Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Георг Фридрих Гендельдің операсы
Opera by Georg Friedrich Händel
«Деидамия» (HWV 42) – Джордж Фридрих Гендельдің Паоло Антонио Роллиның итальян тіліндегі либреттосына жазылған үш актілі опера. Оның премьерасы 1741 жылдың 10 қаңтарында Лондонның Линкольн Инн Филдс театрында өтті.
Deidamia (HWV 42) is an opera in three acts composed by George Frideric Handel to an Italian libretto by Paolo Antonio Rolli. It premiered on 10 January 1741 at Lincoln's Inn Fields Theatre, London.
Өнер тарихы
Джон Гейдің осы оқиғаға негізделген баллада операсы 1733 жылы Лондонда «Ахилл» деген атпен қойылған болатын. Гендельдің операсы Холдернесс графымен бірлесіп жасалған туындысы 1741 жылдың 10 қаңтарында Лондондағы Линкольн Инн Филдс театрында алғаш рет көрсетілді, бірақ сол кезде халық итальян операсынан жалыққандықтан, одан кейін тағы екі рет ғана қойылды. Бұл Гендельдің соңғы итальян операсы болды, содан кейін ол ораториялар жазуға көшті. Опера 1950 жылдары қайта жаңғыртылып, бүгін де сахнада қойылады, мысалы, 2012 жылы Дэвид Алден Голландия операсы үшін қойған нұсқасы.
A ballad opera on the same story by John Gay had been performed in London in 1733, under the title Achilles. Handel's opera, a co production with the Earl of Holderness, was first performed on 10 January 1741 at London's Lincoln's Inn Fields Theatre, but received only two more performances at a time when the public was becoming tired of Italian opera. The work was Handel's last Italian opera, and he subsequently turned his attention to composing oratorios. The opera was revived in the 1950s and it receives staged performances today, e. g. the 2012 staging by David Alden for Netherlands Opera.
Қысқаша мазмұны
Опера грек мифологиясындағы Дидамия кейіпкеріне негізделген, ол Скирос патшасы Ликомедтің қызы, Ахиллден бала туған, және Скиростағы Ахилл туралы әңгімелерде осылай айтылады. Пайғамбарлық бойынша, Ахилл Троя соғысына қатысса, қаза табар еді. Осы тағдырдан сақтау үшін, әкесі Пелеус оны қыз болып жасырып, досы Ликомедтің Скирос аралындағы сарайына жіберді. Ол Ликомедтің қыздарының арасында өсіп, ең үлкені Деидамиямен махаббатқа түседі. Гректер Трояға қарсы соғысқа дайындалғанда, дін қызметшісі Калхас Ахиллдің көмегі болмаса, қаланы жаулап алу мүмкін емес екенін жариялайды. Оны қайтарып әкелу үшін Скиросқа елшілер жіберілді.
The opera is based upon the Greek mythological character Deidamia, the daughter of King Lycomedes of Skyros, who bore a child by Achilles, as told in the stories of Achilles on Skyros. The oracle predicted that Achilles would die if he fought in the Trojan War. In an attempt to forestall this fate, his father Peleus has disguised him as a girl and sent him to live in the palace of his friend Lycomedes, on the island of Skyros, where he is brought up amongst Lycomedes' daughters and becomes the lover of the eldest, Deidamia. As the Greeks prepare for their war against Troy, the priest Calchas reveals that the city cannot be taken without Achilles' help. Ambassadors are sent to Skyros to retrieve him.
1-ші акті
Агамемнонның елшілері Скиросқа келеді: Антилох есімімен жасырынып жүрген Одиссей, Феникс және Нестор (жай ғана қатысушы рөлде). Одиссей Ликомедтен жорыққа әскери көмек беруді сұрайды, ол оған қуана келіседі; содан кейін ол Ликомедтен аралда жасырынып жүр деген әңгіме бар, гректердің жеңісі үшін өте қажетті жас Ахиллді беруді талап етеді. Досы Пелейге адал Ликомед Ахиллді жасырып отырғанын жоққа шығарады, бірақ қонақтарына оны іздеуге рұқсат береді. Сарайда Дидамия сүйікті Пиррасының аң аулаудан оралуын асыға күтеді. Пирра – Ахиллдің жасырынып жүрген күйі – шаршап, ызаланып қайтып келеді де, әйелдерді үй ішінде бекер отырғаны үшін сөкпейді. Әйелдер Дидамия мен Ахиллді жалғыз қалдырады. Дидамия Ахиллге оның өзін жақсы көруден гөрі аң аулауға құмар екеніне ашу айтады. Ахилл оны жақсы көретінін мойындайды, бірақ бостандығынан айырылуға дайын емес. Дидамияның сенімді серігі, ханшайым Нерея, Ахиллді іздеп материктік Грекиядан келген жат адамдар туралы хабар жеткізеді. Дидамия бірден Ахилл үшін алаңдап, Одиссеймен болған қысқа әңгіме оларды сақ болу керектігіне көндіреді.
