Кіріспе

Мысыр экономисі, саясаткер және бизнесмен (1933–2023)

Мохи Эль-Дин Әбу Бакр Мұса Мұхаммед Эльгариб (محى الدين الغريب; 1933 – 3 наурыз 2023) – египеттік экономист, саясаткер және бизнесмен.

Жеке өмір

Эль-Гариб 1933 жылы Египеттің Гиза қаласында көп балалы отбасында дүниеге келді. Эль-Гарибтің бірінші некесінен екі ұлы болған. Әйелі қайтыс болған соң, ол тағы бір әйелге үйленді, одан үшінші ұлы дүниеге келді. 1999 жылы ол үшінші әйелін алды.

Саясат

Ел Гариб Дүниежүзілік банкте келіссөзші, ал Халықаралық валюта қорында басқарушы болып жұмыс істеді. Ол 14 жыл бойы Мысыр үкіметінде министр болды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Қаржы министрі қызметін атқарды. Мысырдың Ұлттық демократиялық партиясының жетекші экономисі ретінде, ол партия жетекшісі, Мысыр президенті Хосни Мубарактың орынбасары болды. Сонымен қатар, ол БҰҰ-ның аға экономикалық кеңесшісі және Ұлыбритания королдігі, Германия, Франция, Ресей, Қытай, Италия, Жапония, Сауд Арабиясы және Біріккен Араб Әмірліктері сияқты көптеген басқару органдарының аға саяси және экономикалық кеңесшісі болды.

Экономика

Эль-Гариб "Қарз үстінен төле" теориясын ойлап тапты және әлемнің көптеген университеттері мен институттарында экономика және саяси ғылымдар саласындағы теориялары бойынша үнемі конференциялар мен дәрістер өткізді. Ол көптеген кітаптар жазды, оның ішінде Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қоры қазір нұсқаулық ретінде пайдаланатын "Заманауи мемлекет: саяси экономика және экономикалық саясат" атты кітабы да бар. Оның ең маңызды жетістіктерінің бірі – БАӘ және Парсы шығанағы аймағының алғашқы (және жалғыз) ақша-шаруашылық экономикалық жүйесін құру. Сонымен қатар, ол UBS (әлемдегі ең ірі банк) компаниясымен бірлесіп, Еуро және Еуропалық Одақтың экономикалық жүйесіне жаңа негіз салуға атсалысты.

Бизнес

Ел Гариб, отбасының бас премьері ретінде, араб отбасыларының консорциумынан құралған халықаралық қорлар тобын басқарды; Ел Гариб (Каир және Суэц, Египет), Бин Ладин (Джидда, Сауд Арабиясы), Аль Сауд (Рияд, Сауд Арабиясы), Аль Нахян (Абу-Даби, БАӘ) және Аль Мактум (Дубай, БАӘ). Қазіргі кезде топтың қызметтеріне автомобильдер сату, ауыр жүк көтермелі мұнай бұрғылау платформалары, мұнай өндіру және экспорттау, тіпті супертанкерлерді құрыстыру кіреді. Топтың басқа да бизнес салаларына ядролық энергетика жүйелері, сутек энергиясын зерттеу орталықтары, және жаңа материалдарды зерттеу мен өндіру зертханалары кіреді. Топтың қазіргі құны 2 триллион доллардан аспайды. Топ DaimlerChrysler-дің 15%-ын, Siemens-тің 11%-ын, Saudi Aramco-ның (әлемдегі ең ірі мұнай өндіруші компания) 51%-ын, Microsoft-тың 12%-ын, Volkswagen тобының 12%-ын, EADS-тің (соның ішінде Airbus) жиынтығында 25%-ын, Saudi Binladin Group-тың 51%-ын, Citigroup-тің 10%-ын және Bayer-дің 10%-ын саудалайды және/немесе акцияларын иеленеді. Ресейлік БАҚ-та Ел Гарибтің әлемдегі ең ірі қару-жарақ саудасымен айналысатын топтардың бірі екені туралы ақпарат тарады, бұл оның басқа да көптеген бизнестерінің жасырын мақсаттағы екеніне күдік тудырды.

Даулар

2002 жылдың ақпан айында әл-Гариб Мысыр үкіметімен күрделі дауларға қатысты, және 24 ай бойы бұл даулар соттарда, телеарналар мен газеттерде қозғалды, сондай-ақ оған қамау да қатысты. Соңында, кассациялық сот оны барлық айыптан ақтатты. Оның кінәсіздігі жарияланғаннан кейін, сол кездегі Атеф Эбейд басқаратын Мысыр үкіметі отставкаға кетіп, жаңа үкімет осы даулардың нәтижесінде бұрынғы үкімет төлеген құн деп есептелетін жауапкершілікті мойнына алды.