Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Альтманның 1984 жылғы түсірілген фильмі
1984 film by Robert Altman
Сюжет
Қадірсіз болған Ричард Никсон 1970-жылдардың аяғында Нью-Джерсидегі сарайының кабинетінде мазасыздықпен қадам басады. Ол зарядталған револьвермен, скотч вискиінің бір бөтелкесімен және іске қосылған диктофонмен қаруланып, жабық телеарналармен қоршалғанда, келесі тоқсан минутты ұзақ монологта өткізеді. Ол ашу, күдік, қайғы мен көңіл көшіру арқылы өзінің даулы өмірі мен мансабын еске алады. Көбінесе ол отбасына, оны билікке жеткізген немесе биліктен тайдырған адамдарға тоқталатын болады. Никсон анасын жылы сезіммен еске алады, Дуайт Эйзенхауэрді жек көреді, Генри Киссинджерді кемсіздене қараса, ал Джон Ф. Кеннедиді ризашылық пен ашудың аралас сезімдерімен еске алады. Никсон ойлап тұрған адамға ашуланғанда монолог көбінесе дәйбірлі болады. Никсонның құмарлығы оның анық сөйлеу қабілетін басып тастайды. Егер ол тақырыптан тым алыстап кетсе, таспаны көшіруге міндетті адамға ("Роберто" деп аталатын көрінбейтін кейіпкерге) бүкіл жазбаны өңдеуді және бұрынғы, тыныш сәттерге оралуды бұйырады. Монолог барысында Никсонның өзі туралы айтқандары өзгеріп отырады. Кейде ол өзін халықтың адамы деп атайды, өйткені ол сәтсіздікке ұшыраған, орташа американдық сияқты, оның сәттілігіне осының себеп болғанын айтады. Ол қарапайым бастамаларын және жоғары деңгейге көтерілу үшін атқан қажырлы еңбегін, сондай-ақ басынан өткен қиындықтарды еске алады. Алайда, ол өзінің идеялары мен жетістіктері туралы мақтанышпен сөйлейтін сәттері аз, көбінесе олар өзін өкіріп, өзін жазықсыз құрбан деп, зұлым және екіжүзді күштердің құрбаны болғанын айтуға дейін жетеді. Сол сияқты, ол өзін кемсітуге немесе өзіне деген сенімсіздігін білдіруге болады, бірақ ол өзінің кемшіліктеріне ұзақ уақыт тоқталмайды, оның орнына басқаларды кінәлайды. Ол Уотергейт ісінің маңыздылығын жоққа шығарып, өзі қылмыс жасағанын жоққа шығарады. Ол ешқашан айыпталмағанын, сондықтан оған кешірім қажет емес екенін атап өтеді. Президент Джеральд Фордтан алған кешірім оны қоғам алдында мәңгілікке қаралайды деп санайды, өйткені кешірім алу үшін алдымен адам кінәлі болуы керек. Алайда, Никсон өзінің "Богемиялық тоғай" және "Жүздік комитет" деп атаған саяси желісінің ерікті құралы болғанын мойындайды. Комитеттің қызығушылығы Азиямен героин саудасына байланысты, бірақ ол оларды билікке құмарлығынан және Азияға демократия әкелуге деген сенімінен бастады. Алайда, 1972 жылғы сайлаудан кейін ол олардан жаңа бұйрықтар алды: олар Никсонның Вьетнам соғысын кез келген бағада жалғастыруын, содан кейін үшінші мерзімге президенттікке түсуін қалады, осылайша президентті өздерінің құралы ретінде пайдалануды жоспарлады. Никсон одан әрі, ол тарихқа есірткі үшін мыңдаған американдық сарбаздарды құрбан еткен президент ретінде енгісі келмейтінін, сондықтан ол халықтың қолдауына қарамастан, Уотергейт даулы оқиғасын жасады, осылайша биліктен кетуге мүмкіндік алды. Никсон кінәні басқаларға табады: оны қолдайтын жұртшылыққа, тіпті ол алаяқ және ұсақ ұры болғаны үшін, оның пікірінше, олардың көпшілігі де сондай. Монолог Никсонның револьверіне қарап, қауіпсіздік құлпын ашқанымен аяқталады. Бір оқ атылған дыбыс естілгенде, көрініс қараңғылыққа сіңіп кетеді.
