Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдың Шу Хан мемлекетінің шенеунігі (шамамен 166–230 жылдар)
Chinese Shu Han official (c.166–230)
Чжан И (166 – 230), әдеби есімі Жунси, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шу Хан мемлекетінде қызмет атқарған шенеунік.
Zhang Yi ( 166 – 230), courtesy name Junsi, was an official of the state of Shu Han in the Three Kingdoms period of China.
И провинциясының өкіметіне қызмет ету
Чжан И – И провинциясының (қазіргі Сычуань және Чунцин) астанасы Чэнду қаласынан шыққан. Ол «Гунъян Чжуань» еңбегін ынтамен оқыды және «Хань кітабымен» бірге «Ұлы тарихшының жазбаларын» мұқият зерттеді. Рюнаннан келген, өте сарапты бағалауларымен танымал Сюй Цзин (Үш патшалық дәуірі) И провинциясына келгенде, Чжан Иді әрекеттерінде шапшаң, ой-өрісінде көреген адам деп мақтады, тіпті оны орталық жазықтың Чжун Яосына теңеді деді. Чжан И ресми мансабын И провинциясының губернаторы Лю Чжан оны «сяолиан» (мемлекеттік қызметке үміткер) етіп ұсынғаннан кейін бастады, содан кейін Юфу басшығына тағайындалды. Ол бұл кезге дейін И провинциясының кеңсесінде қызмет еткен. 212 және 214 жылдар аралығында Лю Чжан мен тағы бір соғыс қолбасшысы Лю Бэй арасында қақтығыс болғанда, Лю Чжан Чжан Иді Деянг округіне жіберіп, Лю Бэйдің күштерінің И провинциясына енуін тоқтатуға тырысты. Бірақ Лю Бэйдің генералы Чжан Фэй Чжан И басқарған әскерді жеңіп, оны Чэндуға қайтаруға мәжбүр етті. 214 жылы Лю Бэйдің әскері Чэндуды қоршағанда, Лю Чжан Чжан Иді өзінің елшісі ретінде Лю Бэймен капитуляция шарттарын келісуге жіберді. Лю Бэй халыққа өзінің ниетін жеткізіп, егер Лю Чжан берілсе, оған жақсы қарайтынына уәде берді, және Лю Чжан берілді. Лю Бэйдің кеңесшісі Чжугэ Лян Чжан Иді Лю Чжанның қызметінде болған ең қабілетті шенеуніктердің бірі деп атап, Лю Бэйге оны жұмысқа алуға кеңес берді. Сөйтіп Лю Бэй Чжан Иді Ба командованиесінің әкімі (太守) етіп тағайындады және Металл ішкі кадеттер генералының басқарушысы қызметіне көтерді. Ол мұнда соғыс жабдықтарын жасаумен, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және таратумен айналысты. 222 жылдың соңында немесе 223 жылдың басында Лю Бэй өзінің бұрынғы одақтасы, кейін қарсыласы Сунь Куанға қарсы шайқаста жеңілгеннен кейін, оңтүстік Ичжоу командованиесіндегі (益州郡; қазіргі Юньнаньның бір бөлігін қамтиды) жергілікті тайпалар, олармен сенімді және мейірімді адам ретінде танылған егде жастағы Юн Кай басшылығымен көтеріліс ұйымдастырды, Цзэн Ангты (正昂) өлтірді және Сунь Куанмен жасырын байланыс жасады. Чжан И префектураны қайтару үшін жіберілді, ал Юн Кай бастапқыда берілгісі келеді деп мәлімдеді, бірақ кейін онымен кездесуден бас тартты. Содан кейін ол Чжан Иді аққудың мойнындай әдемі, бірақ іші бос деп сипаттады. Көтерілісшілер Чжан Иді тұтқынға алды, бірақ оны өлтіруге батыл болмады және оны тұтқын ретінде Сунь Куанға жіберді.
