Кіріспе
Ескі фин өлшем бірліктері негізінен Финляндияда дәстүрлі түрде қолданылған, басқа елдерде де дәстүрлі түрде қолданылған және қазіргі күні Ұлыбританияда (империялық бірліктер) және АҚШ-та (АҚШ-тың дәстүрлі бірліктері) қолданылып келе жатқан бірліктерден тұрады. Бұл бірліктердің өте аз бөлігі кейде күнделікті сөйлеуде, тіпті заттарды сатып алу және өлшеу кезінде метрикалық жүйедегі ұқсас шамалардың қысқартылған түрі ретінде қолданылады. Мысалы, каппа (кейде изокаппа деп те аталады) әлі күнге дейін базарларда картоптың нақты бес литрін өлшеу үшін қолданылады. Отын тапсырыс бергенде, кейбір клиенттер (тіпті сатушылар да) силиді бір куб метрге тең деп есептейді, бірақ кейбір егдеулер бұл терминді отынның әлдеқайда көп мөлшерін білдіру үшін пайдаланады. Көптеген фин өлшем бірліктері швед өлшем бірліктерімен бірдей болды, оның ішінде ұзындық өлшемдері 1605 жылы анықталған швед "футы" (29,69 см) негізінде есептелді, себебі Финляндия орта ғасырдан 1809 жылға дейін Швецияның құрамында болды, бірақ кейіннен кейбір орыс бірліктері де қолданылды. Өлшемдер алғаш рет 1665 жылы заңмен бекітілді және 1735 жылы қайта қарастырылды. Осыған дейін өлшемдер қалалар арасында әртүрлі болған. Мысалы, Порвоо қаласындағы патшаның өкілі екі түрлі өлшемді пайдаланды: біреуі халықтан табиғаттағы салықты жинау үшін, екіншісі патшаға мүлікті беру үшін, ал айырмасын өзіне қалдырды. Дегенмен, қазіргі кезде "митата порвуон митала" (Порвоо өлшемдерімен өлшеу) деген мақалдың мағынасы – артық немесе кең қолдан өлшеу. 1861 жылы кейбір бірліктер метрикалық жүйеге сәйкестендірілді, ал Финляндия 1880 жылы толыққанды метрикалық жүйеге көшті.
Ұзындығы
Ұзындық бірліктерінің кестесі Бірлік Қатысты мән Метрлік мән Империялық мән Ескертулер линя 1/144 ~2.06 мм ~0.081 дюйм = швед тіліндегі линя; 1/12 тума (тума), яғни 1/144 джалка (фут) тума 1/12 ~24.74 мм ~0.97 дюйм = швед тіліндегі тума, 1/12 джалка (фут) ретінде анықталған, номиналды түрде бас бармақтың ені. Фин тілінде инч – тумаға аударылады. Метрлік тума = 25 мм. вакса 1/2 ~148.44 мм ~5.84 дюйм = швед тіліндегі квартер немесе квардель (екеуі де "төрттен бірі" мағынасын білдіреді); бастапқыда кішкентай саусақ пен бас бармақтың ұштары арасындағы қашықтық, саусақтар толық созылғанда, 1/4 kyynärä (алн) ретінде анықталған; бүгінгі күні 150 мм. джалка 1 ~296.9 мм ~11.68 дюйм = швед тіліндегі fot, фин тілінде джалка деп аударылады. Ол 296 мм-ге жуық, римдік аяқтың (pes) қабылданған ұзындығы, және 1665 жылы Швецияның, сол кезде Финляндияны қамтыған, заңмен 1/2 kyynärä (алн) ретінде анықталды, бұрынғы аймақтық ұзындық бірліктерін алмастырды. Римдік аяққа өте ұқсас екені белгілі болды, себебі 1627 жылы король Густав Адольфтың жарлығында орталық Швецияның кен аймақтарында 296.9 мм швед fot-ты қолдануға бұйрық берілген кезде "римдік аяқ" туралы айтылған. kyynärä 2 ~593.8 мм ~1.94 фут = швед тіліндегі алн, 2 джалка (фут), номиналды түрде шынтақтан саусақ ұшына дейінгі арақашықтық; күнделікті ұзындықтарды өлшеуге қолданылатын ұзындық бірлігі және барлық басқа ұзындық бірліктерінің негізі, ұзын және қысқа. 