The ambassadors from Agamemnon arrive on Skyros: Ulysses, disguised under the name of Antilochus, Phoenix and Nestor (a silent role). Ulysses asks Lycomedes to contribute military help to the expedition, to which he readily agrees; he then demands that Lycomedes surrender the young Achilles, rumoured to be concealed on the island and essential to the Greek victory. Loyal to his friend Peleus, Lycomedes denies that he is sheltering Achilles, but permits his guests to search for him. Inside the palace, Deidamia waits longingly for her beloved Pyrrha to return from hunting. Pyrrha – Achilles in disguise – returns flushed with his exertions and rebukes the women for sitting idly indoors. The women leave Deidamia and Achilles together. Deidamia gently chides Achilles for being more in love with the chase than with her. Achilles admits that he loves her, but is not prepared to sacrifice his freedom. Deidamia's confidante, the princess Nerea, brings news of the strangers arrived from mainland Greece in search of Achilles. Deidamia is immediately anxious on Achilles' behalf and a short conversation with Ulysses convinces her that they must be on their guard.
2-ші акті
Ахилл сарай бағында Дидамияның Одиссеймен сөйлесіп жатқанын көріп, оның қару-жарағы мен ерлігіне тәнті болады. Ол олардың әңгімелерін тыңдайды, себебі Одиссей енді Дидамияның сенімін жеңіп алу үшін күшті күшпен тартылып жатыр, ал Дидамия әдепті, бірақ бекем түрде одан бас тартады. Қызғаныштан қынжылған Ахилл оны Одиссейдің назарын қоздырғаны үшін ашуланып сөкпейді. Нерея Ликомедтің қонақтарды көңіл көтеру үшін аң аулау ұйымдастырғаны туралы жаңалық әкеледі. Дидамия Ахиллдің ынтасы мен аңшылық шеберлігі оның кім екенін аша қоюынан қорқады. Бірақ Нереяға Феникс та құштарлық танытып, олар екеуі гректерді олардың ұсыныстарына жауап бергендей етіп алаңдатуды ұсынады. Дидамия келіседі, бірақ Ахиллдің ашулы шабуылы оны тастап кету туралы шынайы шешімін жасырған жоқ па деп ойлана бастайды. Ликомед Одиссейге өз иелігінде аң аулауды ұсынады; бірақ ол мұндай ойын-сауыққа тым ескі. Аң аулау басталады, ал Нерея өзін Феникске қосып, оны өзіне қарағанда аң аулауға көбірек қызығушылық танытатынын айтып, оны әжуалайды. Одиссей «Пирраны» байқап, енді Феникске қосылады: осы ерекше қыздың күші мен аңшылық шеберлігі оны «ол» шын мәнінде Ахиллдің киімталғанына көндіреді. «Пирраны» жақынға тартуға мүмкіндік тауып, Одиссей махаббат туралы жалған жариялайды; Ахилл мақтанышпен және қуанышпен қабылдайды, тіпті Деидамия тыңдап тұрғанын байқағанда одан да көтеріңкі көңілде болады. Одиссей кеткеннен кейін ол Ахиллға ашуланып, ойсыздықпен олардың абыройын және бақытын қауіпке тікелей салғаны үшін шабуыл жасайды. Ахилл оның ашуын жеңілдетеді және аң аулауға қайта қосыла жаздағанда, Феникс оны тоқтатады, ол да онымен әңгімелеседі. Ахиллдің махаббатқа деген қызығушылығының болмауы Фениксті Одиссейдің дұрыс екеніне сендіреді: «Пирра» шын мәнінде ер адам.
In the palace garden Achilles sees Deidamia talking to Ulysses and is fascinated by his armour and manliness. He listens to their conversations, as Ulysses now pays court to Deidamia in order to win her confidence, and Deidamia politely but firmly refuses him. Stung with jealousy, Achilles petulantly berates her for encouraging Ulysses' attention. Nerea brings news that Lycomedes has arranged a hunt to entertain their guests. Deidamia is alarmed that Achilles' enthusiasm and hunting skill will betray his identity. But Nerea has also been courted by Phoenix and suggests that she and Deidamia distract the Greeks by appearing to respond to their addresses. Deidamia agrees, but begins to wonder whether Achilles' angry outburst covered a real resolution to abandon her. Lycomedes recommends the hunting on his estate to Ulysses; he, however, is too old for such sports. The hunt begins, and Nerea attaches herself to Phoenix, gaily taunting him with being more interested in the hunt than in her. Ulysses has been watching 'Pyrrha' and now joins Phoenix: the strange girl's strength and skill in hunting have convinced him that 'she' is in fact Achilles in disguise. Finding an opportunity to draw 'Pyrrha' aside Ulysses begins a feigned declaration of love; Achilles is flattered and amused, and more so when he notices that Deidamia is in hearing. As soon as Ulysses leaves she furiously attacks Achilles for thoughtlessly risking exposure and their happiness. Achilles shrugs off her anger and is about to rejoin the hunt when he is now stopped by Phoenix, who similarly engages him in conversation. Achilles' lack of interest in love convinces Phoenix that Ulysses was correct: 'Pyrrha' is in fact a man.
