Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының түпкілікті халқы
Ethnic group native to the United States
тілі
the language
Йокуттар (бұрын Марипоса деп аталған) – Орталық Калифорниядағы жергілікті американдықтардың этникалық тобы. Еуропалықтармен байланысқа дейін Йокуттарға бірнеше туысқан тілдерде сөйлейтін 60-қа жуық тайпа кірген. Йокут көпше және жекеше түрде қолданылады; Йокут атауы, көбінесе, қате. "Йокут" сөзі тек Лемур қаласындағы Тачи Йокут тайпасына қатысты айтылғанда ғана қолданылуы керек. Олардың кейбір ұрпақтары өздерін тиісті тайпалық атауларымен атауды ұсынады; олар "Йокут" терминін ағылшын тілінде сөйлейтін қоныс аударушылар мен тарихшылардың ойлап тапқан сыртқы атауы деп есептейді. Салтты топтарға Футхилл Йокуттар, Солтүстік Аңғар Йокуттар және Оңтүстік Аңғар Йокуттар кіреді.
The Yokuts (previously known as Mariposas) are an ethnic group of Native Americans native to central California. Before European contact, the Yokuts consisted of up to 60 tribes speaking several related languages. Yokuts is both plural and singular; Yokut, while common, is erroneous. 'Yokut' should only be used when referring specifically to the Tachi Yokut Tribe of Lemoore. Some of their descendants prefer to refer to themselves by their respective tribal names; they reject the term Yokuts, saying that it is an exonym invented by English speaking settlers and historians. Conventional sub groupings include the Foothill Yokuts, Northern Valley Yokuts, and Southern Valley Yokuts.
Тарих
Йокуттарды атау үшін тағы бір атау – Марипосандар. «Йокуттар» деген эндоним «адамдар» дегенді білдіреді. Йокуттар мен олардың жері қалай пайда болғаны туралы тайпаларға қарай әртүрлі әңгімелер бар, бірақ көбінесе олардың сюжеті ұқсас. Жаратылыс туралы миф: Бір кезде әлемнің бәрі сумен жабылған еді. Содан кейін бүркіт пен қарға келді. Олар ұшып бара жатқанда үйрекке кездесіп, судан саз әкеліп, қайтадан құрлық пайда болуын сұрады. Үйрек олар сұрағандай істеді, осы саз Йокуттардың жеріне айналды. Нақтырақ айтқанда, Сьерра-Невада таулары мен Жағалау таулары. Бүгінге дейін қарға мен бүркіт Йокуттардың діни рәсімдеріндегі символдық тұлғалар болып табылады. Йокут мәдениетінде ерлер мен әйелдердің міндеттері әртүрлі болған. Ерлер әдетте аң аулау, балық аулау және үй салумен айналысса, әйелдер жинау, үйді ұстау және балаларға күтім жасаумен шұғылданған. 1853 жылы малярия Йокуттар арасында қайта таралып, көптеген жергілікті тұрғындардың өліміне себеп болды. 1854 жылы Йокут тайпасының қалған бөлігі Форт-Теджон резервациясына көшіруге мәжбүр болды. 1770 жылы Йокуттардың саны 18 мыңға жетеді деп есептелген. Кейінгі бірнеше зерттеушілер бұл көрсеткіштен әлдеқайда жоғары болуы мүмкін екенін ұсынды. Роберт Ф. Хайзер мен Альберт Б. Эльсасер 1980 жылы Йокуттардың саны шамамен 70 000-ға жеткенін болжады. Олар Солтүстік Америкада контактіге дейінгі кезеңдегі ең жоғары халық тығыздығына ие болған аймақтардың бірінде өмір сүрді. АҚШ Сенаты 1852 жылдың 8 шілдесінде өткен құпия дауыс беру арқылы он сегіз шартты ратификациялаудан бас тартты, барлық мүшелер дауыс беруден бас тартты немесе қарсы дауыс берді. Дауыс беру нәтижесі 1905 жылға дейін жарияланбады. Жаңадан құрылған штаттық үкімет басқаша тәсіл қолданды. 1851 жылы Калифорнияның губернаторы Питер Бернетт, егер үндістер Сиерраның шығысына көшірілмесе, «үндістер жойылғанша жою соғысы жалғаса береді» деді. Келесі 50 жыл ішінде отарлаушылар және ақырында Калифорния штатының милициясы Йокуттар мен басқа да жергілікті тайпаларға қарсы соғыс жүргізді, бұл Калифорния геноциді деп белгілі болды. 1850 мен 1900 жылдар аралығында Йокуттардың саны шамамен 93%-ға азайды, көптеген аман қалғандар Калифорния штатының Үндістерді басқару және қорғау туралы заңына сәйкес келісімшарт бойынша құлдыққа мәжбүр болды. Қазіргі кезде бірнеше Йокуттар сақталып қалған, олардың ішіндегі ең танымал тайпа – Тачи. Кройбер 1910 жылы Йокуттардың санын 600 деп есептеген. Бүгінде шамамен 2000 Йокут федералдық деңгейде танылған тайпаға мүше болып табылады. Шамамен 600 Йокут танылмаған тайпаларға жатады.
