Кіріспе
Уэльстегі ауыл Крайнант (Y Creunant) – Уэльстегі Дуле аңғарында орналасқан ауыл және қауым. Ол Нейт Порт-Талботтағы Нейт қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 7¾ миль қашықтықта, батыста Mynydd Marchywel, шығыста Hirfynydd және солтүстікте Mynydd y Drum тауларының арасында жатыр. Крайнант – тар аңғардың төменгі жағында және Hirfynydd тауының төменгі беткейлерінде созылып жатқан ұзын ауыл. Алғашқыда Трефорган сияқты бөлек ауылдар (негізінен жеке шаруашылықтар) болған, бірақ қазір барлығы бірігіп, жалғыз ауылды құрады. Дуле өзені ауылдың ішінде ағып өтеді.
Crynant (Y Creunant) is a village and community in the Dulais Valley in Wales. It lies 7¾ miles north east from the town of Neath in Neath Port Talbot, situated between the mountains of Mynydd Marchywel to the west, Hirfynydd to the east and Mynydd y Drum to the north. Crynant is a long village, lying on the narrow valley floor and lower slopes of Hirfynydd. Originally there were separate villages (essentially separate farms), such as the region of Treforgan, but all have now merged into a single village. The River Dulais flows through the village.
Этимология
Уэльстік Y Creunant атауы creu (немесе nghreu) – жаратылыс немесе бастау дегенді білдіреді, ал nant – ағын немесе бұлақ дегенді білдіреді. Сөздің тағы бір түсіндірілуі crai, бұл тар жерді білдіреді, демек, тар жерден өтетін бұлақ. Тағы бір түсіндірме бойынша, жер атауы Croyw nant, яғни таза ағын деген сөздің қысқартылған түрі. Creu сонымен қатар мал айдау орны (фунт) дегенді де білдіреді, өйткені бұлақтың жанында мал айдау орны болған; қала алаңындағы Қызыл арыстан пабының қарсы жағында осы орналасқан екені мәлім.
Тарих
Орта ғасырларда Кринантта шағын монастырь ұясы болған, онда монахтар мен басқа да қажылар саяхаттарын тоқтататын. Ауыл алғаш рет карталарда Капель Креунант (Креунант шіркеуі) деп белгіленген, бұл монастырьдың алдыңғы бекетіне сілтеме болуы мүмкін. Кринант 19 ғасырда көмірдің табылуына дейін шашыраңқы фермалардың ауылдық шаруашылық қауымдастығы болып қала берді. Алғашқы шахта 1874 жылы ашылған Мейс-Маур шахтасы болды. Оны әлі де Брайнавел Пен Пентрдің жоғарғы жағындағы ескі Бленант шахтасының орнында, ауылдағы алғашқы көше болған ескі коттедждердің қатарында көруге болады. Жұмыс іздеген адамдар шахталарда жұмыс істеу үшін Креунантқа келе бастады, және қазіргі ауыл қалыптаса бастады, оның ортасы – алаң болды. Пен Пентр, алаң, Мейс-Маур және Стейшн-Роудтың бәрі 19 ғасырдан басталады. Стейшн-Роуд 1860 жылдардың ортасында салынған және ауылдан өтетін Нид және Брекон темір жолына сілтеме жасайды. 1928 жылы ашылған Цефн Коэд шахтасы әлемдегі ең терең антрацит шахтасы деп мәлімделді. 1968 жылы жабылып, қазір Цефн Коэд шахта мұражайы орналасқан. Бүгінде ешбір шахта жұмыс істемейді, және олардың барлығы дерлік табиғатпен қайта жаңартылды. Жақсы күйде сақталған ғимараттары бар жалғыз шахта – Бленант, ол жабылатын соңғы шахта және Цефн Коэдтің жалғасы болды. 1980 жылдардың соңына дейін ауылда тағы бір ірі шахта, Трефорган шахтасы болды, ол кейіннен бұзылды. Бұрынғы аумақтың бір бөлігі Кринант Бизнес Паркін құру үшін пайдаланылды. Ауылдың төңірегінде Тайневид және Топ Джеббс сияқты ескі шахталардың қалдықтары шашырап жатыр. Көмір өндірудің тоқтатылуы ауылдың, аңғардың және бүкіл Оңтүстік Уэльс көмір алабының сырт келбетін өзгертті. Аңғар индустрияның тоқтатылуымен келген экономикалық құлдыраудан шығып, дамуда, ал қызметтер шектеулі.
