Кіріспе
АҚШ-тың Индиана штатының тұрғынын сипаттайтын ресми сөз – «хузиер». АҚШ-тың Индиана штатының тұрғыны үшін ресми демоним – «хузиер» /ˈh/uː/ʒ/ər/. Бұл терминнің шығу тегі әлі де даулы, бірақ Индиана штаты 150 жылдан астам бұрын «Хузиер штаты» деген лақап атын қабылдаған. «Хузиер» атауы Индиана штатындағы көптеген компаниялар мен ұйымдардың атауларында қолданылады. «Хузиерс» – Индиана университетінің спорт командаларының атауы. «Хузиер» бейнесінің нақты үлгісі болмағандықтан, IU университеттері тек әріптері мен түстері арқылы көрсетіледі. Бұл термин Индиана штатының тұрғындары арасында кеңінен қабылданумен қатар, 2017 жылдан бастап АҚШ Үкіметтік баспа кеңсесі (GPO) тарапынан да ресми демоним ретінде танылған (бұрын GPO Индиана штатының тұрғындарын «индианалықтар» деп атаған).
the official demonym for a resident of the U. S. state of Indiana
Hoosier '/h//uː//ʒ//ər/ is the official demonym for the people of the U. S. state of Indiana. The origin of the term remains a matter of debate, Indiana adopted the nickname "The Hoosier State" more than 150 years ago. "Hoosier" is used in the names of numerous Indiana based businesses and organizations. "Hoosiers" is also the name of the Indiana University athletic teams. As there is no accepted embodiment of a Hoosier, the IU schools are represented through their letters and colors alone. In addition to universal acceptance by residents of Indiana, the term is also the official demonym according to the U. S. Government Publishing Office (GPO) as of 2017 (the GPO previously identified Indiana residents as "Indianians").
Шығу тегі
"Хузиер ұясы" терминімен қатар, бұл сөз 1833 жылдың 1 қаңтарында Индианаполис журналының "Тас жолшының сөзі" деген мақаласында да кездеседі. Сөздің тегі туралы көптеген болжамдар бар, бірақ ешқайсысы толығымен қабылданбаған. 1833 жылы Питтсбург штасмены бұл терминнің "кейбір уақыттан бері" қолданыста болғанын айтып, оның себебін халық санаушылардың "Кім бар?" деп сұрауынан туындағанын ұсынды. Сондай-ақ 1833 жылы Индиананың бұрынғы губернаторы Джеймс Б. Рей "Хузиер" атты газет шығаруды бастады.
Шәкіртақы
1900 жылы Мередит Николсон «Хузиерлер» атты еңбек жазды, бұл Индиана тұрғындарына қатысты сөздің этимологиясын зерттеудің алғашқы тырабы болды. Индиана тарихи қоғамының ұзақ жылғы хатшысы Джейкоб Пиатт Данн 1907 жылы осыған ұқсас зерттеуді «Хузиер сөзі» атты кітабында жариялады. Екеуі де сол кезде тараған танымал және сатиралық этимологиялардың бір бөлігін келтірді және назарларын негізінен осы сөздің Жоғарғы Оңтүстікте орманшыларға, қарапайым халыққа және қатал мінезді адамдарға қатысты қолданылуына аударды. Данн сөздің шығуын камбрийлік «хузер» сөзінен іздеді, ол әдеттегідей үлкен нәрсені білдіреді, бұл сөз ежелгі ағылшын тіліндегі «ху» сөзінен (Саттон Ху сияқты) туындаған, «биік» және «төбе» деген мағынаны білдіреді. Солтүстік Англия мен Оңтүстік Шотландиядан келген иммигранттардың маңыздылығы көптеген жер аттарында көрініс тапты, оның ішінде Камберленд таулары, Камберленд өзені және Камберленд аңғары. Фиск университетінің тарих профессоры Уильям Пирсен методист пасторы Гарри Хозиердің (1806 жылғы мамыр) есімін атады, ол 19 ғасырдың басында Екінші Ұлы оянудың бір бөлігі ретінде Америка шекарасында уағыз айтқан. «Қара Гарри» Солтүстік Каролинада құл болып дүниеге келді, кейін Балтимор, Мэрилендке сатылды, еркіндікке ие болып, американдық революция аяқталған кезде діни қызметін бастады. Ол «Америкалық методист шіркеуінің әкесі» атанған епископ Фрэнсис Асберидің жақын серігі және досы болды. Бенджамин Раш оның туралы: «білімсіздігін ескерсек, ол Америкадағы ең ұлы шешен болды» деді. Оның уағыздары методистерді құлдықтан бас тартуға және қарапайым жұмысшыны қолдауға шақырды. Пирсен оның үлгісімен шабыттанған методист қауымдастықтары оның есімінің өзгеше нұсқасын қабылдаған немесе алған болуы мүмкін (мүмкін «йокель» сленгінің әсерінен). Вашингтон округы газеттерінде жарияланған хабарларға сәйкес, Авраам Стовер Индиана милициясының полковнигі болған. Ол Вашингтон округының ертедегі тарихындағы белгілі тұлға болды. Ол күйеу баласы Джон Б. Броумен бірге округтың ең