Another name used to refer to the Yokuts was Mariposans. The endonym "Yokuts" itself means "people." There are many stories, depending on the tribe, on how the Yokuts and their land came to be but most follow a similar form. The creation story Once the world was completely covered in water. Then came an eagle and a crow. As they were flying they came upon a duck and asked the duck to bring up mud from the water so there can be land again. The duck did as he was asked and this mud became the land of the Yokuts. More specifically the Sierra Nevada Mountains and the Coast Mountain Range. To this day the crow and the eagle continue to be symbolic figures in Yokuts religious ceremonies. In Yokuts culture men and women had different responsibilities. Men usually did the hunting, fishing, and building while the women gathered, maintained the home, and cared for the children. In 1853 malaria spread once again among the Yokuts killing more natives, by 1854 what was left of the Yokuts tribe were forced to move to the Fort Tejon Reservation. put the 1770 population of the Yokuts at 18,000. Several subsequent investigators suggested that the total should be substantially higher. Robert F. Heizer and Albert B. Elsasser 1980 suggested that the Yokuts had numbered about 70,000. They had one of the highest regional population densities in pre contact North America. The U. S. Senate failed to ratify any of the eighteen treaties in a secret vote cast on July 8, 1852, with every member either abstaining or voting no. The result of the vote was not made public until 1905. The newly organized state government took a different approach. In 1851, California Governor Peter Burnett said that unless the Indians were moved east of the Sierras, "a war of extermination would continue to be waged until the Indian race should become extinct". Over the course of the next 50 years, settlers and eventually the California State Militia would wage war on the Yokuts and other native tribes in what became known as the Californian Genocide. The Yokuts were reduced by around 93% between 1850 and 1900, with many of the survivors being forced into indentured servitude sanctioned by the California State Act for the Government and Protection of Indians. A few Valley Yokuts remain, the most prominent tribe among them being the Tachi. Kroeber estimated the population of the Yokuts in 1910 as 600. Today about 2,000 Yokuts are enrolled in the federally recognized tribe. An estimated 600 Yokuts are said to belong to unrecognized tribes.
Дельталық йокуттар
Таркумн Каркинес бұғазының оңтүстік жағалауы, Родеодан Мартинеске дейін. Болбумн Антиохия және Брентвуд аймақтарында. Ячикумн Стоктон аймағы және төменгі Калаверас өзені бойында. Лакисумен Мокелумен және Козумнес өзендерінің қосылған жерінен оңтүстікке қарай Стоктонға дейін. Апелмун Стоктонның оңтүстігі мен шығысында, Эскалон, Мантека, Француз лагері және Латроп кіретін аймақтарда. Ялесумне Туолумне өзенінен Станислаус өзенінің солтүстігіне дейін, мүмкін Козумнес өзеніне дейін созылған. Хунэзумне Стоктон аймағы. Шелумен дельтадағы нақты орны белгісіз. Чукумне Сан-Хоакин өзені мен Стоктонның арасында. Козумне Козумнес өзенінде Мокелуменмен қосылған жерінен Слаугхауздың жоғары жағына қарай он шақырымға дейін. Мокелумне Мокелумен өзенінде Козумнеспен қосылған жерінен тау етегіне дейін.
