Кіріспе

Д. Дж. МакХейлдің кітабы
фантастикалық роман

"Өлім саудагері" – Д. Дж. МакХейлдің "Пендрагон" сериясының бірінші кітабы. Онда Бобби Пендрагонның Дендерронға саяхаты мен басынан өткен оқиғалар баяндалады.

Сюжетке кіріспе

Оқиға "Дендурон" деп аталатын "аумақта" (оқиғаның "Екінші Жер" ғаламшарынан бөлек ғаламшар, барлығы он аумақ бар) өтеді. Дендуронның шығысында, солтүстігінде және оңтүстігінде үш күн бар, бірақ қалған жағынан Жер сияқты көптеген қасиеттеріне ие. Оқиға екі тайпа төңірегінде өрбиді: Милаго және Бедован. Бедовандықтар Милаголарды өте жаман күйде ұстайды, өздері зәулім өмір сүреді; олар суы жоқ, тіпті дәретханасы да жоқ шағын лашықтарда тұрып, Бедовандықтардың патшайымы Каганның талаптарын орындау үшін күні бойы бағалы "глазурь" деп аталатын тас қазып алады. Егер Милаголар күн сайын өзгеретін глазурь мөлшерін жеткізе алмаса, олардың бірі тасталып кеткен шахтаға итеріліп өлтіріледі. Бұл процесте адамды глазурь салмағымен өлшейтін жүйе қолданылады. Бедовандықтарда ағын су, пештер және жасанды жарық сияқты жетілдірілген құралдар мен технологиялар бар.

