Кіріспе
Қытаймен қарым-қатынас, әсіресе 1949 жылдан бері, Қытай мен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынас, көбінесе Британдық-қытай қарым-қатынастары, Англо-қытай қарым-қатынастары және Қытай-Британия қарым-қатынастары деп аталады. Екі ел арасындағы қарым-қатынас ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында өркендеп, құлдырады. Ұлыбритания мен Қытай Суық соғыс кезінде қарама-қарсы жақта болды және Гонконг британдық территория болған кезде қарым-қатынастар шиеленісті болды. Суық соғыс аяқталғаннан кейін және Гонконгтың болашағы туралы келісімге қол жеткізілгеннен кейін, Қытай-Британия қарым-қатынастарының "Алтын ғасыры" басталды, оған жоғары деңгейдегі мемлекеттік сапарлар мен екіжақты сауда және әскери келісімдер кірді. Бұл шамамен 20 жылдық кезең 2019-2020 жылдардағы Гонконгтағы демократиялық наразылықтар және Ұлыбританияда Қытай-Британия бірлескен декларациясының қатысты бұзушылығы ретінде қарастырылған, қаладағы азаматтық бостандықтар мен еркіндіктерді шектеген ұлттық қауіпсіздік заңының қабылдануымен күрт аяқталды. Соңғы жылдары қарым-қатынастар нашарлады, Ұлыбритания қытай компанияларына 5G желісін дамытуға тыйым салды, Қытайдың аумақтық талаптарына қарсы тұру үшін Оңтүстік Қытай теңізіндегі ағылшын-американдық әскери операцияларына қатысты және Синьцзяндағы адам құқықтарын бұзу және адамзатқа қарсы қылмыстар үшін Қытайға санкция салды. Дегенмен, елдер тығыз экономикалық байланыстарын сақтап келеді, Қытай 2022 жылдың мәліметі бойынша Ұлыбританияның үшінші ірі сауда серіктесі болып табылады.
Chinese United Kingdom relations , more commonly known as British–Chinese relations, Anglo Chinese relations and Sino British relations, are the interstate relations between China (with its various governments through history) and the United Kingdom. Relations between the two nations have gone through ups and downs over the course of the late 20th and early 21st centuries. The UK and China were on opposing sides during the Cold War, and relations were strained during the period Hong Kong was a British territory. Following the conclusion of the Cold War and the completion of an agreement regarding Hong Kong's future, a period known as the "Golden Era" of Sino British relations began with multiple high level state visits and bilateral trade and military agreements. This roughly 20 year period came to an abrupt end during the 2019–2020 Hong Kong democracy protests and the imposition of a highly controversial national security law that quelled civil liberties and freedoms in the city, which was viewed in the UK as a serious breach of the Sino British Joint Declaration. In the years following relations have deteriorated significantly, with the UK banning Chinese companies from its 5G network development, participating in Anglo American military operations in the South China Sea to counter Chinese territorial claims, and sanctioning China for alleged human rights abuses and crimes against humanity in Xinjiang. However, despite this, the countries maintain close economic relations, with China being UK's third largest trading partner as of 2022.
Орта ғасырлар
Қытайлық Раббан Бар Саума Францияға сапар жасап, Англия королі Эдуард I-мен Гасконияда кездесті.
Англия мен Мин әулеті арасында (13681644)
1620 жылдары ағылшын кемелері Макаоға келді, ол Қытай Португалияға жалға берілген еді. Макаоның жанында ағылшын сауда кемесі "Еңбіреу мүйіз" (The Unicorn) сүңгіп кеткенде, португалдар кемелерден сакерлерді (зейретке) шығарып, 1620 жыл шамасында Қытайға сатты, онда олардан Хунйипао жасалды. 27 маусым 1637: Капитан Джон Уэдделл басқаратын төрт қарулы кеме Англия мен Қытай арасында сауданы ашу мақсатымен Макаоға келді. Оларды Шығыс Үндістан компаниясы емес, сер Уильям Куртен басқарған жеке топ қолдады, соның ішінде король Карл I-нің 10 000 фунт стерлингтік жеке үлесі де болды. Макаодағы португал билігі оларға қарсы шықты (олардың Қытаймен жасасқан келісімдеріне сәйкес) және олар Мин билігін тез ашуландырды. Кейін, жазда, олар Богу форттарының бірін басып алып, бірнеше апта бойы ұсақ шайқастар мен контрабандамен айналысты. Үш кепілді босату үшін португалдықтардан көмек сұрағаннан кейін, 27 желтоқсанда олар Жеміс өзенінен (Pearl River) кетіп қалды. Олардың туған жеріне қайтып келгені белгісіз.
