Кіріспе

Тробадур және Тулузаның каторга қарсы епископы Фолке де Марселья (сонымен қатар Folquet de Marseille, Foulques de Toulouse, Фульк Тулузалық; шамамен 1150 – 25 желтоқсан 1231) Марсельде тұратын генуэздік саудагер отбасынан шыққан. Ол тробадур ретінде, кейіннен каторга қарсы Тулуза епископы ретінде белгілі.

Трубадур

Бастапқыда трубадур ретінде танымал болған ол 1170 жылдары әндер жазуды бастады және Марсельдің Реймонд Джеффри II, Ричард Арыстан жүрек, Тулузаның Реймонд V, Фуаның Реймонд Роджері, Арагонның Альфонс II және Монпельедің Вильгельм VIII-ге белгілі болды. Ол ең алдымен Данте жоғары бағалаған махаббат әндерімен танымал; 14 кансо, бір тенсон, бір ағым, бір айыптау, үш крест жорығына арналған ән және мүмкін бір діни ән сақталған (бірақ авторлығы күмәнді). Басқа көптеген трубадурлар сияқты, кейіннен ол туралы ән айтқан әртүрлі ақсүйек әйелдермен махаббат қарым-қатынастарында болғаны айтылды (дегенмен, Вильгельм VIII әйелі Евдокия Комнинадан ажырасуына себеп болды деген аңыз бар), бірақ барлық дәлелдер Фолкеттің жас өмірі одан гөрі қарапайым және оның бай азамат статусына сәйкес болғанын көрсетеді. Оның замандасы Джон Гарланд кейіннен оны "әйелі, балалары және үйі үшін танымал" деп сипаттады, бұл буржуазиялық құрметтің белгілері.

Епископ

Фолкеттің өмірі мен мансабы 1195 жылы күрт өзгерді, ол терең діни өзгеріске ұшырап, бұрынғы өмірінен бас тартуға шешім қабылдады. Ол қатаң цистерциандық орденге қосылып, Торонет (Вар, Франция) монастырына кірді, сондай-ақ әйелі мен екі ұлын да монастырлық мекемелерге орналастырған болуы мүмкін. Көп ұзамай ол беделге ие болды және Торонеттің аббаты болып сайланды, бұл оған әйелдерге, мүмкін әйелі де бар, Геменостың бауырлас монастырын құруға көмектесуге мүмкіндік берді. 1205 жылы аймақты реформалау үшін екі цистерциандық Папалық делегаты жіберілгеннен кейін ол Тулуза епископы болып сайланды. Папа Иннокентий III Лангедоктағы ерестің және епископтық сыбайлас жемқорлықтың кең таралғанына ерекше алаңдады және олармен күресу үшін цистерциандарды пайдаланды. Делегаттар бұрынғы епископ Раймон де Рабастенді қызметтен шеттетуге және Фолкеттің осы лауазымға тағайындалуын ұйымдастыруға ықпал етті. Тулуза епископы ретінде Фолке (енді дәстүрлі түрде Фолкет емес, шын атымен – Фульке, Фульк немесе Фолк деп аталатын) ереске қарсы күресте өте белсенді рөл атқарды. Епископтық мансабының барысында ол ереске қарсы уағызшылардан (негізінен катарлар мен вальдендіктерден) сенушілерді тартып алу үшін католиктік діни ынтақты қолдауға және оны дамытуға тырысты. 1206 жылы ол катарларға бәсекелесетін (қажет болған жағдайда оларды алмастыратын) діни қауымды ұсыну үшін Пруиль монастырын құрды. Ол әулие Доминиктің алғашқы уағыздық миссиясына қатысты, оны Доминиктің үстеңкісі, Диего Осма епископы басқарды. Диего епископы қайтыс болғаннан кейін де ол Доминик пен оның ізбасарларын қолдауын жалғастырып, уағыздың осы жаңа түрін қолдады, соңында олардың табысын қамтамасыз ету үшін Доминиканға мүлікті және Тулузаның оннан бір бөлігін берді.

