Кіріспе

Вайну Баппу обсерваториясы – Үндістан астрофизика институтының меншігіндегі және басқаратын астрономиялық обсерватория. Ол Жавади тауларында, Тамил Наду штатының Тирупатур ауданындағы Ваниямбади қаласына жақын орналасқан. Ченнаи қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 200 км, ал Бангалор қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 175 км қашықтықта жатыр.

Тарих

Үндістан астрофизика институтының Вайну Баппу обсерваториясы 1786 жылы Уильям Петри Мадрастағы Эгмордағы бақша үйінде жеке обсерваториясын құрған кезде пайда болды, ол кейін Мадрас обсерваториясы деп аталды. Кейіннен ол Қодайканалға көшіріліп, 1899 жылдан бастап Қодайканал обсерваториясы ретінде жұмыс істеді. Дегенмен, Қодайканалда байқаулар үшін жеткілікті түндер болмады, сондықтан Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін астрономдар жаңа орын іздеді. 1960 жылы Қодайканал обсерваториясының директоры болған М. К. Вайну Баппу Жавади тауларындағы Кавалур деген ұйқыдағы шағын ауылды аспан денелерін бақылау үшін оптикалық телескоптарды орнатуға қолайлы орын деп тапты. Осылайша ол Кавалур обсерваториясы деп аталды.

Орналасқан жері

Каваллур обсерваториясы Алангайамның Жавади төбелеріндегі Каваллурда орналасқан. Каваллур обсерваториясы Тамил Надудағы 40 гектарлық орманды жерде орналасқан, тропикалық аймақтың алуан түрлі жасыл өсімдіктерімен және көптеген дәрілік өсімдіктермен толы. Мұнда кейде еліктер, жыландар мен шаяндар сияқты жануарлар да кездеседі. Кампуста әртүрлі құстардың көптеген түрлері байқалған. Обсерватория теңіз деңгейінен 725 метр биіктікте орналасқан (бойлық 78° 49.6' E ; ендік 12° 34.6' N). Қала жарықтары мен өнеркәсіптік аймақтардан қашықта орналасқан бұл жер, солтүстік және оңтүстік жарты шарларды бірдей оңай қамту үшін Жердің экваторына жақын болуына байланысты таңдалды. Сонымен қатар, оның бойлық орналасуы Австралия мен Оңтүстік Африка арасындағы оңтүстік нысандарды бақылауға арналған жалғыз ірі астрономиялық орталық болып табылады. 1977 жылы Уран планетасының айналасында сақиналар табылды дегенді растауға қатысты. 1984 жылы Каваллур Сатурн планетасының айналасында жұқа сыртқы сақина табылды деп хабарлады. 1988 жылдың 17 ақпанында 45 см Шмидт телескопы арқылы жаңа кішкентай планета ашылды. Ол Үнді математигі Шриниваса Раманужанның құрметіне 4130 Раманужан деп аталды. Бұл 20 ғасырда Үндістанда жасалған алғашқы мұндай ашылу болды.

Ғылыми қызмет

Алдыңғы қатардағы зерттеулер Вайну Баппу обсерваториясындағы оптикалық телескоптардың көмегімен бірнеше фокустық жазықтық құралдарды пайдалану арқылы жүргізілуде. Ағымдағы бағдарламаларға жұлдыздар, жұлдыз шоқтары, жаңа жұлдыздар, суперновалар, блазарлар, галактикалар, гамма-сәулелердің жарқылдауы аймақтарын оптикалық бейнелеу, жұлдыз популяциялары, Күн жүйесінің объектілері және тағы да көптеген нысандарды бақылау кіреді. Обсерваториядағы телескоптар салыстырмалы түрде қарапайым фокустық жазықтық құралдарымен басталып, кейіннен күрделірек құралдарға көшкен. Оларға жылдам фотосуретке түсіруге арналған камералар, фотоэлектрлік фотометрлер, бір арналы фотоэлектрлік спектр сканері, орташа ажыратымдылық спектрографы, кварцтық призмамен калибрленетін спектрограф, инфрақызыл фотометр, бейне түтігі спектрографы, «Zeiss» фирмасынан Универсалды астрономиялық тор спектрографы (УАТС), жоғары ажыратымдылық эшель спектрографы және поляриметр жатады. Бастапқыда фотопластиналар негізгі детекторлар болды. Қазіргі уақытта олар зарядпен байланысты құрылғылармен (CCD) алмастырылды. Бірнеше микропроцессормен басқарылатын фотон санау жүйелері жобаланып, жасалды және олар түрлі бақылау жобаларында қолданылды. Талшықты байланыс желісімен эшель спектрографының құрылысы жүріп жатыр. Обсерваторияның қалыпты жұмыс істеуі үшін телескоп айналарын алюминиймен жабу цехтары, механикалық және электрлік шеберханалар, электроника зертханалары және сұйық азот өндіріс орны сияқты кампус ішіндегі техникалық қызмет көрсету мүмкіндіктері бар. CCD деректерін өңдеу үшін телескоптарда SUN жұмыс станциялары сияқты жоғары дамыған техникалық құралдар, сондай-ақ IRAF, STSDAS және DAOPHOT сияқты арнайы деректерді қысқарту пакеттері қолжетімді. VSAT спутниктік байланыс арқылы электрондық пошта сияқты байланыс құралдары телескоптарды пайдаланушылардың барлығына қолжетімді. Үлкен Магеллан бұлтындағы жұлдыздарды зерттеу үшін ультраағынды дисперсиялық спектроскопия бағдарламасы сәтті қолданылды. Осы уақытқа дейін байқалған он супернованың ішінде SN1987A, оңтүстік аспандағы төмен биіктігіне қарамастан, 1 м және 75 см телескоптарды пайдалану арқылы Үлкен Магеллан бұлтында егжей-тегжейлі зерттелді, бұл Кавалурдың географиялық орналасуының маңызды екенін дәлелдеді. Шындығында, супернованың бақылауы оның ашылғаннан кейін 48 сағат ішінде басталды. Бұл обсерваторияда жүргізілген эволюциялаған жұлдыздарды бақылау зерттеулері, әсіресе олардың эволюциялық аспектілеріне қатысты зерттеулер, сыншылардың жоғары бағасын және халықаралық мойынды алды. Бұл обсерваторияның бақылау құралдары институттың және басқа институттар мен университеттердің студенттері үшін көптеген докторлық диссертациялардың жасалуына мүмкіндік берді.