Кіріспе

1963 жылғы халықаралық шарт

Консулдар дәстүрлі түрде мемлекеттердің немесе олардың азаматтарының мүдделерін басқа елдегі елшілікте немесе консулдықта қорғау үшін тағайындалады. Конвенция консулдық қызметкерлерге және олардың кеңселерiне берiлетiн функцияларды, құқықтарды және иммунитеттердi, сондай-ақ консул орналасқан ел – "қабылдаушы мемлекеттердің" және консул өкiлдiк ететiн мемлекет – "жiберушi мемлекеттердiң" құқықтары мен мiндеттерiн анықтайды және нақтылайды. 1963 жылы қабылданған және 1967 жылдан берi күшiнде болған бұл шарт 182 мемлекет тарапынан ратификацияланды.

Тарих

Конвенция 1963 жылдың 4 наурызынан 22 сәуірге дейін Австрияның Вена қаласында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының консулдық қатынастар жөніндегі конференциясынан кейін 1963 жылдың 24 сәуірінде қабылданды. Оның ресми мәтіндері ағылшын, француз, қытай, орыс және испан тілдерінде жазылған; Конвенцияда бес нұсқаның да бірдей түпнұсқа екендігі көзделген.

Негізгі ережелер

Келісімде 79 бап бар. Кейбір маңызды ережелер мыналарды қамтиды: 2006 жылы АҚШ Жоғарғы Соты тұтқындалғаннан кейін консулдық хабарлама және қол жеткізу құқығы туралы хабардар етілмеген шетелдік азаматтар полиция тергеуінде алынған дәлелдерді жоққа шығаруға немесе сот шешімінен кейін заңдық шағымдарды көтеруге келісімнің бұзылуын пайдалана алмайды деп шешті (Санчес Лламас Орегонға қарсы іс). 2008 жылы АҚШ Жоғарғы Соты сондай-ақ, Халықаралық соттың (ICJ) АҚШ-қа 51 мексикалық сотталғанның, өлім жазасына кесілгендерінің істерін "қайта қарау және зерделеу" жөніндегі шешімі, міндетті ішкі заң емес екенін, демек, соттан кейінгі шағымдарды қабылдауға кедеріс келтіретін штаттық процедуралық ережелерді жеңу үшін қолданыла алмайды деп тапты (Медельин Техас штатына қарсы іс). 1980 жылы, Факультативтік протоколдан шығар алдында, АҚШ Иранға қарсы Халықаралық сотқа шағым түсірді – Тегерандағы АҚШ-тың дипломатиялық және консулдық қызметкерлері (АҚШ-қа қарсы Иран ісі) – революционерлердің АҚШ-тың дипломатиялық кеңселерін және қызметкерлерін басып алуына жауап ретінде.