Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1982 жылы Ливан азаматтық соғысы кезінде шешілмеген адам ұрлау оқиғасы.
1982 unsolved kidnapping incident during the Lebanese Civil War
1982 жылдың 4 шілдесінде Ливанда үш ирандық дипломат және Ислам Республикасы Ақпарат агенттігінің (IRNA) тілшісі ұрланды. Олардың ешқайсысы содан бері табылған жоқ. Жоғалғандар: Бейруттағы Иран елшілігінің әскери атташесі Ахмад Мотеваселиан; елшіліктегі толық өкіл Сейед Мохсен Мусави; елшілік қызметкері Таги Растегар Могадам; және IRNA фотожурналисі Казем Ахван. Мотеваселиан сонымен қатар Ислам революциялық гвардиясының (ИРГК) мүшесі және Ливандағы ирандық экспедициялық күштердің командирі болған. Оларды Ливанның солтүстігіндегі бақылау бекетінде Самир Гегеа басқаратын Ливан күштері тоқтатқан. Сонымен қатар, IRNA-ның Ливандағы оқиғаларды жариялап жүрген фотожурналисі Казем Ахван да олармен бірге болған. Ахмад Мотеваселиан Иран-Ирак соғысындағы қызметіне байланысты ұрланғандардың арасында ең танымал болды. Оның басқаруындағы 27-ші Мұхаммед Расул Алла бригадасы Қоррамшаһрды азат етуде маңызды рөл атқарды, бұл соғыстағы "шешімді сәт" болды. Қазіргі уақытта Мәжіліс кеңесінің хатшысы Мохсен Резайдың айтуынша, ол 1979 жылы Ирандағы күрд көтерілісін басып тастауының нәтижесінде Ливандағы ирандық экспедициялық күшін басқаруға таңдалған. Ливандық фалангалар партиясы – Израильмен одақтас, Ливанда әрекет ететін христиандық әскерлік ұйым. Адамдар ұрланған кезде Израиль Бейруттің батысын қоршап тұрған.
Three Iranian diplomats as well as a reporter for Islamic Republic News Agency (IRNA) were abducted in Lebanon on 4 July 1982. None of them have been seen since. The missing individuals are Ahmad Motevaselian, military attaché for Iran's embassy in Beirut; Seyed Mohsen Mousavi, chargé d'affaires at the embassy; Taghi Rastegar Moghadam, an embassy employee; and Kazem Akhavan, IRNA photojournalist. Motevaselian was also an Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) member in command of an Iranian expeditionary force in Lebanon. They were stopped at a checkpoint in northern Lebanon by the Lebanese Forces commanded by Samir Geagea. along with Kazem Akhavan, an IRNA photojournalist covering the events in Lebanon. Ahmad Motevaselian was the best known of the abductees because of his service in the Iran–Iraq War. The 27th Mohammad Rasoul Allah Brigade, under his command, played an important role in Liberation of Khorramshahr, a "turning point" in the war. According to Mohsen Rezai, currently secretary of the Expediency Council, he had been chosen to lead the Iranian expeditionary force in Lebanon because of his success in crushing the 1979 Kurdish rebellion in Iran. Lebanese Phalanges Party was a Christian militia operating in Lebanon at the time, allied to Israel. At the time of the kidnapping, Israel was besieging west of Beirut.
Ұшып кету
1982 жылы Ливанға Израильдің басып кіруі кезінде төрт ирандық дипломат Дамаскідегі Иран елшілігінен Бейрут қаласына жол тартқан еді. Жоуние мен Бейрут арасындағы тас жолда Самир Гегеа басқаратын ливандық фаланга жасақтары оларды тоқтатып, 20 күнге қамауға алды, содан кейін Бейруттегі Адонис түрмесіне жеткізді.
Amid the Israeli invasion of Lebanon in 1982, the four Iranian diplomats were traveling from Iran's embassy in Damascus to Beirut. On the highway between Jounieh and Beirut, Lebanese Phalange forces headed by Samir Geagea stopped and detained the diplomats. for 20 days and were moved to the Adonis prison in Beirut.
