Сейду Кейта: Малилік фотограф және қоғамдық естеліктер

Кіріспе

Мали фотографы, футболшы

Сейду Кейта (1921/23 – 21 қараша 2001) – Мали фотографы, Малидің бас қаласы Бамакодағы портрет фотостудиясында 1950-ші жылдары түсірген адамдар мен отбасылардың портреттерімен әйгілі болған. Оның фотосуреттері Мали қоғамының тарихын көрсететін құжаттар ғана емес, сонымен қатар өнер туындылары ретінде де кеңінен танылған.

Өмірбаян

Кейта 1921 жылы Малидің Бамако қаласында дүниеге келген, бірақ нақты күні белгісіз. Ол бес баланың ең үлкені еді. Оның әкесі Ба Тиекоро және ағасы Тиемоко жиһаз жасаушылар болған. 1935 жылы Сенегалға саяхаттан оралғаннан кейін, ағасы оған сегіз кадрға арналған пленкасы бар Kodak Brownie сыйлағанда, Кейта фотосуретке қызығушылық танытты. Басында Кейта ағаш ұстасы және фотограф болып жұмыс істеді, алдымен отбасы мен достарының, кейіннен көршілерінің портреттерін түсірді. Ол фотосуретке және оны қалай дамытуға үйренуді француз фотосурет дүкенінің иесі Пьер Гарньеден және өз ұстазы Монтага Траореден үйренді. 1948 жылы ол Бамако Курадағы бас түрменің артындағы отбасылық үйде алғашқы студиясын құрды. Студия және қараңғы бөлме сатып алғаннан кейін, Кейта клиенттердің портреттерін түсіре бастады және ақырында ол өзінің фотосуреттеріндегі стилімен және суретшілерді суретке түсіру әдісімен танылды. Көркемсурет мұрағаты Андре Магнинмен сұхбаттасқанда, Кейта өзінің процесін сипаттап, клиенттеріне бұрын түсірген портреттерінің үлгілерін көрсеткенін, оларға қалаған поздарын таңдауға мүмкіндік бергенін, содан кейін "Мен оларға көбірек сәйкес келетін позданы ұсындым және іс жүзінде дұрыс позданы анықтадым. Мен ешқашан қателеспедім" деді. Кейтаның портрет суретшісі ретінде танымал болуына себеп болған тағы бір ерекшелігі – оның барлық суреттерінде "жаңашыл реквизиттер мен фондарды қолдануы". Ол көбінесе кескіндері бар фонды пайдаланды. Көптеген адамдар осы фондардың әйелдердің киімдерімен үйлесімділігін айтады, бірақ Кейта мұны көбінесе кездейсоқтық деп сипаттайды. 1948 жылдан бастап ол өзінің барлық негативтерін мұқият сақтап келді, олардың саны 7000-нан 30 000-ға дейін жетеді деп есептеді. Оның мұрағаттары кең типтерге (мысалы, жұптар, топтар және жалғыз толық тұлғалар) жіктеліп, содан кейін дата бойынша жіктелді. Ол Малидің естеліктері мен дәстүрлерін бейнелеуді қалаған, "орақ кезінде ауыл тұрғындарының суреттерін түсіргім келеді, сондай-ақ сол кездегі рәсімдерді жасағым келеді. Малидің мәні осыдан шығады" деді. Колумбия университетінің ғалымы Элизабет Бигхам сол кезеңнің оның өнерін қалай қалыптастырғанын былай түсіндірді: "Оның студиясы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бамаконы шарлаған үлкен экономикалық және демографиялық өсім кезінде дүниеге келді". 1962 жылы Мали тәуелсіздік алғаннан кейін, Кейтаға Мали полициясының басшысы мен Мали ұлттық қауіпсіздік басқармасының директоры жұмыс ұсынды. Ол үкіметтің ресми фотографы болуға шақырылды және ол тез арада жұмысқа қабылданды. Көп жылдар бойы үкіметке жұмыс істегенімен, Кейтаның жаңа жұмысы 1963 жылы студиясын жабуға әкелді. Оның жұмысы алғаш рет "Африкан экспресс" көрмесінде анонимді түрде халықаралық аудиторияға таныстырылса да, кейіннен ол танылды және келесі көрмелерде көрсетілді. Бұл өнер мұрағаты Андре Магнинге байланысты, ол оның жасырын туындыларын көргеннен кейін оны іздеуге тырысты. Кейіннен Магнинге Кейтаның мыңдаған негативтері сеніп тапсырылды, олар оның көпшілікке көрсетілген жұмысының басым бөлігін құрайды.

Keïta was born in 1921 in Bamako, Mali, although the exact date is unknown. He was the oldest in a family of five children. His father Bâ Tièkòró and his uncle Tièmòkò were furniture makers. Keïta developed an interest in photography when his uncle gave him a Kodak Brownie with a film with eight shots in 1935, after returning from a trip to Senegal. In the beginning, Keïta worked as both a carpenter and photographer, taking first portraits of his family and friends, later of people in the neighborhood. He learned photography and how to develop from Pierre Garnier, a French photographic supply store owner, and from Mountaga Traoré, his mentor. In 1948 he set up his first studio in the family house in Bamako Koura behind the main prison. After acquiring studio space and a dark room, Keïta began shooting portraits of clients, and he eventually garnered a reputation for his style in both his photos and the way in which he shot his subjects. In an interview with art curator André Magnin, Keïta describes his process and says that he showed his clients examples of previous portraits he had done, allowed them to pick a pose that they would like, and then he says "I suggested a position that was better suited for them, and in effect, I determined the good position. I was never wrong". Another aspect of Keïta's style that led to his popularity as a portrait photographer was the "innovative use of props and backdrops" in all his photos. He would often use backdrops that had stark patterns. Many people cite how well these backgrounds specifically went with his female subject’s clothes but Keïta has often described this as being a coincidence. Since 1948, he had meticulously preserved all his negatives which he estimated ranged from 7,000 to 30,000. His archives were categorized by broad types (e. g. couples, groups, and single full figures) then subcategorized by date. He wanted to portray Mali's memories and traditions stating that, he wanted "to take pictures of our rural people during harvest time, and the ritual ceremonies that go about then. That is where the essence of Mali comes out." Elizabeth Bigham, a scholar at Columbia University, describes how the period shaped his art, saying that, "his studio was born during the immense economic and demographic boom that swept Bamako in the years after World War II." In 1962, shortly after Mali gained independence, Keïta was offered a job by the Mali head of police and the director of Malian National Security. He was asked to be the official government photographer, and he swiftly took the job. Though he continued working for the government for many years, Keïta’s new job eventually lead to the shutdown of his studio in 1963. Though his work was first introduced to international audiences through his anonymous presence at this “African Express” exhibition, he has since been identified and given recognition in later exhibitions. This is due in part to art curator André Magnin, who sought to find him after seeing his anonymous work. Magnin was later entrusted with thousands of Keïta’s negatives, these making up the majority of his publicly displayed work.

Жарияланымдар

Кейта, Сейду, Андре Магнин және Юссуф Сиссе. Сейду Кейта. Цюрих: Скало, 1997 жыл. Ламуньер, Мишель, Сейду Кейта және Малик Сидибе. Сен осындай әдемісің: Сейду Кейта мен Малик Сидибенің портреттік фотосуреттері. Кембридж: Гарвард университетінің өнер мұражайлары, 2001 жыл. Сейду Кейта: Фотосуреттер, Бамако, Мали 1948–1963 жылдар. Геттинген: Штайдл, 2011 жыл.