Кіріспе
Туғанға дейінгі немесе өлер алдындағы тәжірибе (сондай-ақ, туғанға дейінгі тәжірибе немесе өмірден бұрынғы тәжірибе деп те аталады) – өзінің тууына дейін немесе туған кезде, не жүктілік кезінде болған, еске түсірілген оқиға, өзінің өмірден бұрынғы жағдайын еске түсіру, не туыстары мен жақын достарының (көбінесе арман арқылы) туатын баламен кездесуі. Осы мағынада, "туғанға дейінгі тәжірибе" термині "өлер алдындағы тәжірибе" терминімен салыстырылады.
A near birth experience (also known as a pre birth experience or pre mortal experience) is an alleged recollected event which occurred before or during one's own birth, or during the pregnancy, an alleged remembering of one's own pre existence, or an alleged encounter with the unborn child (usually via dream) experienced by relatives or close family friends. Under this usage, the term "near birth experience" is analogous to the term "near death experience."
Тарих
1954 жылы Прагада ЛСД зерттеген психиатр Станислав Гроф, 1967 жылдан кейін кетамин және сананың қалыптан тыс күйлерін көрсетуге арналған басқа да әдістерді – мысалы, холотрлық тыныс алуды зерттеді. Грофтың пікірінше, кейбір өлімге жақын тәжірибелер (NDE) – туылған кездегі естеліктердің виртуалды қайта көрінісі, осы процестің бөліктерін символдық түрде қайта бастан өткеру, ал "жарық туннеліне қарай қозғалыс – туылған сәттен естелік немесе оның символдық қайта бастан өткеруі: "туылғанға дейінгі тәжірибе" естелігі". Грофқа сәйкес, NDE туу процесінің естелігін көрсетеді, ал туннель – туу жолын бейнелейді. 1979 жылы ғылым жазушысы Карл Саган да өлімге жақын тәжірибелердің туылған кездегі естеліктер екенін жолдаған гипотезаны қолдады. Парапсихолог Барбара Хонеггер (1983) денеден шығу тәжірибесінің қайта туылғандық фантазияға немесе туу процесін қайта бастан өткеруге негізделуі мүмкін екенін, осыған байланысты кейбір денеден шығушылардың туннель тәрізді жолдар мен көбелекке ұқсас байланыс туралы хабарларына сүйене отырып жазды. Бұл гипотеза Сьюзан Блэкмордың статистикалық зерттеуімен жоққа шығарылды.
Сын
Психолог Крис Френч "туылған кездегі сезімдер өлімнен кейінгі тәжірибеге (NDE) сырттай ғана ұқсас" деп жазды және бұл гипотеза осыған байланысты жоққа шығарылды, себебі кесаров тілігімен туған адамдар NDE кезінде туннельді сезінуі жиі кездеседі. Танымал скептик Майкл Шермер де бұл гипотезаны сынап, "қандай да бір балалық шақ естеліктерінің дәлелі жоқ. Сонымен қатар, туу арнасы туннельге ұқсамайды және нәрестенің басы әдетте төмен қарап, көздері жабық болады."