Ұлыбритания мен Қытай Республикасы (1912-1950)
1916 – Қытай еңбек корпусы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтарға көмек көрсету үшін қытай жұмысшыларын жұмысқа алды. 1917 жылдың 14 тамызы – Қытай Бірінші дүниежүзілік соғыстың одақтастарының құрамында Ұлыбританияға қосылды. 1919 жылдың 4 мамырында Бейяң үкіметінің Шандоң мәселесіндегі келісімдерде Жапонияның жағына шығып, жеңіс сыйлықтарының үлесін алудан бас тартуына жауап ретінде империализмге қарсы мамырдың төртінші қозғалысы басталды. Осы сәттен бастап ҚХР басшылығы батыстық үлгілерден алысып, Совет Одағына бет бұрды. 1921 жылдың қарашасы – 1922 жылдың ақпаны. Вашингтондағы қарусыздану конференциясында Қытайға қатысты бәсекелестіктер сақталды. Тоғыз держава шарты Қытайдың егемендігін ресми мойындады. Жапония Шандоң провинциясының және Шандоң мәселесінің бақылауын Қытайға қайтарды. 1922–1929 жылдары АҚШ, Жапония және Ұлыбритания әртүрлі соғыс лордтарын қолдады. АҚШ және Ұлыбритания Гуанчжоу (Кантон) қаласындағы ұлтшыл революциялық үкіметке қарсы болды және Чэнь Цзянминнің бүлігін қолдады. Қытайдың реакциясы 1926–1927 жылдардағы Солтүстік экспедициясына әкелді, ол Қытайды Чан Кайшының басшылығымен біріктірді. 1925 жылдың 30 мамырында британдық басшылықтағы Шанхай қалалық полиция қызметкерлері қытайлық наразылық білдірушілерден полиция бөлімшесін қорғауға тырысқанда тоғыз адамды өлтірді, бұл 30 мамыр қозғалысы деп аталатын британдықтарға қарсы науқанға себеп болды. 1927 жылдың 19 ақпанында Ханкоу (Ухань) қаласындағы тәртіпсіздіктерден кейін Чэнь О'Мэлли келісіміне сәйкес британдық концессиялық аймақ қытай билігіне берілді. 1929–1931 жылдары Қытайдың егемендігінің кілті – батыс державалары 5% деңгейінде белгілеген тарифтік ставкаларына бақылауды алу және Ұлыбритания мен басқалары Шанхай және басқа келісімдік порттарды бақылаған экстратерриториялықты тоқтату болды. Бұл мақсаттар 1928–1931 жылдарына қарай іске асырылды. 1930 жылы Вэйхай порты Қытайға қайтарылды. 1935 жылдың 17 мамырында батыс дипломаттарының төменгі дәрежесіне қатысты ондаған жылдар бойы қытайлық наразылықтардан кейін Пекиндегі британдық өкілдігі елшілікке дейін көтерілді. 1936–1937 жылдары британдық елшілік Қытай астанасының бұрынғы орталыққа көшірілуінен кейін Нанкинге (Нанкин) көшірілді. 1937–1941 жылдары британдық қоғамдық және ресми пікір Қытайды Жапонияға қарсы соғысында қолдады, бірақ Ұлыбритания Сингапур мен Империяны қорғауға баса назар аударды және аз көмек көрсете алды. Ол Үндістанда қытайлық жаяу әскер дивизияларын даярлады, ал Үндістандағы әуе базаларын американдықтар Қытайға жабдықтар мен ұшақтарды жеткізу үшін пайдаланды. 1941–1945 жылдары қытай және британдық әскерлер Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияға қарсы бірге күресті. Британдықтар Қытай әскерін Үндістанда оқытып, оларды Бирмадағы науқанда қолданды. 1950 жылдың 6 қаңтарында Ұлыбритания үкіметі Қытай Республикасын мойындаудан бас тартты. Нанкиндегі елшілік жабылды. Тайвань провинциялық үкіметімен байланыс үшін Тамсуи консулдығы ашық қалды.
