Кіріспе

1980 жылы Кэтрин Патерсонның романы

«Жақып, мен сүйдім» – Кэтрин Патерсонның 1980 жылы жасөспірімдер мен жас ересектерге арналған романы. 1981 жылы жыл сайынғы «Ньюбери» жүлдесіне ие болды. Роман атауы Киелі кітаптағы Жақып пен Есау арасындағы бауырлас бәсекелестікке сілтеме жасайды және (цитатадан алынған). Роман Брэдшоулар отбасының тарихын баяндайды. Отбасы әкесі Труит Брэдшоу мен оның «Портия Сью» атты қайығындағы шабақ және балық аулау бизнесіне тәуелді. Трюиттің екі қызы – Сара Луиза мен Кэролайн егіздер, бірақ Кэролайн әрқашан әкесінің сүйіктісі болған. Ол әдемі және талантты, сондықтан ата-анасының ғана емес, қоғамдағы басқа да адамдардың назарына ие. Кітап Луизаның Кэролайнның көлеңкесінен шығуға жасаған әрекеттерін, тіпті оның ересек өміріне қадам басқан кезде де көрсетеді. Кіріспе Оқиға 1940 жылдардың басында Чесапик шығанағындағы шағын, құрастырылған Расс аралында өтеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сара Луиза Брэдшоу – қиялшыл, сезімтал және еңбекқор қыз. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мэриленд жағалауындағы шалқар балықшылар аралында өседі. Оның отбасы кедей, бірақ әкесі қатал болғанымен мейірімді, оның балық аулау кемесінде жұмыс істеуіне байланысты көбінесе үйде болмайтын; анасы – әдемі және зиялы, аралға мектеп мұғалімі болып келген және ғашық болғаннан кейін қалған; әжесі – дінге берілген, ашкөз және жаман мінезді әйел; және Сара Луизаның егіз қарындасы Каролина, ол Сара Луизаның өзін көрсетуіне және оның сүйіспеншілігін жеңіп алуына кедергі келтіреді. Каролина нәзік, әдемі және барлығының қызығушылығын тудырады – Сара Луизаның емес. Каролинаға сирек кездесетін әншілік қабілеті үшін континенттік мектепке дауыс сабақтарына оқуға стипендия беріледі, ал отбасының қалған бөлігі, әсіресе Сара Луиза, осы мүмкіндікті іске асыру үшін құрбандық етуге мәжбүр болады. Ақша табу үшін Сара Луиза жалғыз досы Макколл "Колл" Пурнеллмен бірге шабақ ұстайды, ол кішкентай және көзі нашар бала. Бір күні, аралдан университетке оқуға кеткен жалғыз адам – Хайрам Уоллес аралға қайта оралады. Олар "Капитан" деп атаған Хайрам, Коллмен ортақ әзіл-қалжыңдары арқылы байланысады және оған әкелік қамқорлық көрсетеді. Сара Луиза Хирамның буыннан шыққан жергілікті бойжеткені (Труди) инсульттан зардап шегіп, оны құрлықтағы ауруханаға жіберу қажеттігін анықтағаннан кейін, Колл, Сара Луиза және Хайрам Трудидің үйін оның қайтып келуіне дайындап тазалайды. Хирам балаларға Трудидің үйінде жасырылған қор болуы мүмкін екенін айтады, ол лас және аштықтан қалған мысықтардың тобымен толы. Мысықтарды өлтіре алмай, Хайрам оларды суға батыруды адамгершілік деп санайды. Бұл Сара Луизаны қорқытады, ол қарсылық білдіреді, бірақ достары оны тыңдамайды. Сара Луиза оны іске асыра алмай, қайықтан секіріп, жағаға жүзіп кетеді. Колл мен Хайрам Сара Луизаның көрсеткенінен кейін мысықтарды өлтіре алмайтындарын айтады, ал Каролина өзін таныстырады. Есіктен-есікке жүріп, жергілікті тұрғындарды қызғанатты мысықтарды қабылдауға көндіріп, Каролина Колл мен Хайрамнан мысықтардың құтқарушысы ретінде мақталады, Сара Луизаның рөлін ұмытып кетеді. Аралды құлдиратып, қатты дауыл соғады. Сара Луизаның әкесі оны дауылдың ішіне капитанды іздеп әкелуге жібереді және оны үйлеріне жеткізеді. Бұл әрекет Хайрамның өмірін сақтап қалады; оның үйі толығымен қиратылады. Осы уақытта Каролинаға дауыл кезінде ұйықтауға рұқсат беріледі. Үйсіз қалған Хайрам Сара Луизаның үйіне көшіп келеді. 