Кіріспе
Келіссөздер жөніндегі бағдарлама (PON) – келіссөздер мен дауларды шешу теориясы мен тәжірибесін дамытуға бағытталған университеттер консорциумы. Ғалымдар мен тәжірибелі мамандар қауымдастығы ретінде PON әлемдік келіссөздер қауымдастығында ерекше орын атқарады. 1983 жылы Гарвард құқық мектебіндегі арнайы зерттеу жобасы ретінде құрылған PON құрамына Гарвард университетінің, Массачусетс технология институтының, Тафтс университетінің және Брандейс университетінің профессорлары, студенттері мен қызметкерлері кіреді. Келіссөздер жөніндегі бағдарлама тоқсан сайын жарияланатын «Келіссөздер журналы» мен ай сайынғы «Келіссөздер туралы хабарламалар» бюллетенін шығарады, сондай-ақ жылдық «Гарвард келіссөздер құқығы» шолуын таратады. Жыл бойы PON бір күндіктен бір семестрге дейінгі мерзімді әртүрлі курстар мен оқу мүмкіндіктерін ұсынады.
Тарих
1979 жылы «Иә» деп айту: келісімге қол жеткізу үшін ұступ жасамай келісу» бестселлерінің авторлары Роджер Фишер мен Уильям Ури, Брюс Паттонмен бірге Гарвард келіссөздер жобасын (HNP) құрды. Оның мақсаты – адамдардың жеке қарым-қатынастардан халықаралық деңгейдегі дау-жанжалдарға дейін түрлі конфликтілерді тиімді шеше алуы үшін келіссөздерді жүргізу, дауларды шешу теориясы, оқыту және тәжірибесін жақсарту. Фишер даудың екі тарапына қандай кеңес беруге болатынын сұрақ қоюдан бастады, ал осы мәселені зерттеу барысында Джеймс Себениус, Лоуренс Саскинд, Франк Сандер және Говард Райффа сияқты түрлі профессорлармен байланысқа келді. Олар бірлесіп келіссөздер жөніндегі бағдарламаны құрды. Келіссөздер жөніндегі бағдарлама 1983 жылы келіссөздерді жүргізу және дауларды шешу саласындағы әлемдегі алғашқы оқыту және зерттеу орталығы ретінде құрылды. Гарвард пен МТИ-дің негізін қалаушы мүшелері бар бас ұйым ретінде ол көп ұзамай Тафтс университетін де өз консорциумына қосты. Бастапқыда Келіссөздер жөніндегі бағдарлама экономика, үкімет, құқық, бизнес, психология, антропология, білім беру және өнер салаларындағы ғалымдарды біріктіретін көп салалы болды. Факультет келісімдер жасау, дипломатиялық келіссөздер, халықаралық келіссөздер, келіссөздердің психологиялық аспектілері, шешім қабылдау, этика және сенімге қатысты мәселелер, сондай-ақ еңбек келіссөздері сияқты зерттеу тақырыптарының кең ауқымына назар аударды. 1994 жылдан бері Келіссөздер жөніндегі бағдарламаның төрағасы – профессор Роберт Х. Мнукин, ол Гарвард құқық мектебіндегі Самуэль Уиллистон құқық профессоры. Оның жақында жарық көрген еңбектерінің ішінде «Жеңістен әрі: келісімдер мен дау-дамайларда құндылықты қалыптастыру үшін келіссөздер жүргізу» және «Иблиспен келіссөздер: қашан келісу керек, қашан күресу керек» кітаптары бар.
Жарияланымдар
Келіссөздер жөніндегі бағдарлама көптеген басылымдарға жауапты, оның ішінде кітаптар, арнайы есептер, «Келіссөздер туралы хабарлар» бюллетені және Wiley Blackwell баспасынан шығатын, осы саладағы соңғы жетістіктерді егжей-тегжейлі баяндайтын, көп салалы халықаралық «Келіссөздер журналы» тоқсан сайын жарияланады. PON сондай-ақ өз веб-сайты арқылы қолжетімді тегін есептерді үнемі жасайды, мысалы: «Келіссөздерді оқыту: рөлдік ойын симуляцияларының әсерін түсіну», «Бизнес келіссөздер стратегиялары: жақсы бизнес-келісімдерді қалай жасауға болады», «Келіссөздер дағдылары: келіссөздер стратегиялары және келіссөздер техникалары сізге жақсы келіссөзші болуға көмектеседі», «Келісімдер жасау: бизнес келіссөздерінде табысқа жетудің құпиялары», «Әйелдер үшін келіссөздер стратегиялары: табысқа жетудің құпиялары», «Қиын адамдармен қарым-қатынас», «BATNA негіздері: келіссөз үстеліндегі күшіңізді арттыру», «Салли Сопрано: рөлдік ойын симуляциясы», «Харборко: рөлдік ойын симуляциясы» және «Жеңіс-Жеңіс немесе қатаң тактика: спорттық келісімшарттар келіссөздерінен ең жақсы стратегияларды үйрену». PON-ның кітаптар, жағдайлық зерттеулер және DVD-дискілерді қоса алғандағы барлық басылымдарын PON Clearinghouse арқылы алуға болады.