Ұлыбритания мен Қытай Халық Республикасы арасындағы (1949 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Ұлыбритания мен коммунистік-националистік Қытай үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас болды. Ұлыбритания соғыстан кейін Қытайда тұрақтылықты іздеді, бұл АҚШ-тан гөрі 300 миллион фунт стерлингтен астам инвестицияларды қорғау үшін қажет болды. Ол 1945 жылғы Мәскеу келісімінде Қытай ісіне араласпауға келісті, бірақ 1947 жылға дейін Қытай Коммунистік партиясына қарсы Қытай Азамат соғысында жеңіске жеткен ұлтшылдарға жанашырлық танытты. Алайда 1948 жылдың тамызында коммунистердің жеңісі британ үкіметінің елге коммунистердің басып кіруіне дайындықтарын бастауына себеп болды. Ол ҚКП-ның бақылауындағы аймақтарда консулдықтарын ашық ұстады және британдық азаматтардың Шанхайды қорғауға көмектесуі туралы ұлтшылдардың өтініштерін қабылдамады. Желтоқсан айында үкімет Қытайдағы британдық мүлік ұлтқа айналуы мүмкін деген қорытындыға келді, бірақ британдық саудагерлер тұрақты, индустрияландырылып жатқан коммунистік Қытайдан ұзақ мерзімді пайда табады деп есептеді. Гонконгты ұстап тұру ерекше маңызды болды; ҚКК өзінің билігіне араласпаймын деп уәде бергенімен, Ұлыбритания 1949 жылы Гонконг гарнизонын нығайтты. Коммунистік үкімет 1949 жылы 1 қазанда ұлтшылдармен қарым-қатынасын тоқтатқан кез келген елмен дипломаттар алмасатынын мәлімдеген кезде, Ұлыбритания басқа одақтас елдермен және еуропалық елдермен талқылағаннан кейін 1950 жылы қаңтарда Қытай Халық Республикасын ресми түрде таныды. Бұл коммунистік емес мемлекеттердің бірі болды. 20 сәуір 1949 ж. Халықтық азаттық армиясы Нанкиндегі британдық елшілікке бара жатқан жолаушыға Аметист оқиғасында шабуыл жасады. Қытай Компартиясы тең емес келісімдерді мойындамайды және кемелердің Янцзы өзенінде жүзуіне қарсылық білдірді. 6 қаңтар 1950 ж. Ұлыбритания ҚХР-ды Қытай үкіметі ретінде таниды және Пекинге (Пекин) уақытша іскер өкілін жібереді. Британдықтар елшілерді тез арада алмастыруды күтеді. Алайда ҚХР БҰҰ-дағы Қытайдың орындығы мен Қытай Республикасының шетелдегі активтері бойынша жеңілдіктер талап етті. 1950 ж. шамасында Қытаймен сауда жасағысы келетін британдық компаниялар 48 топты (қазіргі Қытай-Британия бизнес кеңесі) құрды. 1950 ж. Кореядағы Британдық одақтастық күштері 282-ші төбені Корея соғысының бір бөлігі болған Пакчон шайқасында Қытай мен Солтүстік Корея күштеріне қарсы сәтті қорғады. 1950 ж. Қытайдың ерікті әскері Корея соғысының бір бөлігі болып табылатын Чосин су қоймасы шайқасында британдықтарды қоса алғанда, БҰҰ күштерін жеңді. 1951 ж. Қытай әскерлері Имджин өзенінде британдықтарды қоса алғанда, БҰҰ күштерімен соқтығысты. 