Сюжет

Бұл оқиға Бобби Пендрагоннан басталады, ол 14 жастағы қарапайым бала, баскетболдан жартылай финалда ойнауға үйінен кетуге дайындалады, бірақ ол кетер алдында, мектептегі танымал қыз Кортни Четвинд үйіне келіп, оған деген сезімдерін мойындайды. Олар Бобидің ағасы Пресспен өсіп жатқанда, келіп, Бобиге кейбір адамдарға көмек керек екенін және онымен бірге келу керектігін айтады. Олар мотоциклмен Бронкстегі метро станциясына барады. Пресс мотоциклді сыртта кілттері қосылған күйде қалдырады, бұл Боббиді таң қалдырады, бірақ ол сұрағанда Пресс оларға енді қажет емес дейді. Олар тастап кеткен метроға кіреді, онда олар басты зұлым адаммен, Сент-Дэйнмен кездеседі, оның мақсаты - Халланың он аумағы арасындағы кедергілерді жою; әрбір аумақ, адам және тірі нәрсе. Сент-Дэйн үйсіз адамды метроның алдына секіріп түсуге мәжбүр етеді, және бұл "балаға оның не күтіп тұрғанын көрсету үшін" дейді. Ол Пресс аға мен Боббиге шабуыл жасайды. Содан кейін Пресс аға Боббиге жұлдызды есіктің алдына барып, "Дендерон" деп айқайласын дейді. Бобби мен Пресс Дендеронға келгенде, олар жергілікті әдет-ғұрыптарға сәйкес киімдерін ауыстырады және екі найза және ит сыбызғысы бар бобслейді табады. Бобби мен Пресс таудан түсіп бара жатқанда, оларға он екі квиг шабуыл жасайды (Жануарлар Сент-Дэйн флюмдердің қақпаларын қарауылдауға пайдаланады; квигтердің көрінісі аумақтар арасында әртүрлі). Олар ит сыбызғысы мен найзаларды қолдана отырып, жағдайды жеңе алады, бірақ апатқа ұшырап, Прессті Бедован ер азаматтары ұрлап алады. Бобиді Саяхатшы жауынгер Оса құтқарады, оның қызы Луор кітаптың көп бөлігінде оған ренжіген. Олар Алдермен танысады, ол бедоуендік салт атты, ол - жамылған Дендердонның саяхатшысы. Бобби, Альдер және Луор Прессті құтқаруға тырысады, Боббидің үйінен, Екінші Жерден, әкелінген құралдармен толықтай қаруланған рюкзакпен, Пресс ағайындыларды құтқару жұмысын жеңілдету үшін, Пресс Боббиге аумақтар араластырылмауы керектігін ескерткеніне қарамастан (бұйымдар арқылы немесе басқаша). Осы уақыт ішінде Бобби бедуандардың сән-салтанат пен жалқау өмір сүріп жатқанын түсінеді, өйткені олар музыка тыңдайды, жазғыштарда демалады және тамақтанады, оларға ақшыл, үндемейтін Новандар қызмет етеді. Сонымен қатар, технологиялық тұрғыдан айтқанда, бедоуандар Милагодан жылдар бойы алда, оның ішінде дунбаутерлер, ағынды су және жасанды жарық сияқты өнертабыстар мен құрылғылармен. Пресс-ті құтқарып алғаннан кейін, Бобби Екінші Жерден заттарды әкелу қателік болып шыққанын біледі. Боби құтқару әрекеті алдында шахтаның желдеткіш шахтасында ұйықтап жатқанда, Милагоның Фиггис есімді қарапайым саудагері Бобидің сөмкесінен фонарь ұрлап алған. Боби, Луор, Альдер және жаңадан құтқарылған Пресс Милаго ауылына оралғанда, олар жергілікті саудагер Фиггистің бедоуандықтардың билігінен босату үшін қару ретінде пайдаланылатын тұрақсыз жарылғыш затты сататынын біледі. Бедоуандарды (әрине, Милаголардың бүкіл ауылдарын да, бірақ Милаголар бұл тәуекелді өздеріне алуға дайын) жоятын қаруды жасаудың соңғы компоненті - бұл Бобби кездейсоқ ұсынған батарея мен фонарьдың қосқышы. Олардың жоспары - бедоуандарға алмастыру рәсімі кезінде (бедоуандар глазураны алатын жерде) так бомбасын ұсыну, оны үлкен шахта арбасына ұқсатып, қалған бедоуандарды аз мөлшерде такпен жою. Бобби, Луор, Альдер және Пресс бас кенші Реллиннің бомбаны іске қосуын тоқтатуға тырысады, ал барлық бедоуандар мен новандар Милаго мен бедоуандар арасындағы шайқас өтетін алаңға көшіріледі. Алайда бұған дейін Бобби мен Лурға бомбадан арылу міндеті жүктеледі. Кейбір квигтерді