Кіріспе

Иннокентий Федорович Анненский (1 қыркүйек [е.к. 20 тамыз] 1855, Омск – 13 желтоқсан [е.к. 30 қараша] 1909, Санкт-Петербург) – орыс ақыны, сыншысы, ғалымы және аудармашы, орыс символизмінің бірінші толқынының өкілі. Бірақ оның поэзиясы оның өлімінен кейін ғана кеңінен танылды. Шындығында, Анненский ешқашан кәсіби жазушы болған емес; ол жазудан түккі де табыс таппады. Оның орнына, ол өмірін академиялық қызметте – толық уақытты профессор және әкімші ретінде, классикалық грек шығармаларын аударумен, мақалалар мен рецензиялар жазумен өткізді. Осыған қарамастан, Анненский ХХ ғасырдың басындағы ең маңызды орыс ақындарының бірі саналады. Сыншылар Анненскийдің француз символизмімен және француз ақыны Стефан Маллармемен «ассоциативтік символизмді» ортақ қолдануындағы байланысын атап көрсетеді. Анненский бұрын бағаланбаған немесе назардан тыс қалған ақын деп есептелді, бірақ кейіннен, әсіресе Батыста, танылды, себебі Мандельштам, Ахматова, Пастернак және Маяковский сияқты көптеген орыс ақындары оның шығармаларынан шабыттанды.

Өмірбаян

Анненский 1855 жылы 1 қыркүйекте Омбыда мемлекеттік қызметкердің отбасында дүниеге келді. 1860 жылы бала кезінде Санкт-Петербургке әкелінді. Анненскийдің ата-анасы ерте қайтыс болды, ол өзінің ағасы Николай Анненскийдің отбасында өсті. 1879 жылы Анненский Санкт-Петербург университетінің филология факультетін бітірді, онда тарихи-салыстырмалы тіл біліміне шоғырланды. Ол мұғалім болып, Царское Селодағы гимназияда классикалық тілдер мен ежелгі әдебиет пәнін оқытты. 1886 жылдан 1909 жылы қайтыс болғанға дейін осы мектептің директоры болды. Николай Гумилев осы мектепті бітіріп, Анненскийді «Царское Селоның соңғы лебеді» деп атады. Анненский өзінің түпнұсқа өлеңдерін жариялауға аздап тартынды және алғаш рет Эврипид пен француз символистерінің аудармаларымен танылды. 1890 жылдан 1909 жылы қайтыс болғанға дейін Эврипидтің барлық шығармаларын ежелгі грек тілінен аударды. 1900-ші жылдардың басында Анненский ежелгі Грекия трагедиялары үлгісінде «Меланиппа дана» (1901), «Патша Иксион» (1902), «Лаодамия» (1906) және «Цитарашы Тамирис» (1913) трагедиялары сериясын жазды. Әдеби сыншы ретінде Анненский «Кейінге қараулар кітабы» және «Орыс және еуропалық романдағы, поэзиядағы және драматургиядағы кейінге қараулар кітабының екінші кітабын» жариялады. Оның эсселерін кейде «сындық проза» деп атады, себебі бұл мәтіндердің көркемдік құндылығы жоғары болды. Өмірінің соңғы айларында Анненский Сергей Маковскийдің «Аполлон» журналының редакторы болып жұмыс істеді, онда ол поэзия теориясы туралы бірнеше эссе жариялады. Николай Гумилев бұл теориялық еңбектерді өте жоғары бағалады және Анненскийді алғашқы нағыз акмеист деп санады. Әдебиет тарихында Анненский ең алдымен ақын ретінде еске алынады. Ол 1870 жылдары өлең жаза бастады, бірақ жарияламады. Ол ағасы Николайдың кеңесі бойынша 35 жасқа дейін ешқандай шығарма жарияламауға шешім қабылдады. Оның «Тыныш әндер» атты алғашқы өлеңдер жинағы 1904 жылы Ник. Т. о (яғни, Никто, «Ешкім» орыс тілінде) деген псевдониммен жарық көрді. Анненский сол кезде мемлекеттік мектеп директоры болғандықтан, осы авангардты туындыны өзінің атымен жариялау даулы болар еді. Кітап жетекші символистердің мақтауына ие болды, олардың кейбіреулері Анненскийдің авторы екеніне күмәнданбады. Анненскийдің екінші кітабы «Кипарис сандығы» (1910) – оның ең танымал өлеңдер жинағы. Оның жарияланбаған көптеген шығармалары кейіннен 1920 жылдары оның ұлы Валентин Кривич редакциялап, жарыққа шығарды. 1909 жылы 13 желтоқсанда [О. С. 30 қараша] Анненский Санкт-Петербургтегі Царское Село теміржол стансасында жүрек талмасынан қайтыс болды, ол Эврипид туралы жарияланбаған эссесін талқылауға бағытталған отырысқа бара жатқан еді.

Поэтикалық баға

Анненский Символизмге қызығушылық танытты және оның Еуропа мен Ресейдегі дамуын қадағалады. Бұл, оның поэзия білімімен қоса, оның өлеңдерінде көрінеді. Анненскийдің алғашқы сын тұрғысынан зерттеуін жазған Сетчкарев, Анненскийдің "орыс символистерінің арасындағы ең пессимистік ақын" болуы мүмкін екенін айтады. Анненский өмірді "жаман сиқыр" және өліммен аяқталады деп білетін бақытсыз түс деп қарады. Өлімнің ерекшеліктері мен беймәлімдігі Символизм поэзиясында сұрақтар тудырады, және ол Анненскийдің поэзиясында ерекше орынға ие. Ол өмірдің өлім туралы түсініксіз ұғымсыз мәні жоқ екенін сезінді және өмір мен уақыттың символы туралы жиі жазды. Төменде Анненскийдің "Октябрь аңызы" және француз символисі Верленнің "Жүрегімнен жас ағып" өлеңдері келтірілген. "Октябрь аңызы" Анненскийдің поэтикалық стилін көрсетеді, ал "Жүрегімнен жас ағып" өлеңінен шабыттанды, Анненский поэзиясы мен француз Символизмінің арасындағы айырмашылықты көрсетеді.

Мұра

1979 жылы совет астрономы Людмила Журавлёва ашқан 3724 Анненский астероиді оның құрметіне аталған. Ресейдің Омск қаласында Иннокентий Анненскийге арналған естелік тас орнатылған (2008 жылы).