күшті адамдарының бірі саналды. Ол үнемі күшін сынап, жасының жартысынан кіші адамдармен бірнеше жекпе-жекті жеңіп отырған. Луисвиллде (Кентукки штаты) алты-сегіз адамды жеңгеннен кейін, ол жұдырықтарын қағып: «Мен хушер емеспін бе?» деді, бұл жаңалықтарда «Хузиер» деп өзгертілді, осылайша Индианалықтармен байланысты «Хузиер» атауы пайда болды. Индиана университетінің докторанты Хорхе Сантандер Серрано «Хузиер» сөзінің француз тіліндегі «қызыл түс», «ружур» немесе «қызыл бет», «ружауд» сөздерінен шыққан болуы мүмкін екенін де ұсынды. Бұл гипотеза бойынша, «Хузиер» сөзінің ертедегі жағымсыз мағынасы қызыл түске («rouge» француз тілінде) байланысты болуы мүмкін, ол жергілікті халықтарды жағымсыз сипаттап «қызыл адамдар» немесе «қызыл терілер» деп атаумен, сондай-ақ кедей ақ халықты «қызыл мойындылар» деп атаумен байланысты.
According to Washington County newspaper reports of the time, Abraham Stover was Colonel of the Indiana Militia. He was a colorful figure in early Washington County history. Along with his son in law, John B. Brough, he was considered one of the two strongest men in Washington County. He was always being challenged to prove his might, and seems to have won several fights over men half his age. After whipping six or eight men in a fist fight in Louisville, Kentucky, he cracked his fists and said, "Ain't I a husher", which was changed in the news to "Hoosier", and thus originated the name of Hoosier in connection with Indiana men. Jorge Santander Serrano, a PhD student from Indiana University, has also suggested that Hoosier might come from the French words for 'redness', rougeur, or 'red faced', rougeaud. According to this hypothesis, the early pejorative use of the word Hoosier may have a link to the color red ("rouge" in French) which is associated with indigenous peoples, pejoratively called "red men" or "red skins", and also with poor white people by calling them "red necks".
"Кім бар?" деп сұрайды.
"Hoosier" терминіне қатысты халықтық этимологиялардың қызықты тарихы бар, бұл туралы Дуннның "The Word Hoosier" кітабында айтылған. Бір дерек бойынша, бұл сөз шекарадағы үйлерге жақындағанда сақтану қажеттілігінен туындаған. Атыс-шабыс болмауы үшін саяхатшы алыстан дауыстап, өзін таныстыратын. Үйдегілер "Бұл кім?" - деп жауап беретін. Алғашқы қоныс аударушылардың Аппалачи аймағындағы ағылшын тілінде бұл сөз "Who'sh 'ere?" деп айтылған, содан кейін "Hoosier?" сөзіне айналған. Осы оқиғаның тағы бір нұсқасында Индиана пионерлері бұталар мен биік шөптерде біреуді естігенде, оны атып жібермеу үшін жалпы сәлемдеме ретінде "Кім бар?" деп дауыстаған. Ақын Джеймс Уиткомб Райли Индианадағы қатыгез төбелес кезінде көптеген тіс шағылысқандықтан "Кімнің құлағы?" деген сөз жиі айтылғанын әжуалай айтқан. Бұл оқиға 19 ғасырда Индиананың оңтүстік етегіндегі тавернада төбелес салған екі француз иммигрантына қатысты болған немесе олардан шабыт алған. Біреуі жараланған, ал үшінші француз тавернаның кір еденінде жатқан құлақты көріп, "Кімнің құлағы?" - деп сұраған. Тағы бір нұсқа бойынша, Луисвиллдік Самуэль Хузиер Огайо өзенінің Индиана жағындағы Нью-Олбань сияқты қалалардан жұмысшыларды жалдауды артық көреді. 1826-1833 жылдары Огайо сарқырамасының айналасында алғашқы канал қазылған кезде оның қызметкерлері "Хузиердің адамдары" деп, кейіннен жай ғана "Хузиерлер" деп аталған. Бұл атау еңбекқор жұмысшылардан аймақтағы барлық Индиана қайықшыларына, содан кейін штат қоныстануымен солтүстікке тараған. Бұл оқиғаны 1901 жылы Теннессидің оңтүстігінде саяхаттап жүрген Хузиер туысынан естіген адам Дуннға айтып берген. Дунн бұл аймақтағы ешбір анықтамалықтан осы тегі бар отбасыны таба алмады, сондай-ақ Теннессидің оңтүстігінде оқиғаны естіген және күмәндануын білдірген адамдар да жоқ еді. Кейіннен бұл нұсқаны губернатор Эван Бэй және сенатор Вэнс Хартке қайта айтқан, олар 1975 жылы оқиғаны Конгресс жазбасына енгізген, бұл Смиттың кейінгі зерттеулерінің уақыты мен орнына сәйкес келеді. Алайда, АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы канал компаниясының сақталған құжаттарында Хузиер немесе Хозиер туралы ешқандай жазба таба алмады.