Альбигендіктердің крест жорығының фигурасы

Епископ Фульк өзінің епархиясымен, негізінен Альбиген крест жорығын қолдағаны үшін, аймаққа қарсы агрессиялық соғыс ретінде қабылданып, шиеленісті қарым-қатынаста болды. Оны көптеген тулузалықтар мен граф Рамон VI Тулуза жек көретін, ол 2 сәуірде Тулузаны тастап кетті. Біраз уақыттан соң ол барлық дін қызметкерлеріне қаладан кетуді бұйырды. Ол 1211 жылдың сәуір-мамыр айларында қоршауға қатысты; содан кейін Францияның солтүстігіне сапар шекті, онда Гю де Лес Во де Сернаймен (Вакс де Сернай аббаттығының иесі) бірге крест жорығын уағыздады. Содан кейін ол оңтүстікке оралып, 1212 жылдың қарашасында Памиер кеңесіне, 1213 жылдың қаңтарында Лавур кеңесіне, 1213 жылдың 14 қаңтарында Арагонның Петр II-сімен кездесуге, 1213 жылдың 12 қыркүйегінде Муре шайқасына және 1215 жылдың қаңтарында Монпелье кеңесіне қатысты. Онда Папаның легаты, Беневентолық Петр, оған Тулузадағы графтың резиденциясы – Нарбоннестің қасарайын иеленуге бұйырды. Осылайша ол 1215 жылдың ақпан айында қалаға оралды. 1215 жылдың шілдесінде Фульк Доминиктің уағыздаушылар бауырластығын (кейін Доминикан орденіне айналған) құру туралы епархиялық хат шығарды. 1215 жылдың қарашасында ол Доминикпен және Гю Монфортпен бірге Римде өткен Төртінші Латеран кеңесіне қатысты. Тулузалықтар 1216 жылдың тамызында жаңа билеуші, Лестердің 5-ші графы Симон де Монфортқа қарсы көтерілгеннен кейін, Фульк келіссөздер арқылы шешкен келісім одан әрі зорлық-зомбылыққа әкелді. Ол епархияны басқару мүмкін емес деп, лауазымынан бас тартуға тырысты, бірақ Папаға берген өтініші қабылданбады. 1217 жылдың қазан айында Симон Тулузаны тағы да қоршаған кезде, ол өзінің жақтастарының тобын Парижге жіберіп, король Филипп Августтан көмек сұрады. Бұл топқа Симонның әйелі, графша Аликс де Монморенси және Фульк кірді. Олар саяхатын жасырын түрде, "орман арқылы" бастады, себебі крестоносшылардың шабуылынан қауіптенді. Олар 1218 жылдың мамырында жаңа крестоносшылар тобымен, соның ішінде ең батыл Амаури де Кранмен бірге қайтып келді. 1218 жылдың 25 маусымында Симон де Монфорт шайқаста қаза тапқанда, Фулькс оның денесін қабылдаған дін қызметкерлерінің қатарында болды. Фульк келесі он жылдың көп бөлігін өз епархиясынан тыс өткізді, крестоносшылар армиясына және шіркеудің аймаққа тәртіп орнатуға жасаған әрекеттеріне көмектесті. Ол 1223 жылы Сенс кеңесіне қатысты. 1229 жылы Париж бейбіт шарты крест жорығын аяқтағаннан кейін, Фульк Тулузаға оралып, аймақтағы ереске қарсы күресуге арналған мекемелерді құруға кірісті. Ол Тулуза университетін құруға көмектесті және жаңадан құрылған Епископтық Инквизицияны басқарды. Ол 1231 жылы қайтыс болды және Монпельедегі Вильгельм VII-нің қабірінің жанында, Тулузаға жақын Гранселв аббаттығында жерленді, онда оның ұлдары Ильдефонс және Петрус аббат болған.