Француз химигі, дәрігер, саясаткер Франсуа Распайль өмірі мен қызметі. Республикалық қозғалыстарға қатысы, түрмеде отыруы, саяси қуғын-қудалаулар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франсуа Винсент Распель, L. L. D., M. D. (25 қаңтар 1794 – 7 қаңтар 1878) – француз химигі, табиғаттанушы, дәрігер, физиолог, заңгер және социалистік саясаткер.
François Vincent Raspail, L. L. D., M. D. (25 January 1794 – 7 January 1878) was a French chemist, naturalist, physician, physiologist, attorney, and socialist politician.
Өмірбаян
Распель Воклюз провинциясының Карпентрас қаласында дүниеге келген. Республикалық Карбонарлар қоғамының және масондықтың мүшесі, онда ол Франсуа Араго, Виктор Шоэльшер және Огюст Бланкимен танысты. Распель Луи Филипп билігі кезінде (1830–1848) тұтқындалды және 1848 жылдың желтоқсанында Екінші Республика президенттігіне кандидат болды. Бірақ, ол 1848 жылдың 15 мамырындағы көтеріліске қатысты және 1849 жылдың наурыз айында қайтадан түрмеге қамалды. 1851 жылдың 2 желтоқсанында Луи Наполеон жасаған төңкерістен кейін оның жазасы жер аударылуға алмастырылды, және ол 1862 жылы ғана Францияға оралды. 1869 жылы Екінші империяның либералдық кезеңінде (1851–1870) Лионнан депутат болып сайланды. 1871 жылғы Париж коммунасынан кейін ол Француз Үшінші Республикасында танымал республикашыл болып қала берді. Распель Аркуэльде қайтыс болды. Оның ұлдары – Бенжамин Распель (1823), Камиль Распель (1827), (1831) және (1840) Үшінші Республикадағы белгілі тұлғалар еді. Оның қызы Мари Распель (1837–1876) – бостандық ойлаушы және республикашыл болды; ол әкесінің адал қолдаушысы болды және өмірінің соңында саяси тұтқын ретінде оған күтім жасағанда жұқтырған аурудан қайтыс болды.
Raspail was born in Carpentras, Vaucluse. A member of the republican Carbonari society and Freemasonry, where he met François Arago, Victor Schoelcher and Auguste Blanqui, Raspail was imprisoned during Louis Philippe's reign (1830–1848) and was a candidate for presidency of the Second Republic in December 1848. However, he was then involved in the attempted revolt of 15 May 1848 and in March 1849 was again imprisoned as a result. After Louis Napoleon's 2 December 1851 coup, his sentence was commuted to exile, from which he returned to France only in 1862. In 1869, during the liberal phase of the Second Empire (1851–1870), he was elected deputy from Lyons. He remained a popular republican during the French Third Republic after the short term Paris Commune in 1871. Raspail died in Arcueil. His sons, Benjamin Raspail (1823), Camille Raspail (1827), (1831), and (1840) were also all notable figures in the Third Republic. His daughter, Marie Raspail (1837 1876), was a freethinker and republican; she was a staunch supporter of her father and died from an illness contracted while caring for him during his time as a political prisoner towards the end of his life.
Ғылыми жетістіктер
Распель биологиядағы жасуша теориясын қалыптастырушылардың бірі болды. Ол "omnis cellula e cellula" ("әрбір жасуша басқа жасушадан пайда болады") деген тұжырымды ұсынды, кейін бұл Рудольф Карл Вирховқа жатқызылды. Өсімдіктерді зерттеуде микроскопты қолдануды алғашқылардың бірі қолдады. Сонымен қатар, ол антисептиктерді пайдалануды, санитарияны жақсартуды және дұрыс тамақтануды жақтаған. Оның "Manuel annuaire de la santé 1834" еңбегі Винсент ван Гогтың "Nature morte avec oignons/Still life with a plate of onions" (1889, Kroller Muller) картинасында бейнеленген.
Raspail was one of the founders of the cell theory in biology. He coined the phrase omnis cellula e cellula ("every cell is derived from a [preexisting] cell") later attributed to Rudolf Karl Virchow. He was an early proponent of the use of the microscope in the study of plants. He was also an early advocate of the use of antiseptic(s) and better sanitation and diet. His "Manuel annuaire de la santé 1834" is portrayed in the painting "Nature morte avec oignons/Still life with a plate of onions" by Vincent van Gogh (1889 Kroller Muller).
Саясатта
1830 жылғы революциядан кейін Распель саясатқа қатысты. Ол Адам құқықтары қоғамының төрағасы болды және осы қызметі үшін түрмеге қамалды. Түрмеде ол ауырған тұтқындарға көмектесіп, олардың ауруларын зерттеді. Ол камфораның құндылығына көз жеткізді, оның пікірінше, ол өте ұсақ паразиттілерді өлтіру арқылы әрекет етеді – бұл аурудың микробтар теориясының бір түрі.
After the revolution of 1830, Raspail became involved in politics. He was President of the Human Rights Society, and was imprisoned for that role. While in prison, he tended sick inmates and studied their diseases. He became convinced of the value of camphor, which he believed worked by killing extremely small parasites – a version of the germ theory of disease.
Кейінгі мансап
Распель 1848 жылы желтоқсанда Францияның Екінші Республикасының президенттігіне үміткер болды, бірақ Луи Наполеон Бонапарттан (кейін Наполеон III) жеңіліп, төртінші орынға табан тіреді. Ол 1848 жылғы 15 мамырдағы көтеріліске қатысты және 1849 жылғы наурыз айында тағы да түрмеге қамалған. 1853 жылы Наполеон III оның түрме жазасын жер аударылуға алмастырды. Ол 1862 жылы Францияға жер аударылудан қайтып келді. 1869 жылы Лионнан, ал 1875 жылы Марсельден депутат болып сайланды. Францияның Үшінші Республикасы кезінде ол халыққа кең танылып, құрметке ие болды. Оның құрметіне Париждің 7-ші, 6-шы және 14-ші округтеріндегі ең ұзын бульвары Бульвар Распель деп аталды, ал кейін Распель метро станциясы осы атты алды.
Raspail was a candidate for the Presidency of the French Second Republic in December 1848, but came in fourth, losing to Louis Napoléon Bonaparte (later Napoleon III). He had been involved in the attempted revolt of 15 May 1848, and in March 1849 was again imprisoned as a result. In 1853, Napoleon III commuted his sentence of imprisonment to one of exile. He returned to France from exile in 1862. In 1869 he was elected deputy from Lyon and in 1875 from Marseille. He remained popular and respected during the French Third Republic. The longest boulevard in Paris, in the 7th, 6th and 14th arrondissements, was named Boulevard Raspail in his honor, after which the Raspail Métro station takes its name.