Tarkumne South bank of Carquinez Strait, from Rodeo to Martinez. Bolbumne Antioch and Brentwood areas. Yachicumne Stockton area and along the lower Calaveras River. Laquisumne From the junction of the Mokelumne and Cosumnes Rivers south to Stockton. Apelumne South and east of Stockton, including Escalon, Manteca, French Camp, and Lathrop. Yalesumne From the Tuolumne River to north of the Stanislaus River, possibly as far north as the Cosumnes River. Hunezumne Stockton area. Chelumne Exact location in the delta is unknown. Chucumne Between the San Joaquin River and Stockton. Cosumne On the Cosumnes River from its junction with the Mokelumne to a point upstream ten miles above Sloughhouse. Mokelumne On the Mokelumne River from its junction with the Cosumnes to the foothills.
Солтүстік аңғарлық йокуттар
Хюлпумне Байрон Тассажараға хабарласады. Чолбэмне Байроннан Трейсидің оңтүстігіне дейін, Ливермор аңғары, Алтамонт, Паттерсон және Коррал Холлоу өткелдерін қамтиды. Хойумне Сан-Хоакин өзенінің батысында және Трейсидің оңтүстігінде. Нақты орны белгісіз. Миумне Орестиба Крик бассейнінен басталып, оңтүстікке Гарзас Крик бассейніне және шығысқа Сан-Хоакин өзеніне дейін созылады. Кахватчуах Сан-Хоакин өзенінің Мендота, Файрбау және Лос-Банос аймақтарындағы бөлігі. Хонаумне Сан-Хоакин өзенінің батысында, Кахватчуах пен Миумне арасында. Тюкую Кахватчуахтан оңтүстікке қарай, Фресно және Балық сағаларында. Валакумне Станислаус және Туолумне өзендерінің арасында. Суэнумне Станислаус өзенінің төменгі ағысы. Туолумне Станислаус өзенінің төменгі ағысы. Аусумне Мерсед өзенінің төменгі ағысы. Чулумне Стоктоннан оңтүстік-батысқа қарайғы құмды жазықтар, Ячикумнеге қарама-қарсы орналасқан. Chauchela (Chowchilla) Chowchilla өзені Сан-Хоакин өзенінен Сьерра-Невада тауларының етегіне дейін. Heuche Fresno өзені, Сан-Хоакин өзенімен қосылған жерінен тау етегіне дейін. Хойумне Сан-Хоакин өзені Херндоннан Котонвуд сағасына дейін (Фриант бөгеті). Трейсидің оңтүстігіндегі Йокут тайпасымен аты бірдей. Питкаче (Питкачи) Сан-Хоакин өзені Мендота тоғанынан Херндонға дейін.
Hulpumne Byron to Tassajara. Cholbumne Byron to just south of Tracy, including Livermore Valley, Altamont, Patterson, and Corral Hollow passes. Hoyumne West of San Joaquin River and south of Tracy. Exact location unknown. Miumne Orestimba Creek Basin extending south to the Garzas Creek Basin and east to the San Joaquin River. Kahwatchwah San Joaquin River around the Mendota, Firebaugh, and Los Banos areas. Honoumne West of the San Joaquin River between the Kahwatchwah and the Miumne. Tucuyu South of the Kahwatchwah on Fresno and Fish Sloughs. Walakumne Between the Stanislaus and Tuolumne Rivers. Suenumne Lower Stanislaus River. Tuolumne Lower Stanislaus River. Ausumne Lower Merced River. Chulumne Sand plains southwest of Stockton and opposite the Yachicumne. Chauchela (Chowchilla) Chowchilla River from the San Joaquin River to the Sierra Nevada foothills. Heuche Fresno River, from its junction with the San Joaquin River to the foothills. Hoyumne San Joaquin River from Herndon to Cottonwood Creek (Friant Dam). Shares name with Yokuts tribe south of Tracy. Pitkache (Pitkachi) San Joaquin River from Mendota Pool to Herndon.