Оқыту
PON жыл бойы келіссөздерді жүргізу, делдалалық, қақтығыстарды шешу, мәміле жасау, қиын әңгімелер және тағы да басқа көптеген тақырыптарды қамтитын түрлі оқу бағдарламаларын ұсынады. PON семинарлары мен курстары барлық қатысушыларға ашық.
Авторлық сессиялар
Келіссөздер жөніндегі бағдарлама атқарушы білім беру сериясы аясында PON оқытушыларының жақында жарық көрген кітаптарына арналған бір күндік авторлық сессияларды ұсынады. Жақында өткен курстар: Келісімдер жасау және келіссөздер аукціондары, әлемдік деңгейдегі келіссөздер ұйымын құру, «Шайтанмен келісім» және халықаралық келісімдер бойынша келіссөздер жүргізу.
Атқарушы білім беру
Үш күндік Executive Education курстары бизнес-лидерлерге күнделікті басқаруды табысты жүргізу және жұмыс ортасындағы денсаулы жағдайды сақтау үшін ұзақ мерзімді стратегияларды қарастырады. Басшылар келіссөздер үстелінің қарсы тарапынан келетін жамандықтарға, қауіп-қатерлерге, шабуылдарға және бөгеттерге қарсы тұру тактикасын үйренеді.
Гарвард келіссөздер институты
Гарвард келіссөздер институтының (HNI) сабақтары әр маусым және қыркүйек айларында Гарвард заң мектебінің кампусында ұсынылады. Олар келіссөздер мен медиация дағдыларының кең спектрін қамтиды, бастауыш деңгейден бастап озық техникаларға дейін. Ұсынылатын курстардың көпшілігі бес күндік болып келеді. Алайда, заңгерлер мен жұмыс істейтін мамандар үшін екі күндік қарқынды келіссөздер семинары да ұсынылады. Жақында өткен курстардың ішінде: медиация семинары, келісімдер мен дауларда құндылықты қалыптастыру, тиімді дайындалу және келіссөздер жүргізу құралдары, келісімдерді жобалау және іске асыру, сондай-ақ қиын әңгімелер талқыланды.
PON семинарлары
Барлық салалар мен кәсіби салалардың қатысушыларына ашық PON семинарлары қоғамға келіссөздер мен медиация курстарын ұсынады. Бұл семестрлік курстар халықтың қақтығыстарды табысты шешу туралы білуін және түсінуін арттыру мақсатында жасалған. Жыл сайын екі курс оқытылады: күзде – келіссөздер және дауларды шешу, ал көктемде – медиация және қақтығыстарды басқару. Екі курс та қатысушыларға дауларды шешудегі кәсіби және жеке дамулары үшін теориялық негіздер мен практикалық кеңестер береді. Оқытушылар құрамы ПОН қауымдастығының дауларды балама тәсілдермен шешу саласындағы ғалымдары мен тәжірибелі мамандарынан құралған. Келіссөздер бағдарламасы қалыпты курс өтуімен қатар, түрлі шағын семинарлар мен екі күндік интенсивті курстарды, соның ішінде тікелей оқу орындарында тренингтерді де ұйымдастырады. Келіссөздер бағдарламасы фильмдер циклын ұйымдастырады және магистратурадан кейінгі ғылыми-зерттеу стипендиясын ұсынады.
Үлкен келіссөз жүргізуші сыйлығы
Келіссөздер жөніндегі бағдарлама 2000 жылы дауларды шешуде ерекше жетістіктерге жеткен тұлғаларды құрметтеу үшін Ұлы келіссөзші сыйлығын тағайындады. Бұл сыйлықтың мақсаты – тек қана көрнекті келіссөзшілердің жетістіктерін мойындау ғана емес, сонымен қатар қоғамның барлық салаларында – мемлекеттік және жеке, технологиялық және этикалық, жеке және кәсіби – күрделене түсетін дауларға тап болғанда, келіссөздердің маңызды рөліне халықтың назарын аудару. PON өз салаларындағы еңбектерімен көзге түскен келіссөзшілердің алуан түрлі тобын мойындады: Томи Ко Тонг Би, Сингапур дипломаты және Сингапурдың арнайы елшісі; Хуан Мануэль Сантос, Нобель сыйлығының лауреаты және Колумбия президенті (2017); Марти Ахтисаари, Нобель сыйлығының лауреаты және Финляндияның бұрынғы президенті (2010); Кристо және Жанна Клод, Орталық саябақтағы «Қақпалар» туындысын жасаған суретшілер (2008); Брюс Вассерштейн, Lazard халықаралық қаржылық кеңес беру және активтерді басқару компаниясының төрағасы және бас директоры (2007); Садако Огата, Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі бұрынғы жоғары комиссары (2005); Ричард Холбрук, Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы АҚШ елшісі (2004); Стюарт Эйзенстат, Еуропалық Одақтағы бұрынғы АҚШ елшісі (2003); Лахдар Брахими, Біріккен Ұлттар Ұйымының Ауғанстан жөніндегі арнайы елшісі (2002); Шарлин Барсхефски, АҚШ-тың сауда өкілі (2001); және Солтүстік Ирландиядағы жұмысы үшін бұрынғы АҚШ сенаторы Джордж Митчелл (2000).