1951 ж. Қытай әскерлері Капьён шайқасында британдық одақтастық әскерлерін басып алды. 1951 ж. Британдық одақтастық күштерінің Марянг-Сан шайқасында Қытай күштерінен 317 төбені табысты басып алуы. 1953 ж. Британдықтар саны жағынан мықты болғандықтан, Қиғаштың шайқасында Yong Dong-ты қытайлық күштерге қарсы қорғады. 1954 ж. Қытай-Британия сауда комитеті жартылай ресми сауда ұйымы ретінде құрылды (кейін 48-ші топпен бірікті). 1954 ж. Британдық лейбористік партия делегациясы, соның ішінде Клемент Атли сол кездегі Сыртқы істер министрі Чжоу Энлайдың шақыруымен Қытайға барды. Атли Мао Цзэдунмен кездескен алғашқы батыс саясаткері болды. 17 маусым 1954 ж. Женева конференциясындағы келіссөздерден кейін ҚХР Лондонда іскер өкілін орналастыруға келіседі. Осы келіссөздер нәтижесінде Шанхайда британдық кеңсесін қайта ашу туралы келісімге қол жеткізілді және 1951 жылдан бері материктегі бірнеше британдық кәсіпкерлерге шығу визасы берілді. 1961 ж. Ұлыбритания ҚХР-дың Біріккен Ұлттар Ұйымына мүшелігі үшін Бас Ассамблеяда дауыс беруді бастайды. Ол 1950 жылдан бері дауыс беруден бас тартты. 1967 жылдың маусым айында қызыл гвардияшылар Пекиндегі британдық делегацияға кіріп, үш дипломат пен хатшыны ұрып-соғады. ҚХР билігі бұл әрекетті айыптаудан бас тартады. Шанхайдағы британдық шенеуніктер Қытай билігі сол жердегі кеңсесін жабуға тырысқан кезде жеке оқиға кезінде шабуылға ұшырады. 1967 жылдың маусым-тамыз айлары Гонконгтағы 1967 жылғы тәртіпсіздіктер. Гуанчжоу әскери аймағының қолбасшысы Хуан Юншен Гонконгқа шабуыл жасауды жасырын түрде ұсынады, бірақ оның жоспарына Чжоу Энлай вето қояды. 1967 жылдың шілдесі Гонконгтағы 1967 жылғы тәртіпсіздіктер Қытай Халықтың азаттық армиясының әскерлері британдық Гонконг полициясына оқ атып, олардың 5-ін өлтірді. 1967 жылы 23 тамыз Қызыл гвардиялық бұқаралық топ британдық делегацияны Бейжіңде жұмыстан босатып, бизнес-жұмыскер сэр Дональд Хопсон мен басқа да қызметкерлерді, соның ішінде сэр Перси Крэдокты жеңіл жарақаттады, бұл Гонконгта британдықтардың ҚКП агенттерін ұстауына жауап ретінде жасалды. Рейтер агенттігінің тілшісі Энтони Грей ҚХР билігімен түрмеге қамалды. 1967 жылы 29 тамыз Қаруланған қытай дипломаттары Лондондағы қытай делегациясын күзетіп тұрған британдық полицияға шабуыл жасады. 1972 жылғы 13 наурыз ҚХР Ұлыбритания үкіметін толыққанды мойындады, елшілер алмасуға рұқсат берді. Ұлыбритания Тайваньдағы ҚХР-дың позициясын мойындады. 1982 ж. Гонконгты қайтару туралы Маргарет Тэтчермен келіссөздер кезінде Дэн Сяопин Қытай Гонконгқа жай ғана басып кіре алатынын айтты. Кейінірек (2007 ж.) мұндай жоспарлар болғаны белгілі болды. 