1605 жылы заңмен бекітілді, бұрынғы аймақтық ұзындық бірліктерін алмастырды, Оңтүстік Швецияда кем дегенде 500 жыл бойы қолданылған алн негізінде. Метрлік kyynärä = 500 мм. Қараңыз: кубит және эль. сили 6 ~1.78 м ~5.84 фут = швед тіліндегі famn, 3 kyynärä (алн) ретінде анықталған, бірақ екі қолды көлденең жайып, саусақтарының арасындағы қашықтық ретінде номиналды түрде қарастырылады. Теңіз саласында сили – теңіздік шақырымның 1/1000 бөлігі (1.852 м). Қараңыз: fathom. вакомитта 720 ~213.6 м ~700.78 фут Егістіктегі саңылаудың ұзындығы. Қараңыз: furlong. вирста 3,600 ~1,068.84 м ~0.66 миля Швеция милінің 1/10 бөлігі; фин тіліндегі атауы орыс тіліндегі верстамен байланысты, оның ұзындығы шамамен бірдей. руотсинвирста 9,000 ~2,672.1 м ~1.66 миля = швед тіліндегі fjärdingsväg, пенникулманың (миль) 1/4 бөлігі; 19 ғасырда фин тілінде руотсинвирста (швед virsta) деп аталды. пенникулма (ескі) ~6,000 м ~3.73 миля Қазіргі Финляндияда қолданылған ұзындық бірлігі, 17 ғасырда жаңа пенникулмамен алмастырылғанға дейін. пенникулма (жаңа) 36,000 ~10.6884 км ~6.64 миля = метрикалық швед милі, 18,000 kyynärä (алн) ретінде анықталған. пайваматка 72,000 ~20 км ~12.42 миля = швед тіліндегі dagsresa, сөзбе-сөз "бір күндік сапар"; заңмен негізгі қашықтықтағы қонақ үйлер арасындағы ең жоғары қашықтық.
Аумағы
+ Аймақ бірліктерінің кестесі Бірлік Салыстырмалы мәні Метрикалық мәні Императорлық мәні Ескертулер kannunala 1/56 ~88.15 м² ~948.83 шаршы фут (105.43 шаршы ярда) = швед Kannland, tynnyrinala (тунланд) жерінің 1/56 бөлігі ретінде анықталады, сонымен 1,000 шаршы jalka (фут) тең. kapanala 1/32 ~154.26 м² ~1,660.46 шаршы фут (184.5 шаршы ярда) = швед Kappland, tynnyrinala (тунланд) жерінің 1/32 бөлігі ретінде анықталады, сонымен 1,750 шаршы jalka (фут) тең. panninala 1/2 ~2,468.19 м² ~26,537.37 шаршы фут (2,951.93 шаршы ярда) = швед spannland, tynnyrinala (тунланд) жерінің 1/2 бөлігі ретінде анықталады, сонымен 16 kapanala (капланд) немесе 28,000 шаршы jalka (фут) тең. tynnyrinala 1 ~4,936.38 м² ~53,134.7 шаршы фут (5,903.85 шаршы ярда немесе ~1.22 акр) = швед tunnland, 14,000 шаршы kyynärä (алтын) ретінде анықталады, яғни 56,000 шаршы jalka (фут); шартты түрде, бір баррель астықпен себілетін егістік жердің ауданы.
Құрғақ өлшем
+ Көлемдік (құрғақ) бірліктер кестесі Бірлік Салыстырмалы мәні Метрикалық мәні Империялық мәні Ескертпелер jumpru 1/16 ~81.8 мл ~2.9 фл. унция Швейд тіліндегі “jungfru” (қыз) сөзінен шыққан. Сұйықтар үшін де қолданылады. kortteli 1/4 ~327.15 мл ~11.51 фл. унция Ұзындық (14.845 см, vaaksa-мен бірдей) және көлем өлшемі үшін қолданылады. Атауы швед тіліндегі “kvartdel” (төрттен бірі) сөзінен шыққан. Ұзындық бірлігі ретінде kyynärä-ның 1/4 бөлігі. tuoppi 1 ~1.3274 л ~46.72 фл. унция (2.336 пт) Сөзбе-сөз мағынасында – кружка. Сұйықтар үшін де қолданылады. kannu 2 ~2.6172 л ~4.61 пт Әдебиетте – "құмыра". pikkukappa деп те аталады (дәл 2.5 л). kappa 4 ~5.4961 л 9.67 пт (4.84 кт) Әлі де қолданылады (дәл 5 литр ретінде) – нарықтарда картоп өлшеу үшін каппа немесе isokappa ретінде. nelikko 32 ~43.986 л 38.72 кт (9.68 гал.) Құрғақ өлшемге қолданылады. panni 64 ~87.96 л 19.36 гал. Құрғақ өлшемге қолданылады. tynnyri 128 ~175 л 38.49 гал. Құрғақ өлшемге арналған бөшке. lästi 1,536 ~2,110 л 464.14 гал. Құрғақ өлшемге қолданылады.
