Кіріспе

Өнерді зерттеу немесе қайта қарастыру техникалары

Өнер әдістемесі – өнер саласында зерттелген, үнемі қайта бағаланатын, сұрақ тудыратын әдіс, қарапайым қолданылатын (ойланбастан) әдіске қарама-қарсы. Осы әдісті зерттеу және оның тиімділігін қайта бағалау өнердің дамуына және өзгеруіне мүмкіндік береді. Бұл өзінің мәні емес, бірақ процестің маңызды бөлігі. Мысалы, суретші өз алдындағы нысанды, қиялын немесе тақырып туралы білгенін бейнелей алады. Бұл үш әдіс, әдетте, үш өте әртүрлі суреттерді тудырады. Нақты әдістемеге қолданылатын материалдар мен құралдарды, сондай-ақ түрлі кенептердің, щеткалардың, қағаздардың, қарындаштардың, маталардың, камералардың, кескіштердің және т.б. әсерін зерттеу кіреді. Суретші сонымен қатар, кенептің бір бөлігінен бастаудың немесе бүкіл бетке бірдей жұмыс істеудің әртүрлі нәтижелерін қарастыруы мүмкін. Автор, табиғи повестеуге қарама-қарсы, сана ағынымен жазу тәжірибесін жасауы немесе стильдерді үйлестіре алады.

Өнер мен дәстүрлі қолөнердің айырмашылығы

Көркем өнерден мүлдем өзгеше – дәстүрлі қолөнер. Дәстүрлі қолөнерде тәсіл әдетте ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, техникалар көбінесе өзгермейді. Көп жағдайда халық қолөнері тәсілді қолданады, бірақ өнерлік әдістемеге ие емес деу қате емес, себебі ол дәстүрді қатаң сынап, күмәндануды білдіреді.

Өнер әдістемесі ғылым әдістемесімен салыстырғанда

Өнер әдістемесі ғылым әдістемесінен ерекшеленеді, мүмкін, негізінен суретшінің мақсаты ғалымның мақсатынан әрқашан бірдей болмайды. Өнерде ең маңыздысы – нақты шындықты анықтау емес, идеяларды, сезімдерді, қабылдауларды жұртшылыққа жеткізуге ең тиімді форманы (сурет, салынған сурет, өлең, роман, қойылым, мүсін, бейне және т.б.) жасау. Осы мақсатта кейбір суретшілер туындының жасалуына әкелген дайындық эскиздері мен жазбаларын көрсетеді. Кейде концептуалды өнерде алдын алағы процесс жұмыстың көзге көрінетін нәтижесі көрсетілмейтін жалғыз бөлігі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда "жол" мақсаттан маңыздырақ деп ұсынылады. Концептуалды суретші Роберт Барри бірде галерея есігі жабық күйде қалған көрме ұйымдастырды, ал есіктегі жазбада галерея көрменің аяқталуын хабарлады. Осындай туындылар қалыптасқан түсініктерге, мысалы, нақты көркем туындының болуына күмән тудырады.

Жаһандық жауапкершілік

Халықаралық балалар өнерінің қоры (ICAF) әзірлеген «Сән арқылы бейбітшілік» әдістемесі «Стокгольм сынағының» финалисі атанды. Баяндамада әдістеме туралы былай делінген: ««Сән арқылы бейбітшілік» әдістемесі жастардың шығармашылығы мен қиялын пайдаланады және оларды өзара байланысты әлемде жауапкершілік этикасын үйретеді. Әдістеме психология, қақтығыстарды шешу және бейбітшілік білімі салаларындағы ең жақсы тәжірибелерді қамтиды, сонымен қатар өзін-өзі білдіру, емдеу және қарым-қатынас үшін өнердің күшін қолданады». Паулин Моттрам SRAsTh «Ересектердің психикалық ауруларындағы арт-терапияның нәтижелерін бағалауға арналған әдістеме әзірлеуге қатысты» тақырыбында қысқаша баяндама жасады. Бұл 2000 жылғы қазан айында өткен ТАОАТ конференциясында оқылды. Сөзден үзінді:

«Арт-терапия қызметінің нәтижелерін өлшеу үшін тиімді әдіс іздеуде, мен нақты және сенімді сандық нәтижелер беретін, сонымен бірге арт-терапияның эстетикалық және гуманистік ерекшеліктерін сақтайтын әдістеме іздедім. Бұл ізденіс арт-терапияның толыққанды дамыған теориясының болмауы және оның зерттеу базасының нашарлығы салдарынан қиынға соқты. Көбінесе арт-терапия сандық объективті әдістерге қарағанда субъективтілікті қамтитын сапалық зерттеулермен үйлесімді деп есептеледі. Каплан (1998, 95-бет) былай дейді: «Сапалық зерттеу – бұл зерттеу және теория құру. Ал сандық зерттеу – теорияны жетілдіру және растау үшін гипотезаларды тексеру». Оның пікірінше, арт-терапия ешқандай зерттеу түрін қабылдамайтын болса, дұрыс емес».

Өнер жасау

Тжарк Аймельс пен Джулия Ридельдің "Жаратушылық өнердің әдістемесі" атты еңбегінде, Media Art Net сайтындағы онлайн мақаласында Моцарттың "музыкалық текше ойыны" жаратушылық өнер әдістемесі үшін үлгі ретінде келтіріледі. Авторлардың сөзінше, ол "көркемдік практиканың барлық саласында (музыка, әдебиет [3], бейнелеу өнері) орныққан".

"Моцарт 176 такт музыка жазды, оның ішінде текше тастау арқылы тізімнен он алты такт таңдалды, осыдан кейін фортепианода орындалғанда жаңа туынды пайда болды. Әрқайсысы он бір мүмкіндікке ие 16 такттан 1116 ерекше музыкалық туынды жасалуы мүмкін. Осы тарихи мысалға сүйене отырып, жаратушылық өнердің әдістемесін, осы мақсат үшін ұсынылған материалдан жаңа көркемдік мазмұн тудыратын, жеке эстетикалық шешімдерді қасақана жою немесе алмастыру үшін алдын ала белгіленген әрекет принциптерін қатаң қолдану деп сипаттауға болады."