оятып, стадионның қапталына қамап, олар глазурьді (және такты) ұсынғаннан кейін, Лур қамап есігін ашқаннан кейін, квигтер сыртқа шығып, сол жердегі кейбір ерлерді өлтіреді. Реллин бомбаны орнатқанда, Пресс аға оның қолына найза салады. Реллин сол жерде жатыр, күресіп жатыр. Пресс аға бомбаны сөндіру үшін алады, содан кейін ол квигтердің басымдыққа ие екенін түсінеді. Ол төтенше шаралар қабылдады және кейбіреулер tak Quig аузына ауыстырғыш тастады. Ол кішкене бөліктерге бөлінді. Содан кейін Бобби мен Лур суды сұйытып, оны бүкіл алаңға таратады. Бомба жоқ, тек бір кішкентай шар ғана қалды, оны Бобби қалтасына тығып қояды. Осы сәтте саудагер Фиггис Бобби мен Лурды шахтаға шақырады, онда олар такты мол табады. Олар көп ұзамай Фиггистің шын мәнінде Сент-Дэн екенін түсінеді. Нағыз Фиггис өзінің тұзағынан қаза тапты. Фиггис ретінде жасырынып, Сент-Дэйн Милаголарға такты сатты, оларды бедоуандарға қарсы көтерілуге шақырып. Сонымен қатар, Сент-Дэйн Маллос ретінде де жасырынып, патшайым Каганның бас кеңесшісі болды және бедоуандардың санасын олардың көршілеріне қарсы бұрды. Нағыз Фиггис орнатқан тұзақтар Бобби мен Лурды Сент-Дэнмен шахтада тұзаққа түсірді. Бұл жалғыз шығу жолы екенін көріп, Бобби кішкентай так шарын үлкен қоймаға лақтырады, ол такты тұтандырып, барлығын жер астында жарылысқа ұшыратады. Сент-Дэйн шахтадағы флюмді пайдаланып, Клорал аумағына қашып құтылады. Судың жоғары жылдамдығымен және алып акуламен флюм арқылы кері жіберген Бобби оны қуаламайды. Бобби үшін жағдайды одан да нашар ететін нәрсе - су Луорды қапастың қабырғасына соғып, оны есіз қылды. Бобби есіз Луорды тегіс темір арбаға салып, желдеткіш шахта арқылы мұхитқа итеріп, жарылыстан шамалы ғана құтылады. Жағаға қайтып келгенде, жарылыс көп қирату салғанын, бірақ көптеген адамдардың тірі қалғанын, оның ішінде Пресс аға мен Альдердің де тірі екенін көреді. Бедоуандардың Милаго үстіндегі билігінің символы болған сарай жарылыс күшінен мұхитқа құлайды, Милагоның көптеген шатырлары қиратылады және глазурь кендері мәңгілікке жабылады. Осылайша, екі тайпа өмірді жақсарту үшін бір-бірінің күшін пайдалана алады (Милагоның егіншілік және құрылыс саласындағы, ал бедоуандардың инженерия және химия саласындағы). Бобби Пресс ағасымен бірге Екінші Жерге қайтады, отбасын тауып, бұрынғы өмірін жалғастыруды үміттенеді. Өкінішке орай, ол үйі мен отбасының жоғалып кеткенін, тіпті Боббидің бұрын болғанын көрсететін ешқандай із қалмағанын біледі, сондықтан ол Клоралға саяхаттауға және Сент-Дэннің зұлымдыққа қарсы миссиясын аяқтауға шешім қабылдайды. Біз, оқырман ретінде, Сент-Дэн мен Боббидің бір-бірімен күресіне куә боламыз. Бұл екеуі Халла, ғалам үшін күресіп жатыр және оны тұрақтандыру керек пе, әлде жою керек пе. Боббидің бәріне қарамастан, достары Кортни Четвинд пен Марк Димонд Саяхатшы журналының иегерлері болады, Оса Маркқа бір түні берген Саяхатшы сақинасы арқылы. Осаның кеңесімен Бобби мен Луор саяхаттарының жазбаларын жазып, оларды Саяхатшы сақиналары арқылы өздерінің үйіне жібереді. Сақиналар флюмді жабатын таспен жасалған; қалаған аумақ аталғанда, сақина флюмнің кішкентай нұсқасына айналады, арқылы журналдар жіберіледі. Бастапқыда осы керемет оқилыққа сенгісі келмесе де, Марк пен Кортни оны уақыт өте келе қабылдайды. Олар енді таңдау жасай алмайды; Боббидің отбасы, үйі және оның өмір сүргенін көрсететін барлық жазбалар ізсіз жоғалып кетті. Тек естелік қалды. Бобби оралғанда, оның да осы қиын жағдайға тап болуы керек. Пресс ағасы Клорал аумағына аттанғанда, Бобби онымен бірге Саяхатшының міндеттерін орындау үшін кетеді.