Сұйықлық шарасы
+ Көлем (сұйық) бірліктерінің кестесі Бірлік Салыстырмалы мәні Метрикалық мәні Империялық мәні Ескертпелер jumpru 1/16 ~ 81,78 мл = швед jungfru, яғни бойжеткен/қыз kortteli 1/4 ~ 327,1 мл = швед kvarter, сондай-ақ kvartdel деп те жазылады, екеуі де төрттен бірін білдіреді; ұзындық үшін қолданылатын атау, бір қырық кінардың (алн) төрттен бірі ретінде, және көлем үшін, бір туоппидің (тоқтау) төрттен бірі ретінде tuoppi 1 ~ 1,3085 л = швед stop, яғни сыйымды ыдыс; сұйықтықтар үшін қолданылады kannu 2 ~ 2,617 л = швед kanna, яғни құмыра; сонымен қатар пиккупа (дәлі 2,5 л) kappa 4 ~ 5,234 л = швед kappe / kappa; құрғақ заттар үшін де қолданылады. ankkuri 30 ~ 39,255 л = швед ankare, сөзбе-сөз "якорь" дегенді білдіреді; сұйықтықтар үшін қолданылады tynnyri 96 ~ 125,616 л = швед tunna; сұйық өлшеуге арналған баррель. Әрқайсысы белгілі бір мазмұнға арналған стандартталған, басқа да көп қолданылатын баррельдер болды. lästi 1,152 ~ 1,507.4 л = швед läst; сұйық өлшеу үшін қолданылады, 12 tynnyri (тунна) тең. Сондай-ақ, ластидің (läst) басқа да өлшемдері кеңінен қолданылған, олардың әрқайсысы белгілі бір мазмұнға арналған.
Массасы
+ Масса бірліктерінің кестесі Бірлік Қатынас мәні Метрикалық мәні Империялық мәні Ескертулер kvintiini 1/128 ~3,321 г = шведтік квинтин, 1/4 люоти (лоды) ретінде анықталған; сонымен қатар, дәрігерлер негізінен пайдаланған, бірте-бірте одан да кіші масса бірліктері болды. luoti 1/32 ~13,283 г = шведтік лод; қару қолданыла бастағанда, орта ғасырдың соңында, бір люоти (лоды) қорғасыннан жасалған допқа өте қолайлы екені анықталды, содан бері доптар да люоти (лоды) деп аталды. unssi 1/16 ~26,566 г = шведтік унс markka 1/2 ~212,538 г = шведтік марк; орта ғасырлық швед және оның арқылы фин ақша бірлігінің атауы, бастапқыда бір марк күмістен (стерлинг фунтымен салыстырыңыз) тұрды, кейіннен 1861–2002 жылдар аралығында фин ақша бірлігінің атауы болды. naula 1 ~425,076 г = шведтік skålpund, салмағы көрсетілген, 17 ғасырдың басында ұзындық, аудан, масса және көлем бірліктерінің негізгі реформалары кезінде Швецияның және Финляндияның барлық аймақтары үшін анықталған; metrinen naula = 500 г; Империялық фунт naula деп аударылуы мүмкін, бірақ pauna дәл. leiviskä 20 ~8,501 кг = шведтік lispund, 20 naula (skålpund) ретінде анықталған; metrinen leiviskä = 10 кг sentneri 100 ~42,5076 кг 19 ғасырдың ортасында енгізілген, бір sentneri (центнер) 100 naula (skålpund) құрайды; 1 Senttaali = 200 metrinen naula = 100 кг. kippunta 400 ~170,03 кг = шведтік skeppspund, әрқайсысы 20 naula (skålpund) болатын 20 leiviskä (lispund) ретінде анықталған.