АҚШ-Тайвань қарым-қатынастарындағы «Алты кепілдік» принципі

Кіріспе

АҚШ-тың Тайваньмен қарым-қатынасына қатысты АҚШ-тың алты негізгі сыртқы саяси қағидалары – «Алты кепілдік». Олар 1982 жылы АҚШ пен Қытай Халық Республикасы арасындағы үшінші коммюникеге АҚШ-тың берген біржақты түсіндірмелері болып табылады. Олар Тайвань мен АҚШ Конгресіне АҚШ Тайваньмен ресми дипломатиялық қарым-қатынасты үзуіне қарамастан, Тайваньды қолдауын жалғастыра беретініне сендіру мақсатында жасалған. Бұл кепілдіктерді бастапқыда Тайваньдағы Қытай Республикасының Куоминтан (Қытай Ұлттық партиясы) үкіметі АҚШ пен Қытай Халық Республикасы арасындағы келіссөздер барысында көтерген. АҚШ-тың Рейган әкімшілігі осы кепілдіктерге келісіп, 1982 жылдың шілдесінде АҚШ Конгресіне хабарлады. Бүгінде «Алты кепілдік» АҚШ пен Тайвань арасындағы қарым-қатынасты жүргізуде қолданылатын жартылай ресми нұсқаулардың бөлігі болып табылады. Осы кепілдіктерді АҚШ-тың кезекті президенттері тұрақты түрде растап отырады. 2016 жылға дейін олар толығымен бейресми сипатта болған, бірақ 2016 жылы АҚШ Өкілдер палатасы мен Сенаты олардың мазмұнын міндетті емес қаулылар арқылы қабылдап, олардың мәртебесін ресми, бірақ тікелей орындалмайтын деңгейге көтерді.

Қайта растау

Мемлекеттік департамент алты кепілдікті бірнеше рет растады. 2016 жылдың 19 мамырында, Цай Ин Вэнь Қытай Республикасының Президенті болып тағайындалғанға дейін бір күн бұрын, АҚШ сенаторы Марко Рубио (R FL), Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің және Сенаттың барлау жөніндегі комитетінің мүшесі, сондай-ақ Сенат Сыртқы қатынастар комитетінің бұрынғы төрағасы және Сенат Тайвань тобының тең төрағасы Боб Менендес (D NJ) Тайвань қатынастары туралы заңды және "Алты кепілдікті" АҚШ-Тайвань қарым-қатынасының негізгі тастары ретінде қайта растайтын бір мезгілдегі қаулы ұсынды. 2016 жылғы Республикалық Ұлттық Конвенцияның Республикалық партия платформасында былай делінген: "Біз Тайвань халқына құрмет көрсетеміз, олармен демократия, адам құқықтары, еркін нарықтық экономика және заң үстемдігі сияқты құндылықтарды бөлісеміз. Біздің қарым-қатынасымыз Тайвань қатынастары туралы заңның ережелеріне негізделеді және біз президент Рейганның 1982 жылы Тайваньға берген алты кепілдігін бекітеміз. Біз екі тараптың біржақты әрекеттеріне қарсымыз, Тайвань бұғазындағы жағдайды өзгертуге бағытталған кез келген әрекетке қарсымыз. Егер Қытай осы қағидаларды бұзса, АҚШ Тайвань қатынастары туралы заңға сәйкес Тайваньның өзін-өзі қорғауына көмектеседі. Біз Тайбэйдегі жаңа үкіметтің Тайвань бұғазындағы конструктивті қарым-қатынасты жалғастыруға жасаған күш-жігерін жоғары бағалаймыз және Қытайды осыған орай жауап беруге шақырамыз. Американың адал досы ретінде Тайвань біздің берік қолдауымызға лайық, оның ішінде еркін сауда келісімі мәртебесі, қорғаныс қаруын уақтылы сату, дизельдік суасты кемелерін құрастыру технологиясын қоса алғанда, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына, Халықаралық азаматтық авиация ұйымына және басқа да көпжақты институттарға толық қатысу. Азияны қайта нығайту туралы заңда АҚШ саясаты алты кепілдікке сәйкес Тайваньға қатысты міндеттемелерді орындау болып белгіленген. 2018 жылдың қыркүйегінде Дональд Трамп әкімшілігі АҚШ-Тайвань қарым-қатынасының "Алты кепілдікпен" "бағытталатынын" мәлімдеді. 2020 жылдың қарашасында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео "Тайвань Қытайдың бір бөлігі болған емес, және бұл Рейган әкімшілігінің үш жарым онжылдықтан бері АҚШ ұстанып келе жатқан саясатын қалыптастыру жұмысымен мойындалды, және бұл екі әкімшіліктің де бақылауында жасалды" деді, бұл 5-тармақты қолдану ретінде қарастырылды. 2021 қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс заңы Тайвань қатынастары туралы заңды (TRA) және алты кепілдікті АҚШ-Тайвань қарым-қатынасының негізі ретінде қайта растады. 2022 жылдың 2 тамызында Палата Төрағасы Нэнси Пелоси Тайваньға сапары аясында жасаған мәлімдемесінде АҚШ-тың ТРК-ны, Үш коммюникені және алты кепілдікті қолдауын жалғастыратынын атап өтті.

The State Department has reaffirmed the Six Assurances repeatedly. On May 19, 2016, one day before Tsai Ing wen assumed the Presidency of the Republic of China, U. S. Senators Marco Rubio (R FL), a member of the Senate Foreign Relations Committee and Senate Select Committee on Intelligence and Bob Menendez (D NJ), former chair of the Senate Foreign Relations Committee and co chair of the Senate Taiwan Caucus, introduced a concurrent resolution reaffirming the Taiwan Relations Act and the “Six Assurances” as cornerstones of United States–Taiwan relations. The Republican Party Platform of the 2016 Republican National Convention mentions the Six Assurances, stating, "We salute the people of Taiwan, with whom we share the values of democracy, human rights, a free market economy, and the rule of law. Our relations will continue to be based upon the provisions of the Taiwan Relations Act, and we affirm the Six Assurances given to Taiwan in 1982 by President Reagan. We oppose any unilateral steps by either side to alter the status quo in the Taiwan Straits on the principle that all issues regarding the island’s future must be resolved peacefully, through dialogue, and be agreeable to the people of Taiwan. If China were to violate those principles, the United States, in accord with the Taiwan Relations Act, will help Taiwan defend itself. We praise efforts by the new government in Taipei to continue constructive relations across the Taiwan Strait and call on China to reciprocate. As a loyal friend of America, Taiwan has merited our strong support, including free trade agreement status, the timely sale of defensive arms including technology to build diesel submarines, and full participation in the World Health Organization, International Civil Aviation Organization, and other multilateral institutions." The Asia Reassurance Initiative Act states that it is the policy of the U. S. to enforce commitments to Taiwan consistent with the Six Assurances. As of September 2018, the Donald Trump administration "has stated that the U. S. Taiwan relationship is also 'guided' by [the] 'Six Assurances'". In November 2020 U. S. Secretary of State Mike Pompeo stated “Taiwan has not been a part of China, and that was recognized with the work that the Reagan administration did to lay out the policies that the United States has adhered to now for three and a half decades, and done so under both administrations.” which was seen as invoking clause 5. The National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2021 reconfirmed the Taiwan Relations Act (TRA) and the Six Assurances as the foundation for US Taiwan relations. On August 2, 2022, Speaker of the House, Nancy Pelosi, in a statement from a visit to Taiwan, made reference to the United States' continuing support of the TRA, Three Communiqués, and the Six Assurances.