Кіріспе

Филип Уортон, 4-ші барон Уортон (18 сәуір 1613 – 4 ақпан 1696) – ағылшын әскерінің офицері, саясаткер және дипломат. Ол Англия азамат соғысы кезінде парламенттік жақта болды. Уортон Аске Холлдан шыққан сэр Томас Уортон мен оның әйелі леди Филадельфия Кэридің ұлы, олар Роберт Кэри, 1-ші Монмут графы мен Элизабет Треваннионның қызы болған. 1622 жылы әкесі қайтыс болды, ал 1625 жылы атасының қайтысынан кейін ол барондық атағын мұраға алды.

Парламентаризм

Уортон 1642 жылдың шілдесінде Парламент тарапынан Букингемшир лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Ол Манчестердегі пуритан бекінісін басып алу үшін қарулы күштерге жетекшілік етіп, жергілікті қару-жарақ қоймасын (магистраль) тартып алмақшы болды. Бірақ лорд Стрейндж бұрын жетіп келді. Дегенмен, жергілікті тұрғындардың бір бөлігі оның қалаға кіруіне қарсылық көрсетіп, оны қайтару кезінде бір адам қаза тапты. Бұл Бірінші ағылшын азамат соғысының алғашқы ұрыстарындағы бірі. Ол сондай-ақ Екі Корольдық комитетінде қызмет етті. Ол Томас Оглдың қатысқан құйрық сыртын ашып, шотландтық келісімшілер мен ағылшын Парламенті арасындағы бірлікті бұзуға, сонымен бірге тәуелсіздерді діни толеранттылықтың орнына корольді қолдауға итермелеуге бағытталған қастандықтарды әшкерелеуге қатысты. Ол пуритан және Оливер Кромвельдің жақын адамы болды.

Қайта қалпына келтіруден кейін

Монархия қалпына келтірілгеннен кейін ол жиі түрлі қиындықтарға тап болды. 1676 жылы ол Лондон мұнарасына қамалды, ал кейіннен (1685 жылы) король Джеймс II таққа отырғанда елден қашып кетті. Ол шетелде Оранж ханзадасының сарайында болды, содан кейін 1688 жылы ханзада Англия тағына отырғанда оның отбасы қайтадан патшалықтың ықыласына ілікті. Ол Кромвельге деген құрметін ешқашан өзгертпеді, сондай-ақ Парламент Азамат соғысында дұрыс болды деген сенімде болды: 1689 жылы ол Генри Хайдтан, Кларендонның 2-графынан, Азамат соғысын бүлік деп атаған сөздерін кері алып алуын талап етті. Бірінші әйелі Элизабет Вандесфордтан оның бір қызы болды – Елизавета. Екінші әйелі Джейн, полковник Артур Гудвиннің жалғыз қызы және Букингемширдегі Гудвиннің кең иеліктерінің мұрагері болды, одан оның тағы жеті баласы дүниеге келді: Анна, Маргарет, Томас Уортон, Уортонның 1-маркизі, Мэри, Гудвин, Филадельфия және Генри. Ол сонымен қатар Равенстондейл мен Смарберде шіркеулер салуға, сондай-ақ екі жердегі дін қызметкерлерін қамтамасыз етуге ақша жұмсады. Соңғысы қазіргі Лоу Роу Біріккен реформаланған шіркеуі ретінде сақталған. Өсиетімен ол Йорк қаласының жанындағы жерді Киелі кітап қайырымдылық қорына қолдау көрсету үшін қалдырды, ол шіркеуден немесе мектептен тыс балаларға Киелі кітаптарды таратумен айналысты. Өсиеттің талаптарына сәйкес, мұрагер 1-ші, 15-ші, 25-ші, 37-ші, 101-ші, 113-ші, 145-ші псалмдарды жаттап алуы керек. Сондай-ақ, өсиетте Ұсақ катехизис кіруі де талап етілді. Көптеген мыңдаған Киелі кітаптар таратылды және қоры әлі де он сегіз жасқа дейінгі балаларға Киелі кітаптарды таратуда. http://www.lordwhartonbibles.org.uk/