3-ші акт
Феникс Нереяны шын ниетімен келгенін түсіндіруге тырысады: ол өзі грек әйелі болғандықтан, оның Троя соғысына аттануына қызғаныш емес, мақтан тұтуы керек. Нерея бұл мүмкіндікті қалыс қалдырмау керектігін сезінеді. Одиссей мен Феникс Ахиллдің кім екенін ашу үшін бір жоспар құрады. Олар сарай әйелдеріне ленталар, маталар және басқа да әсем заттардан толған кеуде ұсынады. Деидамия Ахиллді қыздай қызығушылық танытуға шақырғанда, ол сезімталдықпен жасырылған қару-жарақ – дулыға, қалқан және қылышты ұстап алады. Соғысқа шақыру естіліп, ол әзір күйде қылышын көтереді. Ол өзін ашқандықтан, Одиссей оған кім екенін айтады және Трояға қарсы жиналатын грек әскеріне қосылуға шақырады. Ахилл қуана келіседі. Оны жоғалту мүмкіндігінен қайғырған Деидамия оның бақытын жойғаны үшін Одиссейді қарғыйды. Деидамия әкесіне келіп, Ахиллға деген махаббатын жасырмайды. Әкесі олардың махаббатына бата береді, бірақ Ахиллдің Трояда қаза табатыны айтылғандықтан, бұл махаббат Ахилл кеткенше ғана созылатынын ескертеді. Ахилл енді ер адамша киініп, Деидамияға бірден үйленуге ұсыныс жасайды, бірақ оның кететініне ашуланып, қатты ренжігенінен олар араздасады. Одиссей өзінің кім екенін ашып, оларды татуластырады: ол да сүйікті әйелі Пенелопаны тастап соғысқа кеткен, осылайша олардың екеуінің де даңқына үлес қосу үшін; ол Ахилл мен Деидамия да осындай атаққа ие болатынын болжайды. Деидамия көңілі тоймайды. Нерея Фениксті Ахиллді іздеп табу және алып кету үшін махаббатты сылтау ретінде пайдаланғанын айыптайды. Ол оған өзінің махаббатының шын екенін уәделейді, оған үйленуге ұсыныс жасайды және ол оны қабылдайды. Басқалары да оларға қосылады, Ликомед енді Ахиллді гректерге беруге дайын. Одиссей Деидамия мен Ахиллдің қолын бірге ұстайды, ал соңғы хор оларды және бізді өмірдің қысқа ләззаттарын пайдалануға шақырады.
Phoenix tries to persuade Nerea that he is in earnest: as a Greek woman herself she should be proud, not jealous, that he is soon to leave for the Trojan war. Nerea realises that she should not let this opportunity slip through her fingers. Ulysses and Phoenix put into practice a scheme to unmask Achilles. They present the women of the court with a chest of ribbons, fabrics and other finery. As Deidamia frantically urges Achilles to show a girlish interest in them, he instinctively reaches for a helmet, shield and sword cunningly placed amongst the trinkets. A call to arms sounds, and he brandishes the sword ready for action. He has betrayed himself, and Ulysses confronts him with his true identity, urging him to join the Greek force massing against Troy. Achilles enthusiastically agrees. Grief stricken at the thought of losing him, Deidamia curses Ulysses for destroying her happiness. Deidamia visits her father and confesses her love for Achilles. Though he blesses their love he tells her that it can last only until Achilles departs, and reveals the prediction that Achilles will die at Troy. Achilles, now at last dressed as a man, comes to Deidamia and proposes that they marry immediately, but her anger and distress at his imminent departure lead them into a quarrel. Ulysses pacifies them by revealing his own identity: he too has famously left his much loved wife Penelope to go to war, to the greater glory of them both; he predicts that Achilles and Deidamia will achieve similar fame. Deidamia will not be comforted. Nerea accuses Phoenix of feigning love purely to discover and abduct Achilles. He assures her that his love is genuine; he proposes, and she accepts him. They are joined by the others, Lycomedes now content to surrender Achilles to the Greek cause. Ulysses joins the hands of Deidamia and Achilles, and the final chorus encourages them, and us, to take our fleeting pleasures while we may.