Кіріспе

Жапон шығыстанушысы, философ, профессор және аудармашы Тошихико Идзуцу (井筒 俊彦) – исламтану және салыстырмалы дінтану саласындағы жапон ғалымы. Ол жас кезінде тілдерге қызығушылық танытып, араб, еврей, түрік, парсы, санскрит, пали, хиндустани, орыс, грек және қытай тілдерінің ішінде, отыздан астам тілді меңгерген. Ол Құранды жапон тіліне аударғанымен әйгілі.

Өмір жолы және академиялық мансабы

1914 жылы 4 мамырда Токиодағы бай отбасында дүниеге келген. Әкесі каллиграф және дзен буддисті болғандықтан, ол кішкентай кезінен дзен медитациясымен және коанмен таныс болды. Кейо университетінің экономика факультетіне түсіп, кейін профессор Джунзабуро Нишивакиден сабақ алу ниетімен ағылшын әдебиеті кафедрасына ауысты. Бакалавр дәрежесін алған соң, 1937 жылы ғылыми көмекші болып жұмыс істеді. 1958 жылы ол Құранды араб тілінен жапон тіліне тікелей аударды (алғашқы жанама аударманы он жыл бұрын Окава Шумей жасаған еді). Оның аудармасы тілдік дәлдігімен әлі күнге дейін танымал және ғылыми еңбектерде кеңінен қолданылады. Ол шетел тілдерін тез үйренетін қабілетке ие болды, араб тілін үйрене бастағаннан бір ай өткен соң Құранды оқып бітірді. 1969–1975 жылдары Монреаль, Квебек (Канада) қаласындағы МакГилл университетінде ислам философиясының профессоры болды. Тегеран, Персиядағы Иран Философия Ғылыми-зерттеу институтында, бұрынғы Императорлық Иран Философия академиясында философия профессоры қызметін атқарды. Иранда Сейед Хосейн Наср, Уильям Читик, Питер Ламборн Уилсон және тағы басқалармен бірлесіп жұмыс істеді. 1979 жылғы Ислам революциясынан кейін Персиядан Жапонияға оралды және шығыс философиясы мен оның маңызы туралы жапон тілінде көптеген кітаптар мен мақалалар жазды. Идзуцудың ғылыми мұрасын түсіну үшін төрт мәселені ескеру қажет: буддизммен, әсіресе дзен буддизмімен байланысы, тілге деген қызығушылығы, постмодернизмге бейімділігі және салыстырмалы философияға деген ынтасы. «Суфизм мен даосизм: Негізгі философиялық ұғымдардың салыстырмалы зерттеуі» (1983) еңбегінде ол суфизм мен даосизмнің метафизикалық және мистикалық ой жүйелерін салыстырып, тарихи тұрғыдан байланыс болмаса да, екі дәстүрдің ұқсас ерекшеліктері мен үлгілері бар екенін айтты. 1993 жылдың 7 қаңтарында Камакура қаласында дүние салды.