A disgraced Richard Nixon is restlessly pacing in the study of his New Jersey mansion in the late 1970s. Armed with a loaded revolver, a bottle of Scotch whisky and a running tape recorder, while surrounded by closed circuit television cameras, he spends the next ninety minutes in a long monologue recalling with rage, suspicion, sadness and disappointment his controversial life and career. It often veers into tangents and concerns his family, the people who made him powerful or who took him out of power. Nixon recalls his mother fondly, Dwight Eisenhower with hatred, Henry Kissinger with condescension and John F. Kennedy with a mixture of appreciation and rage. When Nixon gets angry at someone he is thinking about, the monologue often becomes disjointed. The passion overwhelms Nixon's ability to speak coherently. If he veers too far off topic, he tells the person who is supposed to transcribe the tape (an unseen character named "Roberto") to edit out the whole screed and go back to an earlier, calmer point. Throughout the monologue, Nixon's description of himself changes. Sometimes he calls himself a man of the people, saying that he could succeed because he had known failure, just like the average American; he broods on his humble beginnings and the hard work he put in to rise to the top, and all the setbacks that he endured and overcame. However, the times when he talks about his own ideas and accomplishments in flattering terms tend to be brief, and they often bleed into self pitying rants about how he is an innocent martyr, destroyed by sinister and hypocritical forces. Similarly, he can be self deprecating or otherwise reflect a low self image, but he rarely focuses on his own faults for long, preferring instead to blame others. He denies the relevance of Watergate and claims that he never committed a crime. He emphasizes that he was never charged with it, therefore he did not need or deserve a pardon. He feels that the pardon he received from President Gerald Ford forever tainted him in the public's eyes, because to receive a pardon one must first be guilty. However, Nixon admits that he has been the willing tool of a political network he alternately calls "the Bohemian Grove" and "The Committee of 100". The alleged interest of the committee is the heroin trade with Asia, although he followed them rather out of a lust for power plus some belief in their willingness to bring democracy to Asia. However, after the 1972 vote he received new orders from them: they wanted Nixon to keep the Vietnam War going on at all costs, then go for a third term in office, so they can continue their business with the president as their strawman. Nixon further explains that at some point he decided that he did not want to go down in history as the president who sacrificed thousands of American soldiers for drug money, so he staged the Watergate scandal to get out of office against massive public support. Nixon puts the blame on others: on the public that supports him although or even because he is a scam artist and a petty thief, just like the majority of them, as he sees it. The monologue ends with Nixon looking at his revolver, pulling the safety click back. The scene fades to black as a gunshot is heard.
Қабылдау
Роджер Эберт төрт жұлдыздың төртеуін берді және оны "1984 жылғы ең өткір, жаралы және тамаша фильмдердің бірі" деп атады, сондай-ақ Холл рөлін "мұндай қатыгездікпен, құштарлықпен, зәрмен, даумен ойнады, көздерімізді бұра алмаймыз" деп жазды. Ол 1984 жылғы ең жақсы фильмдердің жыл соңындағы тізімінде осы туындыны алтыншы орынға қойды. «Чикаго Трибьюн» газетінің Джин Сискел де төрт жұлдызды ең жоғары бағасын берді және «Дональд Фрид пен Арнольд М. Стоунның өте қайрық, бірақ керемет сенімді сценарийінің арқасында Роберт Алтманның «Құпия құрмет» пьесасы бойынша түсірген фильмі жаңа Ричард Никсонды ұсынады, ол шынымен аянышқа лайық, сонымен бірге оның мансабы үшін жауапкершілікті оған ғана емес, бізге де жүктейді» деді. Ол осы фильмді 1984 жылғы үздік фильмдер тізімінде жетінші орынға қойды. «The New York Times» газетінің Винсент Канби оны «қызықты, күлкілі, ерекше