Кіріспе

1972 жылы АҚШ пен Қытай арасындағы дипломатиялық қатынастар туралы келісім. Америка Құрама Штаттары мен Қытай Халық Республикасының бірлескен коммюникесі, сондай-ақ Шанхай коммюникесі (1972) деп белгілі, 1972 жылғы 27 ақпанда президент Ричард Никсонның Қытайға жасаған сапарының соңғы күні жарияланған дипломатиялық құжат.

Өмірбаян

Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Генри Киссинджер 1971 жылы Қытайға құпия дипломатиялық миссиямен жіберілді, оның ішінде коммюнике талқылаудың бастапқы кезеңдері және Ричард Никсонның елге сапарын жоспарлау кірді. Премьер Чжоу Энлай келіссөздерде қытайлық байланыс тұлғасы болды, Киссинджер онымен 25 сағатқа созылған кездесулер өткізді. Киссинджер ақпараттың жария болуына қауіптенгендіктен Мемлекеттік департаменттен аудармашыларды пайдаланбады. Киссинджердің құпия сапарлары Шанхай коммюникесінің мазмұны бойынша жеті нұсқаны қамтыды. Киссинджер бастапқыда АҚШ пен Қытай арасындағы өзара мүдделерді ғана атап көрсететін коммюнике жасауға мүдделі болды, бірақ Чжоу олардың мемлекеттері арасындағы келіспеушіліктерді де қосуға ұсыныс жасады, осылайша мағыналырақ құжат жасауды көздеді. Бұл әрекет Киссинджерді әсерлі қылды, ол қытай басшылығына көзқарасын жақсартты. Коммюнике бойынша келіссөздер Ақ үй штабының бастығы, генерал Александр Хейг АҚШ-ты өкілдік етіп, Никсонның сапарына бір ай бұрын Қытайда дайындық жүргізіп жатқанда жалғасты. 1969 жылғы Қытай-Кеңес шекаралық қақтығысы туралы хабардар болған Хейг, Кеңес Одағының Қытайға төндірген шекаралық қаупін атап өтті және АҚШ пен Қытайдың ақпарат алмасу және Кеңес Одағына қарсы әскери тұрғыдан бірлесіп әрекет етуде маңызды өзара мүдделері бар екенін айтты. Чжоу мен Мао Цзэдун бұл пікірлерді шындықтан алыс және қытайдың қорғаныс мүмкіндіктерін ескермеген деп санады. Дегенмен, олар Хейгтің сөздері АҚШ-тың жақындасуға деген шынайы ниетін көрсетеді деп сенді. Киссинджер 26 ақпанда келісімшарттарға қатысты барлық мәтінді алып тастау арқылы келіспеушілікті шешті. Аяқталған коммюнике 1972 жылдың 27 ақпанында кешкісін Шанхай қаласындағы Цзиньцзян қонақ үйінде қол қойылды.