Израильдік тұтқындау туралы болжамдар
Оқиғадан кейін Иран Израильді дипломаттарды ұрлап, түрмеде ұстап отыр деп айыптады және Халықаралық Қызыл Крест комитетінен (ХҚК) олардың қайда екенін анықтауға шақырды. 1994 жылдың қараша айында Ливандағы Иран елшісі Хомайун Ализаде төрт адамның Израиль түрмелерінде тірі ұсталғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдемені бірнеше жылдан кейін Ливанның «Хезболла» қарсылық қозғалысының басшысы Сәйед Хасан Насралла, Иранның бұрынғы президенті Махмуд Ахмадинежад және Иранның қорғаныс министрі бригадалық генерал Хосейн Дехқан қайталады. 1997 жылы Израильдегі тұтқындарға көмек көрсететін «Тұтқындардың достары қауымдастығы» босатылған бір тұтқынның екі жыл бұрын Израильдегі Атлит түрмесінде төрт ирандықты көргенін хабарлады, бірақ Израиль премьер-министрінің өкілі бұл ақпаратты жоққа шығарды. Израиль дипломаттарға не болғанын білмейтінін және оларды Ливандық жауынгерлік топтар ұрлап, ұрланғаннан кейін көп ұзамай өлтіргенін мәлімдеді. Бұл топ Израильмен тығыз байланыста болғаны және Ливанға басып кірген кезде көптеген ливандықтар мен шетелдіктерді Израильге тапсырғанымен белгілі болды. Кейін, 2016 жылы Лондондағы «Раи аль-Йом» жалпыарабтық газетінің хабарлауынша, Fars News Agency агенттігіне аударылған мәліметтер бойынша, Израиль түрмесінен жақында босатылған грек тұтқыны Афинадағы Иран елшілігіне Израиль түрмесінде ұсталған төрт адамды тірі көргенін айтты. Газет сондай-ақ, Ахмад Хабиболла Әбу Хешам, Израиль түрмелерінің тұтқындары арасында «рухани әке» ретінде танымал болған адам, Мотавеселлиан және басқаларының Израиль түрмелеріндегі тұтқындарды тексергеннен кейін Атлит ұстау лагерінде тірі екенін айтқандығын хабарлады. Әбу Хешам «Раи аль-Йом» газетінің мәліметінше, «Израиль жасаған апат» салдарынан қайтыс болды. Алайда Израиль Ливанда ұсталған ирандық дипломаттар мен журналистерді ұстап отыр деген айыптаманы жоққа шығарды, деп хабарлайды Reuters агенттігі.
In the aftermath of the incident, Iran accused Israel of kidnapping and holding the diplomats in their jails, and called on the International Committee of the Red Cross (ICRC) to clarify their whereabouts. In November 1994, Iranian ambassador in Lebanon, Homayoun Alizadeh, said that the four abductees were held alive in Israeli prisons. The assertion was repeated years later by Sayyed Hassan Nasrallah, the leader of Lebanon's Hezbollah resistance movement, Mahmoud Ahmadinejad, Iran's ex president, and Iran's Defense Minister Brig. Gen. Hossein Dehghan. In 1997 the Prisoners' Friends Association, an Israel based prisoners' aid organization, said that a released prisoner had seen the four disappeared Iranians in Atlit Prison in Israel two years previously, which was denied by a spokesman for the Israeli Prime Minister. Israel has said it does not know what happened to the diplomats and that it believes that they were kidnapped by a Lebanese militant group and executed shortly after their abduction. The group was known for its close ties with Israel and for handing over many Lebanese and foreigners to Israel during its invasion of Lebanon. Later in 2016, according to a report by the London based pan Arab daily Rai al Youm, translated to English by Fars News Agency, a recently released Greek prisoner from Israeli jails informed the Iranian embassy in Athens that he had seen the four abducted individuals alive in Israeli jails. The report also said that Ahmad Habibollah Abu Hesham, known as a "spiritual father" of prisoners of Israeli jails, had made a similar comment that Motavesellian and the others were alive in Atlit detainee camp after visiting and inspecting prisoners in Israeli jails. Abu Hesham died in what Rai al Youm said was a "made up accident by Israel." However, Israel has rejected the allegation of detaining the Iranian diplomats and journalist who were abducted in Lebanon, according to Reuters report.
Өлім туралы болжамдар
Гегеяның сөзіне қарағанда, ирандықтар тұтқындалғаннан кейін біраз уақыттан соң қайтыс болған. 1980-жылдардың басында Хобейканың қауіпсіздік жетекшісі Роберт Хатем, "Кобра" кодімен белгілі, Хобейканың дипломаттарды "ұрлап, өлтіруге" жауапты екенін айтты. Ронен Бергманның "Иранмен құпия соғыс" кітабында Хатем 1993 және 2000 жылдары Израиль агенттеріне өзі кем дегенде бір ирандықты, Ахмад Мотевассалианды өлтіргенін және ирандықтардың атылуын жақсы есінде сақтайтынын айтқан. Хатем ирандықтарға арналған электрлік азаптау құралын суреттеп көрсеткен. "Бастапқыда бірінің арабша сөйлейтінін анықтадық. Неге екенін білмеймін, бірақ оны бірден өлтірді", - деді Хатем Бергманның сөзінше.