Zhang Yi was from Chengdu, the capital of Yi Province (covering present day Sichuan and Chongqing). He was an avid reader of the Gongyang Zhuan and studied conscientiously the Book of Han along with the Records of the Grand Historian. When Xu Jing (Three Kingdoms) from Runan who was famous for his appraisals entered the Yi Province. He praised Zhang Yi as a nimble man in actions and perspicacious in reasons; even said that he was the equivalent of Zhong Yao from the central plains. He started his official career after Liu Zhang, the Governor of Yi Province, nominated him as a xiaolian (civil service candidate), later assigned as the Chief of Yufu. And was recalled to serve as an official in the Yi's staff. Between 212 and 214, when conflict broke out between Liu Zhang and another warlord Liu Bei, Liu Zhang sent Zhang Yi to Deyang County to block Liu Bei's reinforcements from entering Yi Province. However, Liu Bei's general Zhang Fei defeated the force led by Zhang Yi, who was forced to return to Chengdu. In 214, as Liu Bei's forces besieged Liu Zhang in Chengdu, Liu Zhang sent Zhang Yi as his envoy to negotiate the terms of surrender with Liu Bei. Liu Bei reassured the people of his intention and promised that he would treat Liu Zhang well if he surrendered, which Liu Zhang did. Liu Bei's adviser, Zhuge Liang, named Zhang Yi as one of the most capable officials who served under Liu Zhang, and urged Liu Bei to employ him. Liu Bei then appointed Zhang Yi as the Administrator (太守) of Ba Commandery (巴郡) and was promoted to Managing Metal Internal Cadet General. Here, he managed the manufacture of the warfare equipment and the production and distribution of the agriculture. In late 222 or early 223, after Liu Bei lost the Battle of Xiaoting against his ally turned rival Sun Quan, the local tribes in southern Yizhou Commandery (益州郡; covering parts of present day Yunnan), led by an elderly Yong Kai (雍闓) who was known as a kind man and trusted by them started a rebellion, killed Zheng Ang (正昂) the Shu appointed Administrator of Jianning Commandery and secretly communicates with Sun Quan. Zhang Yi was sent to reclaim the prefecture, Yong Kai at first pretended that he wanted to yield but later refused to meet him. Then, he falsely declared that Zhang Yi is like a gourd; although impressed by his appearance, his inside is empty. After that, the rebels captured Zhang Yi but did not dare to kill him and instead sent him as a captive to Sun Quan.
У тұтқыны ретінде
223 жылы Шу хан мен Шығыс Ву мемлекеттері бәсекелес Цао Вэй мемлекетіне қарсы одақын қайта жаңартқанда, Шу империясының императорлық канцлері Чжуге Лянг Дэн Чжиді Ву билеушісі Сунь Куанмен кездесу үшін елші ретінде жіберді. Дэн Чжидің міндеттерінің бірі – Чжан Иді босатып, оны Шуға қайтару еді. Содан кейін Сунь Куан бірнеше жыл түрмеде отырған Чжан Имен алғаш рет кездесті және оны босатуға келісті. Дэн Чжиді жібермес бұрын өткізген қоштасу кешінде Сунь Куан Чжан Имен сөйлесіп, оның білімі мен зердесіне қатты әсерленді. Кейін, Чжан И Дэн Чжимен бірге кеткен соң, Сунь Куан оны өзіне қызмет еткізіп алмағанына өкінді. Ол адамдарын Чжан Иді қуып жеңіп қайта әкелуге жіберді, бірақ Чжан И Сунь Куанның оны жібергісі келмейтінін сезіп, өзінің өткір тілімен жауап бергеніне өкінді. Вудан шыққаннан кейін ол күндіз-түні тынымсыз жол тартты және Сунь Куанның адамдарынан бір күн бұрын Шуға қайтып келді.
Around 223, when the states of Shu Han and Eastern Wu reestablished their alliance against their rival state Cao Wei, Zhuge Liang, who had become Imperial Chancellor of Shu, sent Deng Zhi as an envoy to Wu to meet its ruler, Sun Quan. One of Deng Zhi's tasks was to seek the release of Zhang Yi and bring him back to Shu. Only then did Sun Quan meet Zhang Yi for the first time after he had been imprisoned for several years; he agreed to have him freed. During the farewell banquet he held before sending Deng Zhi off, Sun Quan spoke to Zhang Yi and was very impressed with him. Later, after Zhang Yi left with Deng Zhi, Sun Quan regretted letting Zhang Yi leave because he wanted to recruit Zhang Yi to serve under him. He then sent his men to pursue them and bring Zhang Yi back, but from the moment he left Zhang Yi already regretted showing his wit and sensed that Sun Quan did not want to let him leave, had sped up his journey day and night upon leaving Wu and returned to Shu just one day ahead of Sun Quan's men.
Бағалау
Ересек болғаннан кейін Чжан И Цянвэйлік Ян Гонг (楊恭) деген адаммен жақын дос болды, бірақ Ян Гонг жас шағында қайтыс болды. Оның балалары әлі кішкентай болғандықтан, Чжан И оларды өз үйіне қабылдап, күтім жасады. Ол Ян Гонгтың анасын өз анасы сияқты құрметтеді және оған солай қарады. Ян Гонгтың балалары есейгенде, Чжан И оларға жер мен үй сатып алып, әйелдер табуға және жұмысқа орналасуға көмектесті. Ол ескі достарына қамқорлық жасап, жетім және төмендеген руларға көмек қолын созды. Оның мінез-құлқы осылай болды және жоғары дәрежеде ізгілікпен ерекшеленді.
During his adulthood, Zhang Yi was close friend with a man of Qianwei, Yang Gong (楊恭), but Yang Gong died in his young age. His orphans were still children therefore Zhang Yi took them in his own residence and cared for them. He also treated Yang Gong's mother as if she was his own mother. When Yang Gong's children became adults, Zhang Yi bought fields and houses for their property and helped them to find wives and employment. He looked after his old friends, cared and supported the orphaned and fallen clans. His behaviour was as such and of utmost virtue.