1997 жылғы 30 маусым, 1 шілде Гонконгтың егемендігін Ұлыбританиядан Қытайға беру. 1997 ж. Қытай мен Ұлыбритания стратегиялық серіктестік орнатады. Сенімсіз дерек көзі: күні=2015 жылғы қазан 2015 жылғы 29 қазан Ұлыбритания Тибетті ҚХР-дың бір бөлігі ретінде мойындады. Бұрын тек Қытайдың аймаққа билігін мойындаған. 2015 жылғы 20-23 қазан Қытайдың басты басшысы Си Цзиньпин мен бірінші ханым Пэн Лиюань Ұлыбританияға мемлекеттік сапармен келіп, Лондон мен Манчестерді аралады және королева Елизавета II мен Дэвид Кэмеронмен кездесті. Осы мемлекеттік сапар кезінде 30 миллиард фунттан астам сомаға сауда келісімдері де қол қойылды. 2018 жылғы ақпан Британ премьер-министрі Тереза Мэй үш күндік сауда миссиясымен Қытайға барып, Қытайдың басты басшысы Си Цзиньпинмен кездесті, бұл Қытай-Британия қарым-қатынасының «Алтын дәуірі» деп аталады. 2020 жылғы маусым-шілде Ұлыбритания Гонконгтың ұлттық қауіпсіздік заңына ашық қарсы шықты. Губернатор ретінде тапсыруды бақылаған лорд Паттен қауіпсіздік заңы «бір ел, екі жүйе» принципіне нүке айырды және Ұлыбритания мен Қытай арасындағы келісімдің айқын бұзушылығы екенін айтты. Британ премьер-министрі Борис Джонсон Парламентке «Осы Ұлттық қауіпсіздік заңының қабылдануы және күшіне енуі Қытай-Британия бірлескен декларациясының айқын және қатысты бұзушылығы болып табылады» деді. Британ үкіметі үш миллион Гонконгтыққа, британдық Ұлттық (Теңдес) паспорты бар, толық британ азаматтығына жол беруге уәде берді. Ұлыбритания үкіметі де Шиньцзяңдағы ұйғыр азшылығына қатысты Қытаймен экстрадиция шартын тоқтатуға шешім қабылдады. 23 сәуірде, сэр Иэн Дункан Смит басшылығындағы Парламент мүшелері Шиньцзяң провинциясындағы ұйғыр мұсылмандарының жапсаруы геноцид екенін жариялайтын резолюцияны қабылдады. Ұлыбритания мұндай әрекет жасаған әлемдегі төртінші ел болды. Жауап ретінде Лондондағы Қытай елшілігі «Британдық парламентарийлердің Шиньцзяңда «геноцид» бар деген негізсіз айыптауы ғасырдың ең абсурд өтірігі, қытай халқына қарапайым қорқыныш және халықаралық құқық пен халықаралық қатынастардың негізгі нормаларын бұзу болып табылады. Қытай Ұлыбританияның Қытайдың ішкі істеріне жасаған ашық араласуына күшті қарсылық білдіреді» деді. 2022 жылғы 16 қазан Қытай консулдығының қызметкерлері Ұлыбританияда демократиялық наразылықты қолға алып, содан кейін ұрып-соқты. Желтоқсан айында Манчестер консулдығының бас консулы Чжэн Сиюаньды қоса алғанда, оқиғаға қатысқан алты шенеунік Қытайға қайтарылды. 2024 жылғы қаңтар Қытай Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі британдық сыртқы барлау қызметі MI6 үшін мемлекеттік құпияларды жинаған деген айыппен бір адамды ұстағанын мәлімдеді. Бірнеше азаматтығы бар Хуан деген фамилиялы адам барлау жинау бойынша оқытылған, жабдықталған және Қытайға бірнеше сапарлар жасаған кезінде көптеген мемлекеттік құпияларды жинаған. Қосымша ақпарат берілген жоқ...