Кейіпкерлер

Роберт "Бобби" Пендрагон – Бобби – Екінші Жер аумағынан келген 14 жасар бала. Серияның басты кейіпкері және Бас саяхатшы. Ол үйіндегі бұрынғы өмірінен эксцентрикалық ағасының қолынан алынып, Дендурон деп аталатын жаңа, таңғажайып әлемге жіберілді. Ол Сент-Дэйнге қарсы әрекет етеді және аумақты құтқарады.

Сент-Дэйн – оқиғаның қарсы кейіпкері, пішін өзгертуге қабілетті зұлым Саяхатшы. Оның мақсаты – Халлаға хаос әкеліп, оны өзі үшін қайта құру. Халла – жақсылықты жамандықтан бөліп тұратын нәрсе. Сент-Дэйннің маңызды лауазымға ие болуы жиі кездеседі, соның арқасында ол іштен соғыс пен хаостың туындауына себепкер болады, ақпаратпен тамақтанып, барлық аумақтарда соғыстарды қоздырады.

Пресс Тилтон – Боббидің ағасы. Өте тәжірибелі Саяхатшы, Боббиге оның дағдыларын меңгеруіне көмектеседі. Ол Саяхатшылардың ескі буынынан болғандықтан, Боббидің көптеген сұрақтарына жауап бере алады. Кейін ол Боббиге өзінің нағыз туыс емесін айтады. Барлық Милаго оған құрметпен қарап, жақсылық үшін күреседі.

Марк Даймонд – Боббидің Екінші Жердегі ең жақсы досы; ғылымға бейім, ұзын қара шашы "әрқашан кеше жуылғандай көрінеді" және өте ақылды. Бобби басқа аумақтарда болғанда барлық жазбаларын оған жібереді. Досына көмектесу үшін Кортнимен бірігеді.

Кортни Четвинд – Боббидің Жердегі тағы бір досы және оның сүйіктісі; математиканы қоспағанда, академиялық жағынан жақсы оқиды және спортта өте шебер. Боббидің ең жақсы досы. Марк Даймондпен бірге жұмыс істейді.

Лоор – Зададан келген Саяхатшы. Өте тартымды жауынгер ретінде сипатталады. Сент-Дэйнды тоқтатуға көмектесу үшін асырап алған анасы Осамен бірге Дендуронға келеді. Анасының өліміне байланысты Боббиден алғашында бас тартады, бірақ кейін онымен татуласады. Боббиге қатыгездікпен қараса да, оның батырлық әрекетін жасағаннан кейін кешіріледі.

Оса – Лоордың асырап алған анасы, ол да өте тартымды және жауынгер. Боббиге хаттарды Екінші Жердегі достарына жіберуді тапсырады.

Алдер – Дендуроннан келген Саяхатшы. Бедованның тәлімді рыцарі болғанымен, Милагоның тағдырына алаңдайды және мүмкіндігінше Саяхатшыларға көмектеседі. Ұқыпсыз және әдемі емес деп сипатталады.

Қаған – Бедовандықтардың патшайымы. Милагоның жағдайының нашарлығына Қаған кінәлі, тіпті ол Сент-Дэйннің ықпалына ұшырағанмен. Дауысы жоғары, шектен тыс семіз және тамақ жеуге құмар. Бобби оның есіміне байланысты оны ер адам деп ойлаған. Аренада Милагоның қаза табуын ұнатады.

Реллин – Милаго шахтерлерінің басшысы және олардың төңкерісінің жетекшісі.

Маллос – Патшайым Қағанның кеңесшісі. Шындығында ол – Сент-Дэйн.

Фиггис – құпия саудагер, кейіннен ол да Сент-Дэйн екені анықталады. Сент-Дэйннің айтуынша, нағыз Фиггис көп жыл бұрын қайтыс болған. Әрқашан өзінің бар затын сатуға тырысады. Фиггис кен орнында "так-даун" деп аталатын жарылғыш затты табады және оны тұзақтармен қорғауға тырысады, бірақ тұзақтар кері әсер етеді және ол қаза табады.

Қабылдау

Publishers Weekly Уильям Дюфристің оқылатын аудиокітабына шолу жасады. Олар Дюфристің «көңіл көтеріп оқитын әуенімен және жасөспірімдердің нақты ырғақтарымен тыңдаушыларды қызықтыратынын» атап өтті, соңында «кітаптардың жанкүйерлері Дюфристің тартымды оқылуын естігісі келеді» және «жаңа оқырмандар тез ғана қызығушылық танытады» деген қорытынды жасады. Booklist графикалық романға да шолу жасады.

Графикалық роман

Карла Спид МакНейл салған "Өлім саудагері" 2008 жылдың 20 мамырында, "Карауан көтерілісімен" бірге жарық көрді.