According to Geagea, the Iranians died some time after their capture. Robert Hatem, code named "Cobra", Hobeika's security chief in the early 1980s, said that Hobeika was responsible for the diplomats' "kidnapping and murder". According to Ronen Bergman in his book The Secret War with Iran, Hatem told Israeli agents in 1993 and 2000 that he himself had probably killed at least one of the Iranians, Ahmad Motevasselian, and that he could clearly remember the Iranians' execution. Hatem is described as sketching the electrical torture tool for the Iranians. "Right at the beginning, we found that one of them spoke Arabic. I don't know why but they killed him right away," said Hatem according to Bergman.
Саяси жауап
2016 жылы Ливанның сыртқы істер және эмигранттар министрі, Иранның бұрынғы елшісі Аднан Мансур, Иран мен Ливанның дипломаттардың тағдырын анықтау жұмысын тоқтатпағанын мәлімдеді. Ол, жауапкершіліктің басым бөлігі Ливан тарапында болуын, себебі ұрлау ливандық аумақта болғандықтан, атап көрсетті. Ливан парламентінің бұрынғы депутаты Назих Мансур, ұрланғандардың бірінің отбасының ресми адвокаты болған. IRNA агенттігіне берген сұхбатында ол, Ливан соттарындағы іс өте баяу қозғалып жатқанын айтты. Мансур сондай-ақ, көп жыл өткен соң бұл іс сот емес, саяси мәселеге айналғанын жеткізді. 2014 жылы Бейруттағы Иран елшісі Мохаммад Фатхали, Ливандағы ирандық дипломаттардың ұрлануы және олардың тағдырына қатысты халықаралық қауымдастық пен адам құқықтары ұйымдарынан ешқандай нақты әрекет көрілмегенін мәлімдеді. 2015 жылы Иран, Ливан үкіметінің және халықаралық тұлғалардың, соның ішінде Ливанның 2008 жылы БҰҰ-ға ұрлауды растаған хаты арқылы, осы мәселеге халықаралық назар аударуға жасаған күш-жігеріне алғыс айтты. «Хезболла» 2006 жылғы соғыстан кейін Израильмен тұтқын алмасу бойынша жүргізген келіссөздерде дипломаттардың тағдырын көтерді, ал 2008 жылғы Израиль мен «Хезболла» арасындағы тұтқын алмасу келісімінде Израиль төрт ирандық азаматтың тағдыры туралы есеп беруге келісті. Есепте, төрт дипломатты 2002 жылы қаза тапқан Эли Хобейка басқарған христиандық жауынгерлік топ ұстағандығы айтылды. Fars News агенттігінің хабарлауынша, Ливандағы ұрланған ирандық дипломаттарды еске алуға арналған 37 жылдық салтанатты шарада Иран Парламенті Спикерінің аға кеңесшісі, Иран мен Ливанның ұсталған ирандық дипломаттардың ісін шешу үшін ынтымақтастығын жалғастыратынын мәлімдеді. Middle East Monitor басылымының хабарлауынша, Иранның қорғаныс министрі Хосейн Дехган, Израильді төрт ұсталған ирандық дипломаттың қауіпсіздігі үшін жауап беруге шақырды.
In 2016, Adnan Mansour, the Lebanese ex minister of foreign affairs and emigrants and ex ambassador to Iran, stated that Iran and Lebanon had not stopped investigating the fate of the diplomats. He stated that the first responsibility lies with the Lebanese side, because the abduction had occurred in Lebanese territory. Nazih Mansour, former member of the Lebanese parliament, had been the official lawyer of one of the families. Speaking to IRNA, he said that the progress of the case in Lebanese courts was very slow. Mansour also said that after so many years, the case had turned into a political issue rather than a judicial one. In 2014 Mohammad Fathali, Iranian Ambassador to Beirut, said that Iran had seen no serious action by the international community and human rights bodies regarding the abduction of the Iranian diplomats in Lebanon and their fate. In a statement issued in 2015, Iran expressed appreciation for efforts by the Lebanese government and international figures, including a 2008 letter from Lebanon to the UN confirming the abduction, to bring international attention to this case. Hezbollah had included the fate of the diplomats in indirect negotiations for a prisoner exchange with the Israelis after the 2006 war and in the 2008 Israel–Hezbollah prisoner exchange agreement, Israel agreed to give a report on the fate of the four Iranians. The report stated that the four were captured by a group of Christian militia led by Elie Hobeika, who was later murdered in 2002. According to Fars News, during the 37th anniversary ceremony held in Lebanon to commemorate the kidnapped Iranian diplomats, the senior advisor to the Iran Parliament Speaker divulged that Iran and Lebanon would prolong their association in order to solve the case of the abducted Iranian diplomats. According to the Middle East Monitor, the Iranian Defence Minister Hossein Dehghan urged Israel to answer for the security and safety of the four abducted Iranian diplomats.
Еске алу
Иранда жыл сайын қашқыш дипломаттардың жоғалуы еске алынады.
The disappearance of the abducted diplomats is annually commemorated in Iran.