Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дуар соғысы (немесе Англо-Бхутан соғысы) – 1864–1865 жылдары Британдық Үндістан мен Бутан арасында жүрген соғыс. Бұл 1774 жылдан бергі екі мемлекет арасындағы жалғыз әскери қақтығыс болып табылады.
War fought between British India and Bhutan in 1864–1865
The Duar War (or Anglo Bhutan War) was a war fought between British India and Bhutan in 1864 to 1865. It has been the only military conflict between the two states since 1774.
Өмірбаян
Тоғызыншы ғасырда Британдық Үндістан Бутанға бірнеше миссия жіберді. Ресми құжаттарда Бутанның шекара маңындағы шабуылдары немесе қарсыластарды баптауы әрқашан тікелей себеп ретінде көрсетілді; алайда, қазіргі тарихшылар бұл аймақтағы Британияның империалистік мүдделерінің нақты сылтау болғанын айтады. Пунханың дзонгпоны жеңіске жеткен соң орталық үкіметпен байланысын үзді және қарсылас Друк Дези құрды, ал заңды Друк Дези Пароның пенлопынан қорғау іздеп, кейіннен тақтан түсірілді. Британдық миссия Паро мен Тронгсаның қарсыласы пенлоптарымен (соңғысы Друк Деси атынан әрекет етті) кезектесіп байланыс жасады.
Across the nineteenth century, British India commissioned multiple missions to Bhutan. Official documents always cited cross border raids by Bhutan or sheltering of dissidents as the immediate cause; however, modern historians note Britain's imperialist ambitions in the region to be the actual pretext. The dzongpon of Punakha – who had emerged victorious – had broken with the central government and set up a rival Druk Desi while the legitimate druk desi sought the protection of the penlop of Paro and was later deposed. The British mission dealt alternately with the rival penlop of Paro and the penlop of Trongsa (the latter acted on behalf of the druk desi).
Шайқас
Ұлыбритания 1864 жылдың қараша айында соғыс жариялады. Бутанның тұрақты әскері болған жоқ, ал бар күштері – мылтықтар, садақ-жебелер, қылыштар, пышақтар және сырғалармен қаруланған дзонг күзетшілерінен құралған еді. Осы дзонг күзетшілерінің кейбіреулері қалқандармен және тізбекті қару-жарақтармен жақсы жабдықталған британдық әскермен шайқасты. Деотангтағы сол кезде Девангири деп аталған бекініс 1865 жылы британдықтар тарапынан бұзылды. Британдықтар бастапқыда Деотангта жеңіліске ұшырады, ал Девангириді қайта басып алғаннан кейін, Бутандық күштерге оны пайдалану мүмкіндігін жоқ ету үшін бекіністі бұзды. Дуар соғысы бес ай ғана сарқылып, Бутандық күштердің майданда бірнеше жеңістеріне қарамастан, оның ішінде екі гаубицаны басып алуына қарамастан, Бутанның 20% аумағын жоғалтуға және бұрын басып алынған аймақтарды беруге мәжбүр болды. 1865 жылдың 11 қарашасында қол қойылған Синчула шартының талаптарына сәйкес, Бутан Ассам және Бенгал Дуарларындағы аумақтарды, сондай-ақ Бутанның оңтүстік-шығысындағы Девангиридің 83 шаршы километрін жыл сайынғы 50 000 рупиялық субсидияға алмастырды. Синчула шарты 1910 жылға дейін күшінде болды, содан кейін Бутан мен Британдық Үндістан Пунаха шартына қол қойды, ол 1947 жылға дейін қолданылды.
Britain declared war in November 1864. Bhutan had no regular army, and what forces existed were composed of dzong guards armed with matchlocks, bows and arrows, swords, knives, and catapults. Some of these dzong guards, carrying shields and wearing chainmail armor, engaged the well equipped British forces. The fort, known at the time as Dewangiri, at Deothang was dismantled by the British during 1865. The British initially suffered a humiliating defeat at Deothang and when they recaptured Dewangiri they dismantled the fortress there to deny its use to Bhutanese forces. The Duar War lasted only five months and, despite some battlefield victories by Bhutanese forces which included the capture of two howitzer guns, resulted in the loss of 20% of Bhutan's territory, and forced cession of formerly occupied territories. Under the terms of the Treaty of Sinchula, signed 11 November 1865, Bhutan ceded territories in the Assam Duars and Bengal Duars, as well as the 83 km2 of territory of Dewangiri in southeastern Bhutan, in return for an annual subsidy of 50,000 rupees. The Treaty of Sinchula stood until 1910, when Bhutan and British India signed the Treaty of Punakha, effective until 1947.