Кіріспе

Мормон кітабының жазушысы

Мормон кітабы бойынша, Амалек (/ə/'m/æ/l/ə/k/aɪ/) Нефийдің пластиналары деп аталатын металл пластиналарда жазбалар сақтап жүрген нефийлік жазушылардың бірі болды. Мормон кітабында Нефидің кіші және үлкен пластиналары туралы айтылады. Нефи шамамен б.з.д. 570 жылы кіші пластиналарға жазуды бастады. Нефидің інісі Жақып және оның ұрпақтары 544 жылы кіші пластиналарда қасиетті және діни мәселелерді жазуды бастады. Жақыптың жеті ұрпағы, оның ішінде Амалек те, пластиналарға жазбалар жазды. Амалек өзінің жазбасын б.з.д. 130 жылы пластиналарға түсірді. Ол жазбаларының соңында пластиналар толып кеткенін хабарлайды. Ол Нефидің пластиналарын әкесі Абинадомнан алып, Омни кітабына 18 тармақ жазды (Омни 1:12-30). Ол Нефидің кіші пластиналарына жазған соңғы адам болды. Балалары болмағандықтан, Амалек кіші пластиналарды Бенжамин патшаға тапсырды.

Өмір

Мормон кітабында Амалек Мосияның заманында туғаны айтылған, бірақ оның қай жерде туғаны көрсетілмеген. Бұл сөздер Амалек Мосияның өмірінде немесе Мосияның Зарахемланың патшасы ретінде билік еткен кезінде туған болуы мүмкін дегенді білдіреді. Б.з.б. 200 жылы Мосия Нефи жерінен бір топ нефийлерді елсіз дала арқылы солтүстікке қарай, бұрыннан басқа көшіп келген топтар қоныстанған жерге бастап барды. Сол жер Зарахемла деп аталды. Екі топ бірігіп, Мосия сол жердің патшасы болды. Амалек Мосияның Зарахемлаға топпен келгенінен бұрын Нефи жерінде туған болуы мүмкін. Сондай-ақ, ол Мосия тобымен сол жерге қоныс аударғаннан кейін Зарахемлада туған болуы да мүмкін. Амалек патша Мосияның қайтыс болғанын және оның ұлы Бенжаминнің таққа отырғанын көргенін айтады. Амалек патша Бенжамин билік еткен кезде Зарахемла мен ламандықтар арасындағы соғыстың куәсі болды. Қартайғанда Амалекте жазбаны сақтау міндетін тапсыруға балалары болмағандықтан, ол кіші тақташаларды Бенжамин патшаға тапсырды, ол Нефидің үлкен тақташаларына жазуды жалғастырды.

Үлестер

Амалектің төртінші арғы атасы Яқыптың қайтысынан кейін нефиттер саяси және рухани құлдырауға ұшырады. Яқып діни қызметкер болған және нефиттер арасында күшті рухани көшбасшы саналғанмен, оның ұрпақтары діни лауазымдарды сақтаған немесе нефиттер арасында діни доктриналарды кеңінен үйреткен деген ешқандай дәлел жоқ. Яқыптың жеті ұрпағы жазба жүргізуге аз күш жұмсады, діни оқуларға қарағанда соғыс туралы көбірек жазды. Дегенмен, олар өз міндеттерін жетерлік деңгейде қабылдап, бірдеңе жазып қалдырды. Олардың кейбіреулері тақташаларда әулеттік шежірені сақтау қажеттігін білдірді. 919 сөзден (ағылшын басылымдарында) Амалек Яқыптың жазбаларын сақтаған ұрпақтарының ең өнімдісі болды. Амалек Мормон кітабының тұтас баяндамасын түсінуге қажетті маңызды оқиғаларды келтіреді. Амалек Мосия I және оның халқының Нефиден қашуы мен одан кейін Зараемла және оның халқының табылуы туралы айтады. Мосия I патша туралы біздің барлық біліміміз Амалек арқылы келді. Ол нефиттер мен Зараемла халқының бірігуін сипаттайды. Ол Зараемла халқының Израиль ұрпақтары екенін мәлімдейді. Зараемла халқы мен соңғы тірі яредті Кориантумрдың байланысы нәтижесінде Амалек Мормон кітабында яредтілерді алғаш рет таныстырады. Амалек Нефи жерін қайта қоныстандыруға екі нефит тобының жасаған әрекеттерін баяндайды. Амалек Иса Мәсіхке куәлік берді. Гари Р. Уайтинг: «Омни кітабындағы Амалек туралы жазба Мормон кітабының өте маңызды бөлігі болып табылады, өйткені ол қамтитын тарихи ақпарат Мормон кітабының қалған бөлігін түсінуге және оның негізін қалауға көмектеседі», - деп жазады. Терренс Л. Синк Амалекты «Омни кітабындағы ең маңызды жазушы» деп атайды. Синк түсіндіреді: «Амалек осы кішкентай кітаптың үштен екі бөлігін ғана жазған жоқ, сонымен қатар ол Еностан кейін Нефидің кішкентай тақташаларында Мәсіхті есімдерімен атаған алғашқы жазушы болды».

Ықпал

Брюс Р. Макконки бірде былай деген: "Амалеки түсіндіргендей, 'барлық жақсылық тек Иемізден келеді, ал жамандық - шайтаннан' (Омни 1:25; сондай-ақ Алма 5:40-қа қараңыз). Бұл – бір мәселенің растығын немесе дұрыстығын анықтау үшін маңызды сынақ. Ол, адамды Құдайға келуге, Оның игілігі мен кеңшілігіне бөленуге, Оның Рухының жемістерін сезінуге, уақыт өте келе Құдаймен бірге болуға және Оған ұқсауға қажетті қасиеттер мен күштерге ие болуға шақыра ма? Егер солай болса, онда ол Құдайдан."