Кіріспе

Миндоро шайқасы (филиппинше: Labanan sa Mindoro) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1944 жылдың 13-16 желтоқсаны аралығында Филиппин науқаны аясында АҚШ және Жапония күштері арасында Миндаро аралында болған шайқас. АҚШ Армиясының әскерлері, АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) қолдауымен Миндароға десант түсіріп, Жапон Императорлық Армиясының (IJA) күштерін жеңді. Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінен, сондай-ақ жапондық Армия мен Әскери-теңіз Әуе күштерінен айтарлықтай қарсылық болмады, тек америкалық кемелерге қана камикадзе (өзіне-өзі шабуыл) шабуылдары жасалды. Миндародағы жапон күштері көп емес еді және үш күннің ішінде талқандалды. Армияға жергілікті филиппиндік партизандар көмектесті. АҚШ Миндароны әуежайлар құру үшін басып алды, олар Солтүстік Лусон аралындағы Лингяен шығанағына жеткілікті ұшқыштармен жете алатын болатын, онда Филиппинге келесі ірі десанттық операция жоспарланған еді. Бұл операция үшін жерден ұшқыштармен қорғау қажет болды. Миндаро Лусонға соғысқа бара жатқан АҚШ әскерлері үшін алдыңғы база ретінде де пайдалы болды.

Өмірбаян

Лусонды басып алу үшін АҚШ әскерлеріне Лейте аралынан гөрі солтүстік аралға жақын орналасқан әуе базалары қажет болды. Миндаро логикалық таңдау болды. Лусоннан оңтүстікке қарай орналасқан және Нью-Джерси штатының шамамен жартысына тең аумақты құрайтын Миндаро көбінесе төбелер мен таулармен жабылған, жағалау бойында бірнеше тар жазықтар бар. Күнделікті жаңбырлар мен жоғары ылғалдылық, оңтүстіктен көтеріліп, биік таулармен шектелген бұлттардың салдарынан, безгек және басқа да тропикалық аурулардың таралуына қолайлы жағдай жасады. Дегенмен, аралдағы жапондық қорғаныс күштері шектеулі болды. Лейтеде салынып біткен әуежайлардың сенімді еместігі анықталғандықтан, Миндародағы қосымша әуежайлар армия генерал-майоры Дуглас Макартурға, осы операциялар театрының бас қолбасшысына үлкен қызығушылық тудырды. Бірақ Миндароны басып алу оңай міндет емес еді. Солтүстік-шығыс жағалауы десанттық операциялар үшін ең қолайлы болғанмен, ол Лусон аймағындағы жапондық әуе күшінің қалдықтарына ұшырау қаупі бар еді, сондықтан бұл мүмкіндік қарастырылмады. Мангарин шығанағына жақын орналасқан, Миндароның ең терең сулы порты бар Сан-Хосе қаласының оңтүстік-батыс бөлігі жоспарлаушылардың таңдауына ие болды. АҚШ-тың алтыншы армиясы генерал-лейтенант Уолтер Крюгердің басшылығымен Миндароны басып алуға бекітілді. Крюгер бұл міндетті генерал-майор Роско Вудраффтың 24-ші жаяу әскер дивизиясына, соның ішінде 19-шы жаяу әскер полкі мен подполковник Джордж М. Джонстың 503-ші парашюттік полкінің жеке ұрыс тобына тапсырды. Десанттық кемелер мен қолдау көрсететін әскери кемелерге ең үлкен қауіп – жапондық камикадзе ұшақтары еді. Жапондықтар бұл қауіпті тәсілді Лейте шайқасының соңғы кезеңдерінде қолданды және 1944 жылдың желтоқсан айына қарай оны кеңейтті. Желтоқсан айының басында АҚШ Әскери-әуе күштері мен Әскери-теңіз күштерінің ұшақтары жапондық әуе базаларына шабуылдап, камикадзелердің шабуыл жасауына мүмкіндік бермес үшін оларды жоюға тырысты. АҚШ авиаторлары 700-ден астам ұшақты жерде жойғанын мәлімдеді. 1944 жылдың 13 желтоқсанында, аралға жоспарланған шабуылдан екі күн бұрын, камикадзелер әскери-теңіз күштеріне шабуыл жасады. Жеңіл крейсер «Нэшвилл» камикадзе шабуылына ұшырады, нәтижесінде 130-дан астам адам қаза тауып, 190-ы жарақат алды. Десант күштерінің қолбасшысы бригада генералы Уильям С. Дункель жарақат алғандардың арасында болды. Басқа камикадзе шабуылдары екі танк тасымалдау кемесіне (LST, Landing Ship, Tank) зақым келтірді және бірнеше кеменің мүмкіндігін жойды.

