Кіріспе

Стюарт Лэрдке қарсы, 5 U. S. (1 Cranch) 299 (1803) – АҚШ Жоғарғы Сотының, оның танымал «Марбери Лэрдке қарсы» ісінен кейін бір аптада қабылданған шешімі. «Стюарт» ісі 1801 жылғы Сот актісінің күшін жою арқылы лауазымы жойылған округтік судьяның үкіміне қатысты. Стюарттың адвокаты Чарльз Ли болды, ол сонымен қатар Уильям Марбериді де қорғады. Джон Лэрд Жоғарғы Соттан судьяның шешімін күшінде қалдыруды сұрады. Стюарттың командасы тек үкім шығарған сот ғана оны орындай алатынын және 1802 жылғы Сот актісі конституцияға қайшы екенін мәлімдеді, бірақ Стюарт екі жағдайда да жеңіліске ұшырады. Сот 1802 жылғы Сот актісін қарап, оны қолдады, соның арқасында АҚШ үкіметінің заң шығару және сот органдары арасындағы қауіпті қақтығыстың алдын алды.

Өмірбаян

Бұл іс 1801 жылғы Сот актісіне қатысты, ол бірқатар федералдық судьяларды құрды, оларды «жартытүндегі судьялар» деп атады, себебі акт Федералистік партияның өкіметтен кетуге асыққан мүшелері тарапынан қабылданған еді. Акт аралық шағымдарды қарау үшін жаңа округтік сот судьяларын белгіледі. Осының нәтижесінде Жоғарғы Сот судьялары бүкіл ел бойынша апелляциялық шағымдарды қарау үшін аудандық (алғашқы инстанция) сот судьяларымен бірге отыру үшін ұзақ және көбінесе қауіпті сапарларды жасаудан босады. Акт қабылданғаннан кейін көп ұзамай, 1802 жылдың 8 наурызындағы күшін жою актісімен алмастырылды. Заң профессоры Уильям Нельсонның айтуынша, 1802 жылғы Сот актісін қабылдауда Конгресс «сондай-ақ Жоғарғы Соттың келесі отырысын 1803 жылға дейін кейінге шегерді», бұл актінің конституциялық екендігі туралы Соттың шешім қабылдауына кедергі келтірді. Федералистер Демократиялық-Республикалық партияның жаңа заңнамасына шабуыл жасап, федералдық судьялар өмір бойына тағайындалатынын және оларды күшін жою актісімен конституциялық түрде қызметтен шеттетуге болмайтынын мәлімдеді. 1802 жылғы Сот актісі округтік соттарды қайта құрды, сонымен қатар округтік сапарлар тәжірибесін қайта жаңғыртты. Көптеген адамдар 1802 жылғы актінің конституцияға қайшы екенін ойлады. Олардың бірі – жаңадан тағайындалған Бас судья Джон Маршалл, ол судьялар округтік соттар судьялары болып тағайындалмаса, округтік соттарда төрағалық етуге міндетті емес екенін айтты. Ол басқа судьялар туралы былай деп жазды: «Мен қазіргі тағайындалуымыз бойынша округтік соттарды өткізе аламыз деп ойламаймын, бірақ соттың кері пікірде екенін болжамдаймын және егер солай болса, мен оған бағынамын». Судья Сэмюэл Чейз Маршаллмен келісті, бірақ қалған судьялар келіспеді.

Шешім

Маршалл қатыспаса да, сахна артында белсенділік танытқандықтан, судья Уильям Паттерсон Конгресс Конституция бойынша төменгі федералдық соттарды құруға және таратуға құқылы екендігін бірауыздан жариялады.

Салдары

Сот 1802 жылғы Сот актісін қолдағанмен, айналымдық сапарлар мәселесі айтарлықтай төмендеді, себебі Акт кез келген айналымдық соттың кворумы үшін бір ғана федералды судьяны талап ету арқылы айналымдық сапарларды тиімді түрде міндетті емес етті. Осының нәтижесінде Жоғарғы Сот судьялары аралық шағымдарды қарау үшін аудандық сот судьяларына сене алды. Осындай икемділік айналымдық сапарлардың тоқтауына үлкен үлес қосты. 1840 жылдары судьялар айналымдық соттарды өткізуден бас тартты. Брюс Акерман сияқты зерттеушілер бұл шешімді оппозициядағы Федералистік соттың жаңа саяси жүйеге бейімделуінің бір бөлігі деп санайды.