Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі Cestrum nocturnum, «түннің ханымы», түнде гүлдейтін жасмин, түнде гүлдейтін жасмин, түнде хош иісті жасмин, түнде хош иісті cestrum немесе уланды жеміс, картоп тұқымдасына (Solanaceae) жататын өсімдік түрі. Ол Батыс Үндістанға тән, бірақ Оңтүстік Азияда табиғи түрде өседі. Көптеген атауларына қарамастан, бұл түр «нағыз жасмин» емес және Jasminum туысына жатпайды.

Сипаттама

Cestrum nocturnum - бұл жұқа бұтақтары биікке дейін өсетін мәңгі жасыл ағаш тәрізді бұта. Өсімдік көп тармақты және жапырақтары тығыз. Жапырақтары қарапайым, тар сүйірше тәрізді, ұзындығы және ені, тегіс және жылтыр, бүкіл шеттері бар. Алдыңғы жағына қарай ұштар немесе сүйір, ал негізі дөңгелек немесе кеңейген. Жапырақ сабақтары 0,8-ден 2 см-ге дейін ұзын.

Гүлжапырақтар

Гүлдері жасылқалпы-ақ түсті, жіңішке түтік тәрізді тостағаншасы ұзын, бес сүйір жапырақшасы бар, түнде ашылғанда диаметрі шамамен ... мм. Гүл шоғырлары шатырша тәрізді орналасқан. Көбінесе көп гүлді, төмен қараған гүл шоғырлары соңғы немесе жапырақ қойнауында орналасқан. Олар тығыз жиналған, сирек таралған шоғырлар түрінде болады, ал гүл шоғырының сабақтарында шөптесін жапырақшалар кездеседі. Бес тостағанша жапырақшасы қосылып, шаңғы тәрізді, шамамен 2 мм ұзындығындағы қапшықшаны құрайды және бес сүйір ұшы бар, олар жемісте сәл кеңейген, қабырғалы және өткір ұштарға ие. Қапшықшаның ішкі және сыртқы жағы ұсақ түктермен жабылған. Жемісі - ұзындығы ... мм, диаметрі ... мм ақ жидек. Сондай-ақ, сары гүлдері бар түрі де бар. Жапырақтары мен жемістерінің уыттылығы туралы әртүрлі хабарлар бар.

Өсіру

Cestrum nocturnum субтропиктік аймақтарда гүлдері түнде күшті хош иіс таратуы себепті әшекейлік өсімдік ретінде өсіріледі. Ол орташадан ылғалды, жеңіл және құмды, pH көрсеткіші 6,6-7,5 аралығындағы бейтарап топырақта жақсы өседі және 8-ші аймақтың қыстың суығына төзімді. C. nocturnum теңіз шөптері мен балық эмульсиясынан жасалған тыңайтқыштың әлсіз ерітіндісімен әр екі апта сайын тыңайтуға болады.

Химия

Гүлдерден алынған эфир майының құрамында фенилэтил спирті (27%), бензил спирті (12%), эйкозан (5,6%), эвгенол (5,6%), n-тетракозан (4,4%), кариофиллен оксиді (3,1%), 1-гексадеканол (2,7%), метоксиэвгенол (2,45%), бензальдегид (2,32%) кездеседі. Гүлдер спиртінің экстрактында цитотоксикалық стероидтар бар.

Психоактивтілік

Өсімдіктің болжамды психоактивті әсерлерінің механизмдері қазіргі таңдағы белгісіз, ал айғақтар өте шектеулі және олардың ішінде жыныстық қуатты арттыру қабілеті де бар. Өсімдіктің дәстүрлі энтеогендік қолданылуы туралы сирек айтылғанда, Мюллер Эбелинг, Рач және Шахи Непалда C. nocturnum-ның шамандық қолданылуын сипаттайды. Олар "есірткілік" әсерлерді сезінгендерін айтады, бірақ жағымсыз физикалық қосымша әсерлерге тоқталмайды. Рачтың психоактивті өсімдіктер энциклопедиясында да өсімдіктің жұтылуы туралы бірнеше хабарлама келтірілген, бірақ күшті зиянды әсерлері туралы ештеңе айтылмаған.

Инвазивті әлеует

Cestrum nocturnum әлемнің тропикалық және субтропикалық аймақтарында, соның ішінде Австралияда, Жаңа Зеландияда, Оңтүстік Африкада, Оңтүстік Қытайда және АҚШ-тың оңтүстік бөлігінде кеңінен табиғиланған, және оны жою өте қиын. Кейбір елдерде ол арамшөп деп есептеледі. Жаңа Зеландияның Окленд қаласында, ол Окленд аймақтық кеңесіне қауіпті инвазивті арамшөп ретінде хабарланған және қазіргі кезде зерттеліп жатыр. NS Forest and Bird ұйымы бұл өсімдікті тыйым салынған өсімдіктер тізіміне қосу мақсатында, оның өсетін жерлерін тізімдеуде. Тізімді Google Maps арқылы қарауға болады. Кейбір гүлзарлар әлі де оны сатуда, ал сатып алушыларды туған жердің өсімдік қорына келтіретін зиян туралы ескертпейді.