Кіріспе

Фредерик Луи Годе (25 қазан 1812, Нюшатель – 29 қазан 1900, Нюшатель) – швейцариялық протестант теологы.

Өмірбаян

Годе 1812 жылғы 25 қазанда Нойшательде дүниеге келді. Оның әкесі, заңгер Пол Анри ерте қайтыс болды. Анасы, Еузеби Галло, қыздар мектебін құрған, сондай-ақ ізгі, мықты және зиялы пастордың қызы, оның алғашқы тәрбиесіне өзін арнады. Ол Нойшательде дайындық курстарын оқыды, содан кейін Берлин мен Боннда теологияны оқыды. Ол сол кездегі жетекші теологтармен, яғни Хеңстенберг, Толук, Ницш, Стеффенс, Неандер және Шлейермахермен танысты. Олардың ішінде Неандер оған ең көп әсер етті. Ото фон Герлах пен барон фон Котвицтен рухани ықпал күшті болды, бұл тек зиялылыққа емес, имандылыққа баса назар аударуға мүмкіндік берді. Николаус фон Зинзендорф пен Йоханнес Госснер де оған рухани дағдарысты жеңуге және Құдайдың рақымына деген толық сенімге ие болуға көмектесті. 1836 жылы бітірген соң, ол Нойшательге оралды, онда ол дін қызметкері болып тағайындалды және екі шағын приходтың пасторы болды. Алайда, 1838 жылы ол Пруссияның тәж мұрагері Фридрих Вильгельмге тәрбиеші болып, анасының орнын басу үшін Берлинге қайтып келді. Патша оған Құдайдан қорқуды үйреткен шәкірт болды, ал Годе патшаның өмірінің соңына дейін жақын досы болып қалды. 1844 жылы Берлиннен кеткеннен кейін ол Пруссия корольдік отбасынан өмір бойына зейнетақы алды және Пруссияның тәж принці Вильгельм I-нің капелланы болып тағайындалды. Ол 1844 жылға дейін осы лауазымда болды, содан кейін ол тағы да туған қаласына оралды, онда Валь-де-Руз шіркеулерінің диаконы болды (1844-1850 жж.). Ол шіркеулердің практикалық жұмысына зор күш салып, сенбілік мектептер мен басқа да ұйымдарды ұйымдастырды. Сол жылы ол Каролина Вотраверске үйленді. 1850 жылы ол Нойшательде теология профессоры болып тағайындалды, Жаңа өсиеттің сын тұрғысынан қарастыруы және түсіндіруімен, сондай-ақ кейіннен Ескі өсиетке кіріспемен айналысты. 1851 жылдан 1866 жылға дейін ол Нойшательде пасторлық қызметін де атқарды және діни ұйымдар мен қайырымдылық қоғамдарын құруға белсенді түрде атсалысты. 1873 жылы Нойшатель шіркеуі өзінің тәуелсіздігі мен православиесін жоғалтты, себебі мемлекет заң қабылдады, ол әрбір азаматты туғаннан бастап шіркеу мүшесі етеді, ал дін қызметкерлерінің лауазымға тағайындалуы үшін кез келген сенімді қабылдау міндетті емес еді. Осыған жауап ретінде Годе Нойшательдің еркін евангелистік шіркеуінің негізін қалаушылардың бірі болды және оның теологиялық факультетінде профессор болып жұмыс істеді. 1887 жылы ол зейнетке шықты, ал оның орнына ұлы Жорж келді. Содан кейін ол жазу ісімен айналыса берді. Годе француз тілді протестанттарға неміс теологиялық ой-пікірлерін түсіндіруде үлкен рөл атқарды, ал оның еңбектерінің ағылшын тіліне аударылуы оның халықаралық Жаңа өсиет зерттеулеріне әсерін күшейтті. Годе 1900 жылғы 29 қазанда Нойшательде қайтыс болды. Оның тағы бір ұлы, Филипп Годе, 1913 жылы Нойшатель университетінде француз әдебиетінен профессор болды және оның өмірбаянын жариялады.

Теология

Годе сол кездегі ең маңызды түсіндірмелердің авторы болды, олар көптеген тілдерге аударылып, қазір де басылып жатыр, сондай-ақ көптеген мақалалар жазды. Кристоф Эрнст Лютхардттың түсіндіру жолын жалғастырған, оның Иоанн Евангелиясына арналған түсіндірмесі оның ең көрнекті еңбектерінің бірі саналады. Ол өзінің еңбектері арқылы Жаңа Өсиеттің, әсіресе Евангелиялардың нақтылығы мен сенімділігін қорғады. Годе өзі мәтіндік сыншы болған жоқ. Дәстүрлі Византиялық (грек-латындық) мәтін мен Александриялық сындық мәтін арасындағы пікірталасқа қатысты, Годе «тексті рецептістегі» ұзын оқылымдарды мұқият және контексттік тұрғыдан қарастырды, бірақ «өзгерістердің басталуын анықтауға болатын кезеңге дейінгі грек мәтінінің құжатын шешуші түрде табуға» деген үмітін білдірді. Годе кейбір «қабылданған оқылымдардың» «түзетулер» болуы мүмкін деп сенді, бірақ сондай-ақ былай деп жазды: «Менің ойымша, грек-латындық мәтін Б және א-ның «бейтарап» мәтінінен және жалпы алғанда, басқалардың барлығынан жақсырақ, сонымен қатар, Хорт пен Весткотттың «сирияға қарсы» деп атаған мәтіндері, контекст бойынша салмақтағанда, Византиялық оқылымдардан төмен». Иоанн Евангелиясына арналған түсіндірмесінің кіріспесінің соңында ол былай деді: «Мен оқырманнан әрбір жағдайдың мән-жайын зерттеуді және мұқият қарастыруды сұраймын. Мен осы ойлармен тек қана жабылуға тырысылып жатқан мәселені ашық қалдыруды қалаймын». Годе «білімді білудің жоқтығын» деп санаған және «Александриялық» оқылымдарға деген жақпарушылықты сынға алды. Алдын ала тағдыр туралы кальвинистік көзқарасты қабылдамағандықтан, Годе жиі Арминиялық теологтардың назарына тартылды. Христологияда ол Вольфганг Фридрих Гесс ұсынған модернистік кенотикалық теорияны ұстанды, оған сәйкес, денеге ену екі түрлі жағдайды бір субъектінің қабылдауы емес, құдайлық субъектінің ерікті түрде адамдық жағдайға төмендеуі болды. Оның еңбегі Жаңа Өсиет зерттеушілерінің кенотикалық мотивке деген көзқарасын өзгертуге үлкен үлес қосты. Құрбандық туралы ол Құдайдың адаммен, сондай-ақ адамның Құдаймен татуласуын растады, бірақ кейбіреулер Мәсіхтің азаптары күнәге қатысты Құдайдың талаптарын қанағаттандыру және өтеу арқылы емес, оларды ашу және мойындау арқылы қанағаттандырады деп санайды, осылайша ол құрбандықтың моральдық ықпал ету теориясын және үкіметтік құрбандық теориясын білдіреді. Бірақ Римдіктерге арналған хаттың кіріспесінің алғашқы бетімен салыстырып қараңыз. «Жаратылыстың алты күні» атты еңбегінде ол Хью Миллерді ұстанғандай, Жердің ежелгі екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, ол Фердинанд Бюссон сияқты либералды протестантизмнің жақтастарына қарсы православиелік евангелистік христиандықты қызу қорғады.

Марапаттар

Базель және Эдинбург университеттерінің құрметті докторы.