Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
PZL W 3 Sokół (ағылшын тілінде: "Falcon") – орташа өлшемді, екі қозғалтқышты, көп мақсатты тікұшақ, поляк тікұшақ құрастырушы компаниясы PZL Świdnik тарапынан әзірленген және өндірілген, қазір Leonardo компаниясына тиесілі. Бұл Польшада толығымен жобаланып, өндірілген алғашқы тікұшақ.
The PZL W 3 Sokół (English: "Falcon") is a medium size, twin engine, multipurpose helicopter developed and manufactured by Polish helicopter company PZL Świdnik, now owned by Leonardo. It was the first helicopter entirely designed and produced in Poland.
Шығу тегі
1973 жылы PZL Świdnik зауытында W 3 Sokół жобасы басталды; жобалау жұмыстарын авиация инженері Станислав Каминский басқарған команда жүзеге асырды. Жобаға зор әсер еткен фактор – КСРО-дағы әскери және азаматтық авиацияның қажеттіліктері, оның негізгі операторы ретінде осы ел қарастырылған болатын. 1979 жылдың 16 қарашасында "Сокол" тікұшағы алғашқы ұшуын жасады. Жоғары қарқынды сынақ бағдарламасынан кейін, тікұшақтың үлгісі Польша, Ресей, АҚШ және Германия авиациялық органдарынан сертификатталды. 1993 жылдың мамыр айында "Сокол" тікұшағы Федералды авиация басқармасының (FAA) FAR Part 29 стандарттарына сәйкес сертификатталды, ал сол жылдың желтоқсанында неміс сертификатын алды. 1985 жылы "Сокол" тікұшағының шамалы көлемде өндірісі басталды. 1996 жылдың маусым айында компания 100-ші "Сокол" тікұшағын шығарды.
During 1973, work commenced upon what would become the W 3 Sokół at PZL Świdnik; design work was performed by an in house team led by aeronautical engineer Stanisław Kamiński. A major influence on the design was the perceived demands from both military and civilian aviation across the Soviet Union, which was envisioned to serve as the major operator of the type. On 16 November 1979, the Sokół conducted its maiden flight. Following an intensive test programme, type certification for the helicopter was received from aviation authorities in Poland, Russia, the United States and Germany. During May 1993, certification of the Sokol to Federal Aviation Administration (FAA) FAR Part 29 standards was granted; it was followed by the receipt of German certification during December of that year. During 1985, low rate production of the Sokół commenced. In June 1996, the 100th Sokół was completed by the company.
Хузар туындысы
1990 жылдары PZL Świdnik компаниясы "Хузар" атты ұрыс далалық тікұшасын жасауға күш салды. Бұл тікұшақ W 3 Sokol тікұшағының корпусына негізделіп, Польша армиясы үшін 350 миллион долларлық шарт бойынша 100 шабуылдық тікұшақ өндіруді көздеген еді. 1998 жылы Польша Министрлер Кеңесі жоспарланған "Хузар" жобасын қолдау үшін жаңа тендер жариялауды ұсынды. Рафаэльдің NT D танкіге қарсы зымыраны таңдалып алынғанмен, бұл бірнеше сынақ ұшырудың сәтті аяқталуына байланысты болды; егер сынақтар сәтсіз аяқталса, Боингтен AGM 114 Hellfire, британдық GEC Marconi фирмасының Brimstone және франко-неміс компаниясы Euromissile-дің HOT 3 зымыраларына бәсекелес ұсыныстар қарастырылар еді. Польша ақырында қазіргі Ми-24 тікұшақ паркін Израильде жасалған құралдармен жаңартудың салыстырмалы түрде шағын, уақытша шешімін таңдады.
During the 1990s, PZL Świdnik heavily pursued the development of an envisioned Huzar battlefield helicopter, which was to be based on the airframe of the W 3 Sokol and would have eventually involved the manufacture of 100 such attack helicopters under a tentative $350 million contract for the Polish Army. During 1998, the Polish Council of Ministers issued its recommendation for the launch of a new tender in support of the envisioned Huzar. While Rafael's NT D anti tank missile was selected, this was subject to the successful completion of several test launches; if it failed, rival bids from Boeing for the AGM 114 Hellfire, British firm GEC Marconi with the Brimstone and the Franko German company Euromissile's HOT 3 missile. Poland ultimately chose to pursue a relatively modest stopgap plan to upgrade its existing Mil Mi 24 fleet with Israeli built equipment.
