Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атау саясаты; екі атауды біріктіретін ресми жер атауын қабылдау.
Naming policy; adoption of an official place name that combines two names
Қос атау – бұл екі бұрынғы атауды біріктіретін немесе екі атауды да қолданатын ресми жер атауын қабылдау, көбінесе екі жеке атаудың қайсысы дұрыс екендігі туралы дауды шешу үшін. Кейбір жағдайларда себептері саяси болуы мүмкін. Көбінесе екі жеке атау әртүрлі тілдерден шыққан; кейбір жағдайларда бұл елде бірнеше ресми тіл болғандықтан, ал кейбіреулерінде бір тіл екіншісін ығыстырған. Бірнеше елде қос атауды қолдану соңғы уақытта ғана басталды. Бұл отарлаушылардың жергілікті халықты ығыстырып, ғасырлар бойы отарлаушы тіліндегі атауларды қолдана бастаған жерлерде болды. Соңғы кезде отарлаушы атаулармен қатар жергілікті халықтың тіліндегі атауларды да қолдануға тырысып, осылайша келісімге келуге ұмтылуда.
Dual naming is the adoption of an official place name that combines two earlier names, or uses both names, often to resolve a disagreement over which of the two individual names is more appropriate. In some cases, the reasons are political. Sometimes the two individual names are from different languages; in some cases this is because the country has more than one official language, and in others, one language has displaced another. In several countries, dual naming has begun to be applied only recently. This has come about in places where a colonial settler community had displaced the indigenous peoples and started using names in the settler language centuries ago, and more recent efforts have been made to use names in the indigenous language alongside the colonial names, as an act of reconciliation.
Ауғанстан
Ауғанстанда 1964 жылғы конституция қабылдалғанға дейін жалғыз ресми тіл болған парсы (фарси) тілінің орнына "Дари" атауы қолданыла бастады. Бұдан бөлек, үкімет елде пушту тілін де бірдей ресми тіл ретінде бекітті.
In Afghanistan, the name 'Dari' replaced Persian (Farsi) after the 1964 constitution which was the only official language until the approval of the constitution in that year. In addition government also added Pushtu as a fellow official language in the country.
Австралия
Австралияда жергілікті австралиялықтар үшін маңызды ескерткіштерді атау үшін екі атауды қолдану саясаты қазіргі таңда жиі ресми түрде қолданылады, бірақ олар үшін ең көп таралған атау еуропалық. Мысалы, Питжантжатжара тілінде Улуру және ағылшын тілінде Айерс Рок деп аталатын ескерткіш қазір ресми түрде Улуру / Айерс Рок деп аталады. Аделаида қаласында Аделаида қалалық кеңесі 1997 жылы қаланың барлық алаңдарына, Аделаида қаласының орталығы мен Солтүстік Аделаиданы қоршап тұрған саябақтарды құрайтын әрбір саябаққа және Каурна халқына ("Аделаида тайпасы") маңызды басқа да орындарға екі атау беру процесін бастады. Әрбір орынға Каурна тілінде қосымша атау берілетін атау процесі 2003 жылы көбінесе аяқталды, ал кеңес 2012 жылы 39 орынның атауын өзгертуді аяқтады және бекітті. Кокос (Килинг) аралдарының ресми екі атауы 1916 жылдан бері куәландырылған; ол 1955 жылғы Кокос (Килинг) аралдары заңымен ресми түрде бекітілді.
In Australia, a dual naming policy is often now used officially to name landmarks that are of significance to local Indigenous Australians, but for which the most common name is European. For example, the landmark with the Pitjantjatjara name Uluru and English name Ayers Rock is now officially named Uluru / Ayers Rock. In the city of Adelaide, the Adelaide City Council began the process of dual naming all of the city squares, each of the parks making up the parklands which surround the Adelaide city centre and North Adelaide, and other sites of significance to the Kaurna people (the "Adelaide tribe") in 1997. The naming process, which assigned an extra name in the Kaurna language to each place, was mostly completed in 2003, and the renaming of 39 sites finalised and endorsed by the council in 2012. The Cocos (Keeling) Islands had their official dual name attested from 1916; it was made official with the Cocos (Keeling) Islands Act 1955.
Финляндия
Финляндияда көптеген қалалардың екі атауы бар, бірі фин тілінде, екіншісі – швед тілінде (елдің екі ресми тілі). Екі атау да бірдей дұрыс саналады, бірақ олар атаудың ресми екіұштылығы ретінде қолданылмайды.
In Finland, many towns have two names, one in Finnish and one in Swedish (the two official languages of the country). The two names are considered equally correct but are not used as a formal duality of names.
Франция мен Швейцария
Сондай-ақ, Францияның Эльзас аймағы мен Швейцарияның екі тілді аймақтарының ресми атаулары да қолданылады. Мысалы, неміс және француз тілдеріндегі Швейцарияның Биль/Биен қаласы – оның неміс тіліндегі (Биль) және француз тіліндегі (Биен) атауларының біріктірілген түрі.
The official names of bilingual areas of Alsace, France, and Switzerland also apply. For instance, the German and French Swiss town of Biel/Bienne is the combination of its German name (Biel) and its French name (Bienne).
Жаңа Зеландия
Сол сияқты, Жаңа Зеландиядағы кейбір жерлердің маори және ағылшын тіліндегі екі атауы бар, мысалы Аораки / Маунт Кук. Жаңа Зеландияның белгілі бір жерлеріне ресми түрде екі атау беру практикасы 1920 жылдары басталды, бірақ екі атау 1990 және 2000 жылдары, ішінара Уайтанги шарты бойынша келісімдерге байланысты, көбірек таралды.
Similarly, some places in New Zealand have dual Māori and English names, such as Aoraki / Mount Cook. The practice of officially giving certain New Zealand places dual names began in the 1920s, but dual names have become much more common in the 1990s and 2000s, in part due to Treaty of Waitangi settlements.
Румыния
Румынияда саяси себептермен 1972 жылы Түрну Северин қаласы Дробета Түрну Северин, ал 1974 жылы Клуж қаласы Клуж-Напока деп қайта аталды, себебі коммунистік үкімет қалалардың римдік тамырларын көрсеткісі келді.
In Romania, the cities of Turnu Severin and Cluj were renamed Drobeta Turnu Severin in 1972 and Cluj Napoca in 1974, respectively, for political reasons, as the communist government wanted to emphasize the cities' Roman origins.
Испания
Бұл құбылыстың тағы бір мысалы испандық Баск елінің астанасы Витория-Гастеиз қаласының атында көрінеді. Бұл қаланың испан тіліндегі Витория және баск тіліндегі Гастеиз аттарының біріктірілуі болып табылады.
Another example of the phenomenon can be seen in the name of the capital of the Spanish Basque Country, Vitoria Gasteiz. This combines the city's Spanish name of Vitoria and Basque name of Gasteiz.
Америка Құрама Штаттары
Денели және Маккинли тауының атау дауы – АҚШ-тағы екі атаудың болуымен байланысты мәселенің бір мысалы.
The Denali–Mount McKinley naming dispute is an example of a dual naming issue in the United States.
Шекараның географиялық ерекшеліктері
Егер маңызды нысан екі немесе одан көп елдің шекарасында орналасса, ерекше мәселе туындайды. Мысалы, Эверест тауы жергілікті жерлерде әртүрлі атаулармен белгілі.
A special problem occurs when the landmark lies on the border between two or more countries. For example, Mount Everest has several different names used locally.