14 жасар Сара Луиза Хайрамға ғашық екенін түсінеді, бірақ ол оның әжесінен әлдеқайда үлкен және оның сезімдерін білмейді. Каролина Сара Луизаны ғашықтығы үшін мазақтайды, ал әжесі оны жезөкше деп айыптап, оған Киелі кітаптан үзінділер оқиды. Каролина Хирамға Трудимен ыңғайлы некеге отыруды ұсынады, тұруға орынмен және күтіммен алмасады, ал Хайрам Каролинаны күнді құтқарғаны үшін мақтайды. Ақырында, дауылдан кейінгі экономикалық қиындықтар Каролинаның құрлықтағы дауыс сабақтарынан айырылуына әкеледі. Каролинаның ән айтуынан Труди алған ләззат үшін алғыс ретінде Хайрам Каролинаға Балтимордағы беделді пансиондық мектепке баруға және жеке дауыс сабақтарына ақы төлеуді ұсынады. Сара Луиза әрқашан жақсы мектепке баруды қалаған, бірақ Хайрам ұсыныс жасамады, оны басқа бір орынға жіберуге ақша жоқ. Ол реніш пен қызғаныш сезімдерімен күреседі. Колл теңіз күштеріне қабылданып, соғысқа аттанады. Сара Луиза мектепті тастап, Коллдың міндеттерін өз мойнына алады, соңынан әкесінің балық аулау кемесіне кіруге рұқсат алады. Сара Луизаның көңілі толық. Ауыр жұмыс ойлануға уақыт қалдырмайды, ал Каролинаның көлеңкесі болмағандықтан, Сара Луиза отбасының назарын көріп риза болады, анасының көмегімен орта мектепті бітіреді. Каролина бітіргеннен кейін және Джульярдқа толық стипендия алғаннан кейін Каролинаны қамтамасыз етуден босатылған Сара Луиза Коллдың қайтып келуін күтеді. Ол әкесінің қайығында оның орнын басады және ақыры отбасына қатысты міндеттемелерінен босатылады. Соғыстың соңында Коллдың қайтып келуі Сара Луиза күткендей болмайды. Көп өзгергеннен кейін, Колл тұрақты түрде қайтып келмейтінін, бірақ университетке оқуға кететінін және Каролинаға үйленетінін хабарлайды. Ата-анасы Каролина мен Коллдың үйлену тойына бара жатқанда, әжесін бақылап, қалады, Сара Луиза капитаннан оянуды сұрайды. Ол бірінші болып одан өмірінде не істегісі келетінін сұрайды. Сара Луиза тауларды көріп, дәрігер болғысы келетінін айтады, бірақ ол отбасын тастай алмайды. Сара Луиза ақырында жарылып, босатылуды талап етеді, соңынан Каролинаның артықшылығына қатысты реніштерін білдіреді. Анасы Сара Луизаның әрқашан кетіп қалуға құқығы болғанын, бірақ ол не қалағанын айтпағанын жауап береді. Оған оның сағынылып қалатынына көз жеткізіп, Сара Луиза медициналық мамандық бойынша колледжге түседі және аралдан кетеді. Оның ата-анасы Каролинаға көбірек көңіл бөлгенінің себебі, олар Каролинаны екі қыздың әлсізі деп есептегенін де біледі. Әйел болғандықтан және соғыстан келген студенттердің көптігіне байланысты медициналық институтқа қабылданудан бас тартылған Сара Луиза медбике болып бітіреді. Ол содан кейін медбике және акушер болып жұмыс істеу үшін Аппалач тауларындағы шағын қалаға кетеді. Ол гүлденеді және баласы жоқ күйеуге шығады. Сара Луиза ұл тудырады, Каролина Нью-Хейвенде опера әншісі ретінде дебют жасайды, олардың әкесі мен әжесі қайтыс болады, ал анасы аралдан түгелдей кетіп қалады. Қарлы қыс түні Сара Луиза егіздерді дүниеге әкелуге көмектеседі. Анасы біріншісін, ұлды, қауіпсіз босанады. Екіншісі келгенде, ол кішкентай және суық қыз болып көрінеді. Инкубаторы болмағандықтан, Сара Луиза сәбиді от жанына апарып, оны қайта тірілтуге тырысады. Содан кейін ол ұл ұмытылып кеткенін түсінеді және анасына оны емшектеу керектігін айтады. Өзінің баласынан сүт берген Сара Луиза кішкентай егізді емшектеуге көмектеседі.