Оңтүстік аңғарлық йокуттар
Тач (Тачи) Түлер көлінің солтүстік және батыс жағалаулары, соның ішінде Кеттлмен таулары мен Кеттлмен жазықтары. Апич Мёрфи сағасының солтүстігінде (Кингс өзенінің төменгі ағысы). Вимильче Лэтоннан төмен Фресно сағасына дейінгі Кингс өзенінің солтүстік жағалауы бойымен. Нутунтуу Кингс өзенінің оңтүстік жағалауындағы Латоннан төмен Фресно сағасына дейін. Итеха (Айтеха) Сангерге жақын Кингс өзенінің оңтүстік жағалауы. Өзеннен өте және Вэчикиттен ағысқа қарай, Шоиньменнен ағысқа қарай. Вэчикит Кингс өзенінің солтүстік жағалауы Сангерден шығысқа қарай Ридли аймағына дейін, Ватоке өзенінің бөліктерін қоса. Чунут Түлер көлінің солтүстік-шығыс жағалауы және Кавеа өзенінің оңтүстік тармақтарының төменгі арналары бойымен. Талмун Крос, Милл және Паквуд ағындары (Кавеа өзенінің төменгі дельтасы) бойымен, Висалияның маңында. Gáwea Кавеа өзенінің солтүстік жағалауы Терминус бөгетінен Венеция төбелеріне дейін. Йокодо Эксетерден тау етегіне дейін Кавеа өзенінің оңтүстік жағалауы. Воласе Висалияның шығысында Камерон ағысының (Кавеа өзенінің төменгі дельтасы) маңындағы аймақ. Чоинок Шет және Терең ағындарының (Кавеа өзенінің төменгі дельтасы) тоғысы, Түлерге қарай оңтүстікке. Вулул Түлер көлінің оңтүстік-шығыс жағалауы, соның ішінде Атвелл аралы (Алпау). Койете 99-шы тас жолынан Портервиллге дейінгі Туле өзені. Yowlumne Төменгі Керн өзені/Бейкерсфилд аймағы, Caliente ағысы, Керн көлі мен Техачапи таулары арасында және оңтүстікке қарай El Paso ағысына дейін. Тухумне Төменгі Керн өзені Йоулумненің ағысынан төмен. Сонымен қатар, Буэна Виста көлінде, Буэна Виста сағасында және Палеумненің оңтүстігінде Гусь көлінде. Халаумне (Хометволе) Керн көлінің солтүстік және батыс жағалаулары. Тулумне Буэна Виста көлінің оңтүстік, батыс және солтүстік жақтары және Тафт пен Маккитрик аймақтарына дейін батысқа қарай.
Tache (Tachi) North and west shores of Tulare Lake, including Kettleman Hills and Kettleman Plains. Apiche North of Murphy Slough (lower Kings River drainage). Wimilche Along the north bank of the Kings River near Laton downstream to Fresno Slough. Nutúnutu Along the south bank of the Kings River near Laton downstream to Fresno Slough. Itecha (Aitecha) South bank of Kings River near Sanger. Across river and upstream from the Wéchikit, downstream from the Choinumne. Wéchikit North bank of Kings River east of Sanger downstream to the Reedley area, including parts of Wahtoke Creek. Chunut Northeastern shore of Tulare Lake and along the lower channels of the southern branches of the Kaweah River. Talumne Along Cross, Mill, and Packwood Creeks (lower Kaweah River delta), centered around Visalia. Gáwea North bank of the Kaweah River from Terminus Dam to Venice Hills. Yokodo South bank of the Kaweah River from Exeter to the foothills. Wólase Area around Cameron Creek (lower Kaweah River delta) east of Visalia. Choinok Junction of Outside and Deep Creeks (lower Kaweah River delta) south to Tulare. Wowol Southeastern shore of Tulare Lake, including Atwell Island (Alpaugh). Koyete Tule River from Highway 99 to Porterville. Yowlumne Lower Kern River/Bakersfield area, Caliente Creek, between Kern Lake and the Tehachapi Mountains and as far south as El Paso Creek. Tuhoumne Lower Kern River downstream from the Yowlumne. Also on Buena Vista Lake, Buena Vista Slough, and Goose Lake south of the Paleumne. Halaumne (Hometwole) Northern and western shores of Kern Lake. Tulumne The south, west, and north sides of Buena Vista Lake and as far west as the Taft and McKittrick areas.
Өңірлік билік
Әр тайпаның басты басшысы – Винатун, және ауыл басшысы болады.
Every tribe has a Head Chief, Winatun, and a Village Chief.