фильм» деп атады және «Роберт Алтман үшін де, маған бұрын белгісіз болған Филип Бейкер Холл үшін де кинематографиялық шедевр, оның еңбегі заңды, керемет актерлік шеберлік, «Saturday Night Live» еліктеуі емес» деді. Сан-Францискодағы кең экранға шығарудан бұрынғы көрсетілім туралы «Variety» журналында жазылған рецензияда: ««Құпия құрмет» фильмнің кең аудиторияға танылуы екіталай, бірақ бұл фильм ұзақ уақыт бойы құпия болып қалуға лайық емес. Филип Бейкер Холл өзінің сөздерімен де, дене бітімімен де өте әсерлі, егер фильм Лос-Анджелесте коммерциялық прокатқа шығарылса, Академия оны үздік актерлік Оскарға ұсынуы мүмкін. Холл зертханасында басып, магнитофонға қатты еске түсіруі – актерлік шеберліктің оқулығы, ал оның Никсонға ұқсауы көбінесе мазасыздық тудырады». «Los Angeles Times» газетінің Линда Гросс бұл фильмді «американдық қарапайым адамның керемет кейіптік зерттеуі» деп сипаттады, Холл «тамаша, тұрақты актерлік шеберлік көрсетті. Ол адам жанының қараңғы түнін қараңғылықпен жеткізеді, ал Алтман оны адал түрде бейнеледі». Паулин Каэл осы фильмді «кішкентай, ерекше жеңіс» деп атады және Холлдың актерлік шеберлігін «әдемі актер емес адамның актерлік жетістігі» деп сипаттады, «Холл жұлдыздық қатысудың болмауына және актердің өзінің орташалығынан қорқуына сүйенеді, бұл Никсонның сезімдеріне параллель болып көрінеді. Ол Никсонға ұқсамаса да, Никсонның қимыл-қозғалыстарын жақсы түсінеді, және ол оның ішкі әлемін тарихи дәлдікпен көрсетеді, бұл біз басқалар жазған ең жағымсыз көріністерде нақты Никсонды көріп тұрғандаймыз, және біз таспадан естіген адамды көріп тұрғандаймыз».
Roger Ebert awarded four stars out of four and lauded it as "one of the most scathing, lacerating and brilliant movies of 1984," and wrote that Hall played his role "with such savage intensity, such passion, such venom, such scandal, that we cannot turn away." He ranked the film sixth on his year end list of the best films of 1984. Gene Siskel of the Chicago Tribune also awarded his top grade of four stars and stated that "thanks to a thoroughly outrageous but strangely credible script by Donald Freed and Arnold M. Stone, Robert Altman's film of the stage play 'Secret Honor' offers a fresh Richard Nixon, one truly worthy of pity, and at the same time properly assigns responsibility for his career to us as much as to him." He ranked the film seventh on his own 1984 best of list. Vincent Canby of The New York Times called the film "a fascinating, funny, offbeat movie" and "something of a cinematic tour de force, both for Mr. Altman and for the previously unknown to me Philip Baker Hall, whose contribution is a legitimate, bravura performance, not a 'Saturday Night Live' impersonation." A review in Variety reporting from a pre wide release screening in San Francisco wrote, "There isn't likely a broad audience for 'Secret Honor,' yet pic is really too good to remain a secret for long Philip Baker Hall is so physically and verbally impressive in his ravings that, should pic get a commercial release in L. A., the Academy would be quite realistic in considering him for a best acting Oscar. Hall's range in stumbling through his study and wildly reminiscing into a tape recorder is text book thesping, and his resemblance to Nixon is often unsettling." Linda Gross of the Los Angeles Times wrote that the film was "a remarkable character study of an American Everyman," with Hall giving "a superb, sustained performance. He delivers darkly the black night of a man's soul, and Altman has recorded it faithfully." Pauline Kael called the film "a small, weird triumph" and described Hall's performance as "an acting feat by a man who probably isn't a great actor," explaining that "Hall draws on his lack of a star presence and on an actor's fears of his own mediocrity in a way that seems to parallel Nixon's feelings. Though he doesn't closely resemble Nixon, he's got the Nixon twitches down pat, and he gets inside him with so much historical accuracy that it's as if we were watching the actual Nixon in the wildest scenes that others wrote about, and as if we were seeing the man we heard on the tapes."