Кейіпкерлер

Сара Луиза Брэдшоу: Сара Луиза әкесіне қабылдау маусымында көмектеседі. Ол егіз қарындасы Каролинадан бірнеше минут үлкен. Өсе келе, Каролинаға тоқтаусыз назар аударылуынан көңілі толады және әйелдікке ұмтылуға тырысады, бірақ нәтижесіз. Каролинаға екінші рөлде өскеннен кейін, ол аралды тастап, әрдайым көруді армандаған таулардағы шағын қалаға көшеді. Каролайн Брэдшоу: Каролина мінсіз. Сара Луиза екеуі егіз болғанымен, ол туғанда өлімге жақын болғандықтан "құдайдан сый" деп есептеледі. Ол керемет әнші және пианист, сондай-ақ Сара Луизадан ақылды және нәзік саналады. Каролина әпкесін қысыммен мазақтап, Сара Луиза жек көретін "Wheeze" деген лақап ат қояды. Ол туған аралындағы орта мектепті бітіргеннен кейін музыкалық мектепке түсіп, содан кейін Нью-Йорктегі Джульярдқа оқуға барып, Макколл Пурнеллге, Сара Луизаның көп жылдық досы, үйленеді. Макколл Пурнелл: Макколл, сондай-ақ Колл деп те аталады, әкесі қайтыс болғандықтан Сара Луизамен су жұмыстарында жұмыс істейтін жігіт. Ол келгеннен кейін капитанмен жұмыс істейді. Соғысқа қатысып, Рассқа оралғанда Каролинаға үйленеді. Хайрам Уоллес: "Капитан" деп те аталатын Хайрам – бала кезінде аралда тұрған, бірақ кейін кетіп қалған қарт кісі. Ол қайтып келіп, Колл мен Сара Луизамен дос болады. Сара Луиза оған ғашық болады. Сюзан Брэдшоу: Сюзан – Сара Луиза мен Каролинаның анасы және Труиттің әйелі. Ол бұрын мұғалім болған білімді әйел. Брэдшоу әжесі: Діндарлығымен белгілі әже, қатал мінезді және араласуы қиын. Ол Құдайды жақсы көреді, бірақ судан жиренеді. Ол капитанның дінсіз екенін айтады. Труит Брэдшоу: Труит – Сара Луиза мен Каролинаның әкесі және Сюзанның күйеуі. Ол су жұмыскері және соғыс ардагері. Бракстон тәтесі (Труди): Бракстон тәтесі – Брэдшоулардың егде жастағы, ерекше көршісі. Ол жабайы мысықтардың тобымен бірге тұрады. Ол инсульт алғаннан кейін капитан оның үйіне көшіп келіп, кейіннен оған үйленеді.

Қабылдау

"Якоб - менің сүйіктім" кітабына жағымды пікірлер көп болды. Booklist оны "күшті, әсерлі бейнелеу" деп атады. Патрисия Лидди The ALAN Review журналында: "Бұл роман шынымен классика, және оның ең жақсы жағы – орта мектептің үлкен сыныптарындағы оқушыларға оқуға ыңғайлы әрі қолайлы." Kirkus Reviews басылымының пікірінше, "Паттерсон [Луизаның] кейінгі жылдарын көрсетуі керек, мәселені түсіндіру үшін, сондай-ақ көптеген жасөспірімдер романдарынан кездесетін жылдам түсініктерден аулақ болу үшін. Дегенмен, бұл кітаптың стилін жұмсартады және құрылымын бұрмалайды. Луизаның ертедегі, терең сезімдері танылу мен соғымпаздық тудырады, бірақ бұл "Терабитияға көпір" немесе "Ұлы Гилли Хопкинс" кітаптарындағыдей айқын емес." 1976 жылдан 1985 жылға дейінгі Ньюбери жүлдесінің иегерлері туралы эссесінде әдеби сыншы Зена Сазерленд: "Оқиға логикалық, бірақ асығыс, бақытты аяқталады, бірақ бұл шағын кемшілік "Якоб - менің сүйіктім" кітабын естен шығармайтын туынды етеді" деп жазды. 2012 жылы School Library Journal журналы жариялаған сауалнамада "Якоб Хав И Ловид" кітабы барлық уақыттағы ең жақсы балалар романдары тізімінде 43-орынды иеленді – бұл Патерсонның топ 100-ге кірген үш кітабының екіншісі.

Бейімделу

Роман 1989 жылы Бриджит Фонда, Дженни Робертсон және Джон Келлогты жұлдыздық құрамында WonderWorks антологиялық сериясының бір бөлімі ретінде көрсетілген телефильмге бейімделді.