Дамыту
2000-жылдардың басында PLZ Swidnik Польша әуе күштерінде бұрын оқу мақсатында пайдаланылған 12 "Сокол" тікұшағын жаңарту туралы ұсыныс жасады, оларды іздеу-құтқару миссиясын орындауға бейімдеуді көздеді; өзгерістердің ішінде Rockwell Collins өндірісіндегі ARC 210 трансиверлерін орнату және жаңа түнгі көру көзілдіріктерімен (NVG) үйлесімді пилот кабиналарын енгізу болды. 2006 жылы бұл ұсынысқа сәйкес келісімшарт жасалды, нәтижесінде W 3PL Gluszec деп аталған, жақсартылған модельдегі тікұшақ өндірілді; жоғарыда аталған жақсартулармен қатар, жаңа ұшуды басқару жүйесі, толық цифрлық басқаруы бар (FADEC) жаңартылған қозғалтқыштар, сондай-ақ байланыс, навигация және өзін-өзі қорғау жүйелеріне түрлі өзгерістер енгізілді. Ирактағы жауынгерлік тәжірибеге сүйене отырып жасалған бұл модель поляк құрлық әскерлерінің назарын аударды, нәтижесінде W 3 тікұшақтарын Gluszec стандартына сәйкес жаңарту мәселесі талқыланды. 2012 жылдың қаңтарына дейін W 3PL конфигурациясына қайта құрастырылған тағы төрт "Сокол" тікұшағына қосымша тапсырыс берілді. 2000-жылдардың ортасында PLZ Swidnik пен индонезиялық Indonesian Aerospace (IAe) компаниясы арасындағы жоспарланған өнеркәсіптік серіктестік аясында "Сокол" тікұшағының фюзеляжы мен кейбір құрамдас бөліктерін өндіруді аутсорсингтеу мүмкіндігі талқыланды; сонымен қатар, IAe тікұшақтың маркетингі мен сатуына жауапкершілікті қабылдауға дайын болмағандықтан, "Соколға" қатысты кең ауқымды лицензиялық келісімге бұрын қол қойылмағаны хабарланды. AgustaWestland компаниясының PZL Swidnik компаниясын сатып алғаннан кейін W 3 Sokol тікұшағы жаңа бас компанияның өнімдер тізіміне енгізіліп, одан әрі сату және таңдау жалғастырылды.
During the early 2000s, PLZ Swidnik issued an offer for the upgrade of 12 Sokols previously operated by the Polish Air Force in the training role, converting them to perform the search and rescue mission instead; amongst the changes involved was the installation of Rockwell Collins built ARC 210 transceivers and the adoption of new night vision goggles (NVG) compatible cockpits. In 2006, this offer was met with a corresponding contract, which would ultimately led to the production of an improved model of the rotorcraft, designated as the W 3PL Gluszec; in addition to the above improvements, a new flight control system and upgraded powerplants featuring full authority digital engine control (FADEC) software, were adopted, along with various changes to the communication, navigation and self protection systems. The variant, which had been developed partially based upon combat experience gained in Iraq, attracted the attention of the Polish land forces, leading to discussions on modernising additional W 3 helicopters to the Gluszec standard. By January 2012, a follow up order for another four Sokols re built to the W 3PL configuration had been issued. During the mid 2000s, it was reported that, as part of a wider proposed industrial partnership between PLZ Swidnik and Indonesian aircraft company Indonesian Aerospace (IAe), discussions on the potential outsourcing of manufacturing work on the Sokol helicopter, focused on the airframe and some of the subassemblies, were held; it was also stated that a wider licensing agreement in respect to the Sokol had already been ruled out as IAe were not prepared to accept responsibility for marketing and sales for the helicopter. Following Anglo Italian helicopter manufacturer AgustaWestland's acquisition of PZL Swidnik, the W 3 Sokol was incorporated into the new parent company's product line and has continued to be marketed and sold.
