Кіріспе

Мұхаммед Иқбал кесенесі Лахор, Пәкістан.

Аллама Иқбалдың қабірі, немесе Мазар-и Иқбал – Пәкістанның ұлттық ақыны Мұхаммед Иқбалдың соңғы тыныс алатын жері. Моғол сәулет стилінде салынған бұл кесене, Пәкістанның Пунджаб провинциясы, Лахордағы Хазури бағындағы, тарихи Бадшахи мешітінің қабырғаларының жанында орналасқан.

Өмірбаян

Икбал Пәкістан қозғалысының маңызды шабыт көздерінің бірі болды және Пәкістанда ол Муфәккир-и Пәкістан (Пәкістанның ойшылы) немесе Шаир-и Машрик (Шығыстың ақыны) деп құрметтеледі. Икбал 1938 жылдың 21 сәуірінде Лахорда 60 жасында қайтыс болды. Күн сайын мыңдаған адамдар осы кесенеге келіп, ақын-философқа құрмет көрсетеді. Әңгімеге қарағанда, Мұстафа Кемал Ататүрік Маулана Румидің қабірінен жиналған топырақты осы қабірге себу үшін жіберген. Бұл ескерткішті іске асырудағы басты мәселе – жеткілікті қаржының болмауы еді. Комитет жергілікті билік пен мемлекеттік басшылардан ешқандай қаржылық көмек қабылдамауға шешім қабылдады, сондықтан қаражат Икбалдың достары, жанкүйерлері және шәкірттерінің үлесімен жиналды.

Сәулет

Архитектурада әр түрлі стильдердің үйлесімі бар, алайда ол негізінен Моғол стилінде салынған. Құрылысы толығымен Британдық Үндістанның Джайпур қаласынан әкелінген қызыл құмтас пен Раджпутананың Макрана қаласынан келген мәрмәрден тұрғызылған. 1947 жылы Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін, Үндістаннан қызыл тас экспортына шектеу қойылғандықтан құрылыс тоқтап қалды. Мавзолейдің ішкі бетіне Икбалдың «Zabur e Ajam» (Парсы псалмдары) поэмасынан алты шумақ ойылып жазылған. Сырт жағында шағын участоктарга бөлінген кішкентай бақ бар. Мавзолейді Хайдарабад Деканның сол кездегі бас сәулетшісі Наваб Зайн Яр Жанг Бахадур жобалаған, оның құрылысы он үш жылға созылып, шамамен жүз мың (100 000) пәкістан рупиясына аяқталды. Құрылыстың кешігуіне басты себеп – тәуелсіздік алғаннан кейінгі Үндістанда Джайпурдан қызыл тас жеткізілімінің тоқтатылуы болды.

Қабір және cenotaph

Төртбұрышты кесене шығыс және оңтүстік жақтарында сәйкесінше екі қақпаға ие, олар мәрмәрмен әсемделген, ал жерленген орны (кенотаф) ақ мәрмәрдан жасалған. Қабір тасы Ауғанстан халқының сыйы, ол лазуриттен жасалған және Ауғанстандағы каллиграфиямен жазылған Құран аяттарымен өрнектелген.

Қорғау

Қабір кешені Пәнджаб археология департаментінің қорғалатын мұра ескерткіштері тізімінде тұр.