1951 – Chinese forces clash with U. N forces including the British at the Imjin River. 1951 – Chinese forces attacking outnumbered British Commonwealth forces are held back in the Battle of Kapyong. 1951 – British Commonwealth forces successfully capture Hill 317 from Chinese forces in the Battle of Maryang San. 1953 – Outnumbered British forces successfully defend Yong Dong against Chinese forces in the Battle of the Hook. 1954 – The Sino British Trade Committee formed as semi official trade body (later merged with the Group of 48). 1954 – A British Labour Party delegation including Clement Attlee visits China at the invitation of then Foreign Minister Zhou Enlai. Attlee became the first high ranking western politician to meet Mao Zedong. 17 June 1954 – Following talks at the Geneva Conference, the PRC agrees to station a chargé d'affaires in London. The same talks resulted in an agreement to re open a British office in Shanghai, and the grant of exit visas to several British businessmen confined to the mainland since 1951. 1961 – The UK begins to vote in the General Assembly for PRC membership of the United Nations. It had abstained on votes since 1950. June 1967 – Red Guards break into the British Legation in Beijing and assault three diplomats and a secretary. The PRC authorities refuse to condemn the action. British officials in Shanghai were attacked in a separate incident, as the PRC authorities attempted to close the office there. June–August 1967 – Hong Kong 1967 riots. The commander of the Guangzhou Military Region, Huang Yongsheng, secretly suggests invading Hong Kong, but his plan is vetoed by Zhou Enlai. July 1967 – Hong Kong 1967 riots – Chinese People's Liberation Army troops fire on British Hong Kong Police, killing 5 of them. 23 August 1967 – A Red Guard mob sacks the British Legation in Beijing, slightly injuring the chargé d'affaires Sir Donald Hopson and other staff including Sir Percy Cradock, in response to British arrests of CCP agents in Hong Kong. A Reuters correspondent, Anthony Grey, was also imprisoned by the PRC authorities. 29 August 1967 – Armed Chinese diplomats attack British police guarding the Chinese Legation in London. 13 March 1972 – PRC accords full recognition to the UK government, permitting the exchange of ambassadors. The UK acknowledges the PRC's position on Taiwan. 1982 – During negotiations with Margaret Thatcher about the return of Hong Kong, Deng Xiaoping tells her that China can simply invade Hong Kong. It is revealed later (2007) that such plans indeed existed. 30 June 1 July 1997 – Transfer of sovereignty over Hong Kong from United Kingdom to China. 1997 – China and Britain forge a strategic partnership. Unreliable source: date=October 2015
29 October 2008 – The UK recognises Tibet as an integral part of the PRC. It had previously only recognised Chinese suzerainty over the region. 20–23 October 2015 – China's paramount leader Xi Jinping and First Lady Peng Liyuan undertake a state visit to the United Kingdom, visiting London and Manchester, and meeting with Queen Elizabeth II and David Cameron. More than £30 billion worth of trade deals are also signed on this state visit. February 2018 – British Prime Minister Theresa May visits China on a three day trade mission and meets with China's paramount leader Xi Jinping, continuing the so called "Golden Era" of China British relations. June–July 2020 – The United Kingdom openly opposed the Hong Kong national security law. Lord Patten, who oversaw the handover as governor, said the security law put an end to the "one country, two systems" principle and was a flagrant breach of the agreement between Britain and China. British Prime Minister Boris Johnson told the Commons "The enactment and imposition of this National Security law constitutes a clear and serious breach of the Sino British joint declaration". The British Government pledged to provide three million Hong Kongers holding British National (Overseas) passport a path to full British citizenship. The UK government also decided to suspend the extradition treaty with China, over the treatment of the Uyghur minority in Xinjiang. On 23 April, MP's led by Sir Iain Duncan Smith passed a motion declaring the mass detention of Uighur Muslims in Xinjiang province a genocide. The United Kingdom is the fourth country in the world to make such action. In response, the Chinese Embassy in London said "The unwarranted accusation by a handful of British MPs that there is 'genocide' in Xinjiang is the most preposterous lie of the century, an outrageous insult and affront to the Chinese people, and a gross breach of international law and the basic norms governing international relations. China strongly opposes the UK's blatant interference in China's internal affairs." On 16 October 2022 Chinese consulate personnel in the UK allegedly dragged a pro democracy protestor onto consulate grounds and then beat him. Six officials who were involved, including the consul general of the Manchester Consulate, Zheng Xiyuan, were recalled back to China in December. January 2024 – The Chinese Ministry of State Security said it had arrested a man accused of collecting state secrets for the British foreign intelligence service MI6. The statement notes that a man with triple citizenship surnamed Huang was trained in intelligence gathering, was equipped with equipment and collected many state secrets during repeated visits to China. No additional information has been provided on the intelligence gathered, when he or she was detained or where they are being held. March 2024 – The UK government and the United States Department of the Treasury's Office of Foreign Assets Control (OFAC) jointly sanctioned a Chinese Ministry of State Security front company called Wuhan Xiaoruizhi Science and Technology and affiliated individuals for breaching the Electoral Commission and placing malware in critical infrastructure. April 2024 – The UK criminally charged two individuals under the Official Secrets Act for conducting espionage on behalf of China. May 2024 – The UK Ministry of Defence's payroll system was targeted multiple times in a Chinese cyberattack in which personnel and their bank details were compromised.