Шайқас

15 желтоқсанда Миндороға шабуыл басталды. Ашық ауа райы американдық әуе және теңіз күштерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік берді, соның ішінде алты эскорт тасымалдаушы, үш соғыс кемесі, алты крейсер және көптеген басқа да қолдау көрсететін әскери кемелерді, жапондықтардың жеңіл қарсылығына қарсы. Лейтедегі әуежайлардың жеткіліксіздігіне байланысты, 503-ші парашюттік полктің жауынгерлік тобы секірудің орнына, Мангарин шығанағына десант күштерімен бірге келді. Эсминецтер десантты атыспен қолдады және көліктік аймақтағы кемелерді әуе шабуылынан қорғады. Екі LST кемесіне камикадзе шабуылдарынан соққаннан кейін, олар тасталып, батып кетті. Батылдық көрсеткен командир Уолтер М. Фостер басқарған «Моал» эсминеці, өртеніп жатқан LST 738 (авиациялық отын мен қару-жарақпен жүктелген) кемесіне экипаж мүшелерін құтқару үшін жақындады. LST 738 кемесінде болған бірнеше жарылыстар «Моалға» зиян келтірді, ол алыстағанда. Шрапнельдің кейбір бөліктері екі футқа дейін жетеді, және олар «Моалдың» корпусына төрт тесік салды. Қару-жарақ серігі Эд Марш, LST жүгінен бір галлондық вазелин оның екі 40 мм Бофорс зениттік пулеметінің біріне шашылып, күтпеген майлауды қамтамасыз еткенін хабарлады. «Моалда» бір адам қаза тауып, он үш адам жарақат алды. Сонымен қатар, «Моал» 88 аман қалған адамды құтқарып алды. Миндарода 1000 жапондық сарбаз орналасқан. Бұған қоса, Лейтеге жол бойында Миндаро жағасында батқан кемелерден аман қалған тағы 200 адам да болды. Қорғаушылар саны және қару-жарағы жағынан кемістікке тап болды. Аралдың солтүстік жағындағы әуе шабуылы ескерту станциясын ұстаған 300-ге жуық жапондық, 503-ші полктің ротасына қарсы қарсылық көрсетті, бірақ аралды тазалаудан басқа, 48 сағат ішінде қауіпсіздік қамтамасыз етілді.

Салдары

Миндародағы жапондық күштер шамамен 200 адамды қаза қылды және 375 адам жарақат алды. Тірі қалғандары орманға қашып, соғыс аяқталғанға дейін жасырын өмір сүрді. 24-ші жаяу әскер дивизиясы 18 сарбазын жоғалтып, 81-і жарақаттанды. Бірінші күнінің соңына қарай әскери инженерлер әуежайлар дайындау жұмысына кірісті. Екі әуежай он үш күнде құрылысын аяқтады. Бұл әуежайлар АҚШ әскери ұшақтарына Лузонға шабуыл жасауға тікелей көмектесуге мүмкіндік берді. Миндаро әуежайлары алысқа ұшатын бомбалаушылар, әсіресе USAAF B-24 Liberator бомбалаушылары, Формозадан Лузонға дейінгі жапондық кемелерге шабуыл жасау үшін де пайдаланылды. Бұл бомбалаушылар Оңтүстік Қытай теңізінде де жұмыс істеді және Жапония мен Оңтүстік-Шығыс Азия арасындағы кемелер қатынасын тоқтату үшін Әскери-теңіз күштерімен бірлесіп жұмыс істеді.