Кіріспе

Витал Махадео Таркунде (3 шілде 1909, Сасвад – 22 наурыз 2004, Дели) – көрнекті үнді заңгері, азаматтық құқықтар белсендісі және гуманист лидері. Ол Үндістанда "Азаматтық бостандықтар қозғалысының әкесі" деп аталады, сонымен қатар Бомбей жоғары сотының бұрынғы судьясы болған. Үндістанның Жоғарғы соты оны "Шагладан кейінгі 1957 жылғы кезеңнің сөзсіз ең көрнекті судьясы" деп бағалаған.

Ерте өмір және білім

Витал Махадео Таркунде 1909 жылғы 3 шілдеде Махараштра штатының Пуне ауданындағы Сасвад қаласында дүниеге келген. Ол Пунеге жақын орналасқан Пурандар талукасының сол кездегі орталығы болған Сасвадтағы белгілі заңгер және әлеуметтік реформатор Махадео Раджарам Таркунденің бес баласының екіншісі болды. Оның әкесі, брахман кастасынан шыққан, қол сұғылмаушылыққа қарсы күрескен. 1920 жылы Сасвадтан Пунеге көшіп, Пунедегі Жаңа ағылшын мектебінде білім алды. 1925 жылы Бомбей университетінде өткен емтиханда бұрынғы Бомбей президенттігінде бірінші орынға ие болды. Ол сонымен қатар санскрит бойынша беделді Жаһаннат Шанкершет стипендиясын ұтып алды. Содан кейін ол 1929 жылы бакалавр дәрежесін аяқтаған Фергюсон колледжіне түсті, одан кейін Лондонға кетіп, Линкольн Инн заң мектебінде оқыды және 1931 жылы заңгер дипломын алды. Ол сондай-ақ Лондон экономика мектебінде (LSE) экономика, саясаттану және әлеуметтік антропология пәндерінен тыңдаушы студент ретінде дәрістерге қатысты. Ол келесі жылдың желтоқсан айында Үндістанға оралып, Пунеде заңгерлік тәжірибесін бастады.

Заң мансабы

Таркунде 1933 жылы Үндістанға оралғаннан кейін Пунеде практикасын бастады. Ол 1942 жылға дейін сонда жұмыс істеді, сосын радикалдық демократиялық партияның толық уақытты мүшесі болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін 1948 жылы Бомбей жоғары сотында заңгерлік тәжірибасын жаңадан бастады және 1957 жылдың қыркүйегінде Бомбей жоғары сотының судьясы болып тағайындалды. 1969 жылы Бомбей жоғары сотының судьясы қызметінен өз еркімен кетіп, 1977 жылы 68 жасында отставкаға шыққанға дейін Үндістанның Жоғарғы сотында қызмет атқарды. Ол негізінен қоғамдық мүдделерді қорғайтын сот процестерімен және конституциялық істермен айналысты, олардың көпшілігін ақысыз немесе аз төлеммен жүргізді. 1940 жылы Рой мен Таркунде, сондай-ақ тағы бірнеше адам Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу мәселесіндегі келіспеушіліктерге байланысты Конгресстен шықты. Рой Остік державаларға қарсы соғысқа қатысуды жақтады, сонымен қатар Үндістанның тәуелсіздігі үшін күресіп, осы мақсатқа жету үшін Радикалдық Демократиялық партияны құрды. 1942 жылы Таркунде заңгерлік тәжірибасын тоқтатып, Радикалдық Демократиялық партияның толық уақытты мүшесі болды және 1944 жылы РДП-ның Бас хатшысы болып сайланды, осыған байланысты Делиге көшіп барды. 1946 жылы Рой Жаңа Гуманизм философиясын қалыптастырды. 1948 жылы ол Роймен бірге саяси партиялардың халықтың бостандығын ілгерілету үшін жеткіліксіз құрал екенін шешті және 1948 жылдың желтоқсанында РДП-ны таратып жіберді. Ол сол жылы заңгерлік тәжірибасына қайта оралды.

Төтенше жағдай

Төтенше жағдай кезінде ол Жаяпракаш Нараянмен тығыз жұмыс істеді, "Демократия үшін азаматтар" және "Азаматтық бостандықтар үшін халық одағы" үкіметтік емес ұйымдарына басшылық етті, және ол осы ұйымдардың негізін қалаушысы және президенті болды. Ол сонымен қатар "Азаматтық әділет комитетінде" жұмыс істеді, 1984 жылғы сикхтерге қарсы қырғынды және Пенджаб, Кашмир және Солтүстік-Шығыс аймақтарындағы адам құқықтарының бұзылуларын қоса алғанда, осы кезеңдегі зәбірліліктерге қарсы тұру және оларды тергеуде маңызды рөл атқарды.

Марапаттар мен құрметтер

1978 жылы Лондонда өткен IHEU конгресінде В.М.Таркунде 1978 жылғы Халықаралық гуманистік сыйлықты иеленді.