Кіріспе

Капанда бөгеті – Анголаның Маланье провинциясындағы Куанза өзеніндегі су электр станциясы. 1987–2007 жылдары Ресейдің "Технопромекспорт" компаниясы салған, бас жобалаушы институты – "Гидропроект" (бас инженер – ф.ғ.д. Федосов В. Е.). Бұл нысан төрт турбинаны пайдалану арқылы қуат өндіреді, олардың әрқайсысының қуаты 4 миллиард АҚШ долларына тең жалпы орнатылған қуатты құрайды. 1992 және 1999 жылдардағы Ангола азамат соғысы кезінде ЮНИТА-ның аймақты басып алуы салдарынан келтірілген зақымды жөндеуге 400 миллион АҚШ долларынан астам қаржы жұмсалды.

Құрылыс тарихы

1982 жылдың 2 қыркүйегінде Ангола гидроэнергетикалық бөгет құрылысы бойынша негізгі шартқа қол қойылған үкіметаралық кеңес-анголалық келісімге қол қойды. Анголаның Энергетика және мұнай министрлігі Капанданың Орталық Куанза (GAMEK) мердігерлер консорциумының құрылысын басқару үшін кабинеттік басқару тобын құрды, оған «Технопромэкспорт» советтік сыртқы сауда бірлестігі және бразилиялық «Odebrecht» құрылыс фирмасы кірді. Бөгет орналасқан жерге қатысты алғашқы жоба және топографиялық зерттеулер 1965 жылы португалдық «COBA» компаниясымен жасалған. Жоба екі негізгі тіреуге орналасқан аркалық бөгет салуды көздеді. Бұл жоба совет мамандарымен тоқтатылып, кейін құрылыс құны айтарлықтай төмендетілді. 520 МВт қуаттылығы бар Капанда ГЭС жобасы 1989 жылы аяқталды. Жоба КСРО, Ангола және Бразилия ұйымдарының мемлекеттік сарапшыларының қабылдауынан өтті. Құрылыс 1987 жылдың қаңтарында басталды. Шарт бойынша бөгеттің құрылысын 1992 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған. 1988 жылдың сәуірінен қазан айына дейін туннельді қазу жұмыстары аяқталды. 1989 жылдың маусым айының соңында Куанза өзені бөгеттелді және су туннельге ағып кірді. Су қоймасын толтыру 1992 жылдың 1 қыркүйегінде аяқталды. Бөгет құрылысы Анголадағы азамат соғысы кезінде жүргізілді. 1992 жылдың 4 қарашасында нысанды UNITA әскери жасағы басып алды. Осы шабуыл кезінде құрылыс алабын күзеткен 20-ға жуық анголалық және үш ресейлік маман қаза тапты. Аяқталмаған гидроэлектрлік нысан басылып алынғаннан кейін, 2000 жылға дейін сақтау немесе консервациялау шаралары қолданылмады. 1997 жылы құрылысты қайта бастауға әрекет жасалды. Бөгеттің жоғары жағындағы барлау жұмыстары кезінде күшті жарылыстардың іздері табылды. Кран мұнаралары өзенге тасталған күйінде табылған. UNITA аймақтан шыққаннан кейін, құрылыс алаңында тек бетон бөгеттің қабырғасы ғана қалды. Барлық тұрғын үйлер өртеніп, жаңа құрылысшылар мен инженерлер біраз уақытқа әскери шатырларда тұруға мәжбүр болды. 2000 жылдың 12 ақпанында құрылыс жұмыстары қайта басталды. 2002 жылдың шілдесінде су қоймасын толтыру жұмыстары қайтадан басталды. 2004 жылдың қаңтар және маусым айларында алғашқы екі турбина іске қосылды. Құрылыс екінші кезеңге көшті және 2007 жылы үшінші және төртінші турбиналар іске қосылды. UNITA Капандадан кеткеннен кейін, құрылыс алаңына барлық жолдар миналанған. Миналарды жою жұмыстары жүргізілгеніне қарамастан, құрылыс қайта басталғаннан кейін бірден кем дегенде екі ірі жүк көлігі минаға түсіп қирады. Құрылыс алаңында және кейіннен қатты жаңбырлар топырақты шайып кеткен жерлерде миналар табылды. Капанда аймағындағы миналар қауіпті және олар әлі күнге дейін табылған.