Кіріспе

Гуантанамо тұтқыны Салах Абдул Расул Әл Блуши (арабша: صلاح عبد الرسول البلوشي) – Бахрейн азаматы, Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамо шығанағындағы тұтқын лагерінде соттан тыс қамауда ұсталған. 2006 жылдың 15 мамырында АҚШ Қорғаныс министрлігі сот шешімімен Гуантанамодағы тұтқындардың жеке басын анықтайтын тізімді жариялады. Қорғаныс министрлігі оны Салах Абдул Расул Али Абдул Рахман Әл Балуши деп атайды. Оның Гуантанамодағы жеке нөмірі 227 болды. Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, ол 1981 жылдың 12 ақпанында Бахрейннің Мухаррак қаласында дүниеге келген. Ал Блуши 2001 жылдың желтоқсан айында Ауғанстаннан өтіп келгеннен кейін Пәкістан билігі тарапынан тұтқындалып, АҚШ әскеріне тапсырылды. Ал Блушинің қорғаушысы – Джошуа Коланжело Брайан, Эск. Тұтқынды босату науқанын Бахрейннің парламент депутаты Мохаммед Халид жүргізіп жатыр.

Жауынгерлік мәртебені қарау жөніндегі сот

Бастапқыда Буш әкімдігі терроризмге қарсы соғыстағы тұтқындарға Женева конвенциясының барлық қорғауларын жоюға құқылы екенін мәлімдеді. Бұл саясат сот жүйесінде күдік тудырды. Сынаушылар АҚШ-тың тұтқындардың әскери тұтқын мәртебесіне ие болу-болмауын анықтау үшін құзыретті трибуналдар өткізу міндетінен жалтарып, құтыла алмайтынын айтты. Содан кейін Қорғаныс министрлігі жауынгерлік мәртебесін тексеру трибуналдарын құрды. Алайда, трибуналдар тұтқындардың заңды жауынгерлер екенін анықтауға уәкілдік алмады – олар тек тұтқынның бұрын Буш әкімдігінің жау жауынгерінің анықтамасына сәйкес келіп-келмейтіні туралы ұсыным беруге ғана құқылы болды.

Әкімшілік тексеру жөніндегі кеңестің тыңдауы

"Дұшпан жауынгері" деп дұрыс жіктелген тұтқындардың іс-қағаздары жыл сайынғы Әкімшілік тексеру кеңесінің отырысында қаралуға жоспарланған. Әкімшілік тексеру кеңестерінің тұтқынның әскери тұтқын мәртебесіне лайықтылығын немесе "дұшпан жауынгері" ретінде жіктелуінің дұрыстығын қарауға құқығы болмады. Олардың қарауына АҚШ-та тұтқынды қамауда ұстаудың қажеттігі – оның қауіптілігі сақталған жағдайда, немесе оны өз еліне қауіпсіз қайтару, немесе босату мәселелері кіретін.

Әл Блушидің соңғы тергеуі

2006 жылдың 23 шілдесінде Коланжело Брайан Аль Блушидің соңғы тексеруін сипаттады. Ол лагерь басшылығының тұтқындардың 75 пайызы енді тексерілмейтінін мойындағанын айтты. Оның бағалауынша, АҚШ өкілдері мойындағаннан да қазіргі уақытта тексерілетін тұтқындардың саны одан да аз. Аль Блуши 2006 жылы бір де бір рет тексерілген жоқ. Коланжело Брайанның сөзіне қарағанда, соңғы тексеру кезінде Аль Блушиден 1995 жылы Босния соғысындағы әрекеттері туралы сұраған. Салах 1995 жылы 14 жаста болғанын және Боснияға жақын болмағанын жауап берді. Салах мұндай орынсыз сұраққа жауап беру үшін ұзақ пікірталасқа түсуден бас тартқанда, тексеруші Салахтың шашы ақарғанша Гуантанамода қалуын қаламайтынын айтты. Салах бұл мәлімдемені қорқыту ретінде түсінді.