Дизайн
PZL W 3 Sokół – орташа мөлшердегі, екі қозғалтқышты, көп мақсатты роторлық ұшақ. Вертолет салыстырмалы түрде дәстүрлі конструкция мен құрылымды қолданады. Ол Pratt & Whitney Rzeszów компаниясы жасаған PZL 10B турбошақты қозғалтқыштарымен жабдықталған; алғашқы қуат қондырғысы PZL 10W, бұрынғы PZL 10S негізінде жасалған, ол ресейлік Глушенков TVD 10B турбовинтомоторларының лицензиялық нұсқасы болып табылады және поляктар құрастырған Антонов Ан-28 ұшағына қуат берген. Үш пернелі қауда роторы мен төрт пернелі бас роторының құрылысында композиттік материалдар қолданылады. Sokół түрлі нұсқаларда ұсынылған және жолаушы тасымалы, VIP, жүк, жедел жәрдем, медициналық эвакуация, өрт сөндіру және іздеу-құтқару сияқты вертолеттерге тән міндеттерді орындауға қабілетті. Теңіздік ортада қолданылғанда, роторлық ұшақ әдетте жүзбектермен, транспондермен, жаһандық позициялық жүйе навигациялық жүйесімен, түнгі көру құралдарымен және Лукас лебёдкасымен жабдықталады.
The PZL W 3 Sokół is a medium size, twin engine, multipurpose rotorcraft. The helicopter employs a relatively conventional design and construction. It is powered by a pair of Pratt & Whitney Rzeszów built PZL 10B turboshaft engines; the original powerplant, the PZL 10W, was based on the earlier PZL 10S – a licensed derivative of the Russian designed Glushenkov TVD 10B turboprop engines which had powered the Polish built Antonov An 28. Composites are used in the construction of the three bladed tail and four bladed main rotors. The Sokół has been offered in a number of diverse variants and is capable of performing a typical range of helicopter missions, including passenger transport, VIP, cargo, EMS, medevac, firefighting and search and rescue. When used in maritime environments, the rotorcraft is typically outfitted with floats, a transponder, a global positioning system navigation system, night vision equipment, and a Lucas winch.
Пайдалану тарихы
W 3A типті нұсқасының алғашқы азаматтық экспорттық тұтынушысы Германияның Саксониядағы Федералды полициясы болды. 1990 жылдардың ортасында, 1996 жылдың басында Польша көршілес Чехиямен 10 Микоян МиГ-29 ұшақтарына 11 В3 Сокол тікұшағын алмастырды. 2003 жылдан бастап төрт W 3WA тікұшағы Ирактағы Польша әскерінің Тәуелсіз Әуе Шабуыл Тобы (Samodzielna Grupa Powietrzno Szturmowa) Ирак соғысына Польшаның үлесі ретінде аймақтағы коалициялық операцияларды қолдау үшін пайдаланды. Барлығы, 2008 жылға дейін аймаққа сегіз польшалық тікұшақ жөнелтілді. 2004 жылдың жазында, бұл тип ирактық шиит дін қызметкері Муктада әл-Садрға қолдау көрсетуді әлсірету мақсатындағы кең ауқымды күш-жігердің бір бөлігі ретінде үгіт парақтарын таратуға қатысты. 2004 жылдың 15 желтоқсанында Кербала маңында апаттық қонғаннан кейін бір "Сокол" тікұшағы жоғалып, бортындағы үш адам қаза тауып, тағы үш адам жарақат алды. 2006 жылдың 18 шілдесінде Аль-Диваниядағы әуе базасында тағы бір тікұшақ апатқа ұшырап, 4 экипаж мүшесі мен 3 жолаушы жарақат алды. 2012 жылдың қаңтарынан бастап бес W 3 Sokol тікұшағы мен алты Mil Mi-8 тікұшағы VIP конфигурациясымен жабдықталды және активтерді қайта бөлуден кейін Польшаның 1-ші Әуе Көлігі базасында орналастырылды.
The first civilian export customer for the W 3A variant of the type was Germany's Federal Police in Saxony. During the mid 1990s, During early 1996, Poland exchanged a batch of 11 W 3 Sokółs with the neighbouring Czech Republic in exchange for 10 Mikoyan MiG 29. Since 2003, a batch of four W 3WA helicopters were used by the Independent Air Attack Group (Samodzielna Grupa Powietrzno Szturmowa) of the Polish forces in Iraq in support of coalition operations in the region as a part of Poland's contribution to the Iraq War. In total, eight Polish helicopters were deployed to the region until 2008. during summer 2004, the type participated in the distribution of propaganda leaflets as part of wider efforts to undermine support for Iraqi Shia cleric Muqtada al Sadr. On 15 December 2004, one Sokol was lost due to an accidental crash landing near Karbala, killing three personnel onboard and injuring three more. On 18 July, 2006 another helicopter crashed at an air base in Al Diwaniyah, injuring 4 crew and 3 passengers. Since January 2012, a force of five W 3 Sokol helicopters, along with six Mil Mi 8, have been furnished with a VIP configuration and stationed at Poland's 1st Air Transport Base following a major reshuffle of assets.