Жұмыспен қамту
Ауылда егіншілік әлі де маңызды, төбелерде қой және етті мал өсіріледі. Ауылда бірнеше шағын дүкендер бар, олардың ең танымал - Сегаделлидің (немесе Стелланың) алаңдағы тәтті дүкені. Крайнант бизнес паркі Трефорган кенішінің орнында салынды, бұл кіші компанияларға қауымдастық үшін жұмыс орындарын жасауға мүмкіндік береді. Crynant Plant, құрылыс және бұзу компаниясы, осы аймақтағы ең ірі кәсіпорын болып табылады. Дегенмен, көптеген адамдар жұмыс үшін Неат, Суонси немесе одан да алыс қалаларға қатынайды.
Жергілікті орта
Ауылдың оңтүстігіндегі көмір қазбалары алынып тасталды, ал Трефорган аумағындағылары күміс қайың ағаштарының астында жасырылған. Бұрын ауылдың екі жағы да егілген қырат ағаштарымен жабылған, бірақ оларды Орман шаруашылығы комиссиясы жергілікті ағаштар өсуі үшін алып тастады. Дуле өзені ауылдың ішінде ағып өтеді. Бұрын жергілікті кен өнеркәсібінен шыққан көмір шаңының салдарынан ол Қара өзен деп аталған. Кендер тоқтатылғаннан кейін өзен қайта таза ағып жатыр. Бұрын Майс-Мордың соңында, өзен жағасында мал сою орны болған, және қан өзенді қызылға бояған деген әңгіме бар. Басқа бір түсіндіру бойынша, Майс-Маурдың қасында ағатын шағын өзен таудан келген темір кенінің әсерінен көбінесе қызыл түсті болады, ол өзенге құяды. Crynant RFC эмблемасының үстіндегі қызыл сызықтар осы қызыл өзенді көрсетеді.
Ескерткіш ғимараттар мен жерлер
Ауылдың батысында, ескі Нейт жолы бойында Тинь-и-Грейг сарайы орналасқан. Оны Нейт аңғарының сыра зауытының иесі Дэвид Эванс Беван қызы үшін салған. Сент-Илтид жолы да Крайнант арқылы өтеді. Гелли Галед – 17 ғасырға дейін салынған, қираған шаруашылық үйі. Ол ауылдың үстіндегі Маркивел тауының тізбегінде орналасқан және 18 ғасырда шіркеу ретінде пайдаланылған. Англия азамат соғысы кезінде қашқындарды жасыру үшін құпия бөлме болған деседі. 1800 жылдардың ортасында салынған Крайнант ұлттық мектебі – аңғардағы алғашқы ұйымдастырылған мектеп. Ол бір кезде қауым үшін өркендеген орталық болған, бірақ кейін сатылып, тозығы жеткен.
Шәуетханалар мен шіркеулер
Қазіргі уақытта ауылда төрт қолданыстағы құдайға сиынатын орын бар: Годрерос тәуелсіз шіркеуі (1754 жылы салынған), Сарон тәуелсіз шіркеуі (1904 жылы Уэльстің жаңғыру кезеңінде салынған және Годрерос шіркеуінің еншілес шіркеуі), Бетел Веслиан методистік шіркеуі және Уэльстегі Әйгерші Маргарет шіркеуі. Ескі шіркеу алаңда сақталған және жақсы күйде. Салем кальвинистік шіркеуі 2017 жылы жабылды; алғашқы шіркеу Пенпентреде орналасқан, қазір тұрғын үй ретінде пайдаланылуда. Бұрынғы құдайға сиынатын орындарға Вудленд жолындағы Сион ағылшын шіркеуі, Глазфрин және Бетания Уэльс баптистік шіркеуі кіреді. Сонымен қатар, бұл аймақта дінге қарсылыққа тыйым салынған кезде Геллигалед фермасында да құдайға сиыну қызметтері өткізілген.
Спорт және демалыс
Крайнант – 1898 жылы құрылған регби клубы Крайнант RFC-нің туған жері. Бұл ауылдың жалғыз қалған әлеуметтік клубының орны. Кренант бизнес-паркінің аз солтүстігіндегі басты жолда орналасқан "Градон" – ауылдағы соңғы паб. Оның есімдік атауы бұрынғы иесінің Грант және Донна атты балаларының есімдерінен шыққан. Алдында ол "Британдық легион" деп аталған. Бұрынғы пабтардың қатарында 1850 жылдан бері жұмыс істеп келген "Кингфишер" және "Қызыл арыстан" бар. "Игілік" – кеншілердің клубы, 1980 жылдары көмір шахталары жабылуынан кейін құлдырап, соңында жабылды. Бұрын ауылда жыл сайын карнавал өткізілетін, бірақ көмір өндірісі тоқтағаннан кейін ол тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Крайнант жыл сайын қоятын және айналасындағы ауылдарға гастрольдік сапарлар жасаған пантомималарымен әйгілі болды.