жазғы демалыс орны. 1965 жылдан бері көл Уискитаун-Шаста-Тринити ұлттық демалыс аймағының Тринити бөлігінің құрамында. Көлде қайық түсіру алаптары мен мариналар салынған, олардың көпшілігі оңтүстік-батыстағы Стюарт Форк саласында және су қоймасының солтүстік жағындағы Тринити Центр курорттық қаласының маңында орналасқан.