Кіріспе

Гуадуа тұқымдасы – шөптер тұқымдасына жататын, тікенді, шоғырлы бамбуктардың Неотропикалық туысы, түрлері қарапайымнан өте іріге дейін өзгереді. Гуадуа ангустифолия физикалық тұрғыдан ең үлкен Неотропикалық бамбук ретінде белгілі. Бұл туыс Бамбуза туысына ұқсас және кейде осы туысқа қосылады. Әртүрлі жануарлар Гуадуа бамбугының өсіп тұрған жерлерімен байланысты, мысалы, бірнеше сидақ жеуші түрлер, Амазонка және Атлантика бамбук егесі.

Таралу және тіршілік ету орындары

Бұл туыс Мексиканың солтүстігінен және Тринидадтан Уругвайға дейін кеңінен таралған, бірақ көптеген түрлері Амазонка және Ориноко бассейндерінде шоғырланған. Олар көбінесе төмен биіктікте (1500 м төмен) өседі, бірақ 2500 м биіктікте де кездеседі. Олардың табиғи ортасы – жазық тропикалық және төменгі таулы орман, саванналар, Серрадо, галереялық орман, сондай-ақ Анд таулары арасындағы бұзылған өсімдік жамылғысы.

Адамға арналған

Пайдалы тұрғысынан алғанда, Гуадуа – ең маңызды американдық бамбук. Сапасының арқасында, бұл туыс Колумбияның Анд таулары арасындағы өзендер бойында және Эквадордың жағалау аймағында үй салуда кеңінен қолданылған. Тропикалық Америкаға тән Guadua angustifolia түрі құрылыс материалы ретінде қайтадан танымал болып келеді. Симон Боливар оны су қорғау үшін жоғары бағаласа, ал Александр фон Гумбольдт оның көптеген қолданыс мүмкіндіктері үшін мақтаған. Бүгінде ол Оңтүстік Америкада құрылыс саласында қолданылуда. Бамбуктың механикалық қасиеттерін ("өсімдік болат") зерттеулер оны пайдалануға қызығушылықты арттырды. Құрылысқа қолданылатын бамбук сабақтарын табиғи орманнан жинауға болады, бірақ оның шамадан тыс пайдалануы табиғи ресурстардың азаюына әкеледі. Guadua angustifolia-ны кең ауқымда пайдалану үшін, бамбук ормандарын және тоғайларын тұрақты басқару, сондай-ақ жаңа питомниктер мен плантациялар құру маңызды. Тропикалық бамбукты кесінділермен немесе толығымен топыраққа көму арқылы көбейтуге болады. Келесі жылы жаңа өсімдіктер шығады. Ал Guadua түрлерінің көптеген түрлерін шұңқыр әдісі арқылы жылдамдатылған түрде көбейтуге болады. Бұл әдіс бойынша, жинау кезінде сабақтар жер бетінен кесіледі, бұл бастапқы өсімдіктің төңірегінде көптеген кішкентай бүршіктер мен жаңа өсімдіктердің өсуіне себеп болады. Бұл әдіс ірі орман шаруашылықтарына немесе кооперативтерге қолайлы. Бамбук – шөп емес, сондықтан оны толығымен кесіп тастау шөптердің жаңа өркендерін шығаруға ықпал етеді. Бұл құбылыс тропикалық қатты ағаш ормандарында кездеспейді. Жақында тіндерді өсіру арқылы одан да жылдам әдістер әзірленді. Зертханада бір шаршы метрде өсірілген бамбук бір гектарлық жаңа орманды құруға жеткілікті. Бұл өсімдіктерді жарты куб метрлік қорапшада оңай тасымалдауға болады. Егілгеннен кейін алты жыл өткен соң орылуы мүмкін, бұл бамбукті өнеркәсіп үшін тропикалық биомасса өндірісінің әлеуетті көзіне айналдырады (мысалы, биожанармай). Сәулеттік мақсаттар үшін Guadua angustifolia бамбук түрі артықшылықты болып табылады. Оның диаметрі алғашқы 15 метр бойында тұрақты, содан кейін жоғары қарай тарылады. Бұл ерекшеліктер инженерлер, сәулетшілер, ғалымдар, дизайнерлер мен суретшілердің назарын аударды. Экологиялық тұрғыдан алғанда, Guadua angustifolia тез өсуінің арқасында атмосферадан көмірқышқыл газын тиімді түрде сіңіреді; Колумбияда жүргізіліп жатқан зерттеулерді қазір Экологиялық бамбук қоры үйлестіреді. Германияның өрттен қорғау қызметкерлері Guadua angustifolia-ны сынап, Еуропалық құрылыс кодексіне сүйене отырып, Ганувердегі 2000 жылғы ЭКСПО көрмесінде Guadua павильоны үшін бамбукты құрылыс материалы ретінде мақұлдады. Бамбуктан салынған құрылыстардың жер сілкінісіне төзімді екендігі де хабарланды. Бұл тұжырымдама Эквадорда Халықаралық Бамбук және Раттан Ұйымы мен Эквадор үкіметі тарапынан зерттелді. Коста-Рика бұрынғы жер сілкінісі кезінде де ұқсас тәжірибелерді бастан өткерді.