Басқа қолданыстар
"Hoosier" сөзі Үлкен Сент-Луисте ақылсыз немесе мәдениетсіз адамды қорлау үшін қолданылған. efn|Томас Э. Мюррей "hoosier" сөзінің Сент-Луис, Миссуриде қолданылуын мұқият талдады, онда ол қорлаудың сүйікті аты еді. "Хузиер дегеніміз не?" деп сұрағанда, Мюррей жазады, "Сент-Луис тұрғындары бірден бірнеше анықтамалық ерекшеліктерді тізімдейді, олардың ішінде 'жалқау', 'баяу', 'белгісіз' және 'жауапкершіліксіз' сипаттамалары бар". Ол былай деп жалғастырады: "Сент-Луистегі аз ғана атыздар "hoosier" сияқты жағымсыз мағынаны білдіреді немесе жағымсыз реакция тудыруға мүмкіндік береді". Ол жас және нәсіл арасында тесттер мен сұхбаттар жүргізіп, нәтижелерді жинақтады. Ол бұл терминдінің кеңінен қолданылатынын анықтады. Сондай-ақ, сөзді көбінесе артық айту үшін модификатормен қолданатынын, мысалы, "бірнеше ақымақ хузиер" деп айтатынын атап өтті. Мюррей сөздің тарихы туралы бөлек айтады және Бейкер мен Кармонидің (1975) еңбегін келтіріп, неге "hoosier" (Индианада "бейтарап немесе көбінесе оң" мағынада қолданылатын термин) "Сент-Луисте сақталғанын және қаланың ең жағымсыз аты болып табылатынын" болжайды. Радио хабары Мюррей тоқтатқан жерден жалғасты. "Fresh Air" бағдарламасында тіл маманы Джеффри Нунберг аймақтық лақаптар туралы сұрақтарға жауап берді. Ол Post Dispatch газетінің тілшісі Элейн Виетстің (Пол Диксон да келтірген) Сент-Луисте "Хузиер – қарапайым, нашар адам, оны ауласында бетон блоктарында тұрған машинасы бар және әйелін, тіпті қарындасын да атып тастаған болуы мүмкін екенінен тани аласыз" деген сөзін келтірді. Стен Хугиллдің айтуынша, бұл сөз бұрын мақта тасымалдаушыларды білдірген, олар кемелердің қоймаларынан мақта балаусаларын алып, винттердің көмегімен тығыз кіргізген. "Hoosier" шкафы, көбінесе "hoosier" деп қысқартылады, – 20-шы ғасырдың басында танымал болған тұрған ас үй шкафтарының бір түрі. Мұндай шкафтардың көп бөлігі Индиана штатындағы компаниялар өндірген, ал атауы олардың ішіндегі ең ірісі – Индиана штатының Нью-Касл қаласындағы Hoosier Manufacturing Co. компаниясынан шыққан. Басқа Индиана компаниялары Hoosier Racing Tire және Hoosier Bat Company, ағаш бейсбол таяқтарын өндіруші компанияны қамтиды. Indianapolis Colts командасының бұрынғы үйі – RCA Dome, 1994 жылы RCA атау құқығын сатып алғанға дейін "Hoosier Dome" деп аталды. RCA Dome 2008 жылы Lucas Oil Stadiumмен ауыстырылды.