Дипломатиялық
1954 жылы Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Энтони Иден мен ҚХР премьер-министрі Чжоу Энлай уақтылы сенімді өкілдерді алмасу туралы келісімге келді.
Темір жол көлігі
2017 жылдың қаңтар айында Қытай темір жолдары мен DB Cargo компаниялары Иу қаласын және Лондонның Баркинг ауданын байланыстыратын Иу-Лондон темір жолы желісін іске қосты, соның арқасында әлемдегі ең ұзын темір жолмен жүк тасымалы жасалатын желі құрылды. Гонконгтың MTR Лондонның TfL Rail қызметін басқарады және Оңтүстік-Батыс темір жолының 30 пайызына ие. 2017 жылы пойыз жасаушы CRRC Лондон метросы үшін 71 инженерлік вагон жасауға келісімшарт ұтып алды. Бұл – қытайлық өндірушінің темір жол келісімшартын жеңіп алуының алғашқы жағдайы.
Пресс
China Daily апта сайынғы Еуропалық басылымы Ұлыбританиядағы бірнеше газет дүкендерінде қолжетімді, ал кейде China Watch деп аталатын қысқартылған нұсқасы Daily Telegraph газетінде жарияланады. Ай сайын шығатын NewsChina, China Newsweek (中国新闻周刊) журналының Солтүстік Америка ағылшын тіліндегі басылымы WHSmith дүкендерінің бірнеше бөлімшесінде қолжетімді. Жергілікті цензураға байланысты британдық газеттер мен журналдар Қытайдың материктік бөлігінде кеңінен таралмайды, бірақ Economist және Financial Times Гонконгта қолжетімді. Кэрри Грейси, Изабель Хилтон және Мартин Жак сияқты британдық "Қытайды зерттеушілер" кейде көптеген британдық газеттер мен саяси журналдарда Қытай туралы пікір мақалалары жазады, көбінесе Орта теңіз мемлекеті туралы түсіндіруге тырысады.
Радио және теледидар
Баспасөз сияқты, Қытайда да телерадио хабарларын тарату саласында шектеулі мүмкіндіктер бар. Радиода, халықаралық China Radio International станциясы ағылшын тілінде қысқа толқын арқылы хабар таратады, бірақ ол кеңінен қолданылмайды, сондай-ақ интернетте де қолжетімді. BBC World Service Қытайда қысқа толқын арқылы да қолжетімді, бірақ ол көбінесе кедергіге ұшырайды (Қытайдағы радио кедергілерін қараңыз). Гонконгта BBC World Service түнде сегіз сағат бойы RTHK Radio 4 радиостанциясы арқылы қайта таратылады, ол жергілікті FM арнасында да трансляцияланады. Телевизионда Қытай өзінің екі негізгі ағылшын тіліндегі жаңалық арналарын – CGTN және CNC World-ті таратады. CGTN Freeview-те ағынмен тамашалауға қолжетімді, ал екеуі де Sky спутниктік теледидары және IPTV арналарында қолжетімді. Мандарин тілінде сөйлейтін Phoenix CNE телеарнасы да Sky спутниктік теледидары арқылы қолжетімді. CCTV 4, CCTV 13, CGTN Documentary және TVB Europe сияқты басқа телеарналар топ-бокс арқылы IPTV арналары ретінде қолжетімді. Қытайда британдық теледидар мүлдем қолжетімді емес, өйткені шетелдік телеарналар мен желілерге Қытайда хабар таратуға рұқсат берілмейді. Дегенмен, британдық телешоуларға, мысалы, «Шерлок» пен «Britain's Got Talent» (Қытайда «China's Got Talent» (中国达人秀) деп аталады) және «Pop Idol» (Қытайда «Super Girl» (超级女声) деп аталады) сияқты британдық телеформаттарға қызығушылық бар.
Мемлекет қайраткерлері
Сэр Роберт Харт – шотланд-ирландтық мемлекет қайраткері, 1863 жылдан 1907 жылға дейін Қытай императорлық үкіметінде Теңіз кеденінің Бас инспекторы қызметін атқарды. Джордж Эрнест Моррисон – 1897 жылы Пекиндегі «Таймс» газетінің тұрақты тілшісі, ал 1912 жылдан 1920 жылға дейін Қытай президентінің саяси кеңесшісі болды.