Кіріспе

Бутандағы құқық қорғау – Бутанның Ішкі істер және мәдени істер министрлігінің бірнеше бөлімшелерінің бірлескен құзыретінде болады. Атап айтқанда, министрліктің Заң және тәртіп бюросы, Иммиграция департаменті және Жергілікті басқару департаменті Бутандағы құқық қорғауға жауапты. Ішкі істер және мәдени істер министрлігі – Бутанның Lhengye Zhungtshog, яғни Министрлер кеңесінің құрамына кіреді. Жалпы алғанда, Бутандағы құқық қорғау атқарушы органдардың міндеті болып табылады. Полиция және иммиграциялық органдар қылмыстық істерді Бутанның Бас прокуроры арқылы сот жүйесінде қарауға жібереді. Қылмыстық құқық және қылмыстық іс жүргізу парламент қабылдаған заңдармен белгіленеді. Бутан Парламенті құқық қорғау, қылмыстық құқық және іс жүргізуге қатысты бірнеше заңдарды қабылдады, соның ішінде 1992 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заң, 2001 жылғы Азаматтық және қылмыстық іс жүргізу кодексі, 2004 жылғы Қылмыстық кодекс, 2008 жылғы Конституция және 2009 жылғы Түрме туралы заң. Сонымен қатар, 2010 жылғы Бутанның темекіге қарсы күрес туралы заң сияқты көптеген тақырыптық заңдар да қылмыстарды, жазаларды және жауапты құқық қорғау органдарын анықтайды.

Құқық қорғау органдары

Бутандағы құқық қорғау жұмысын негізінен Корольдік Бутан полициясы жүзеге асырады, бірақ иммиграциялық және кедендік заңдарды Иммиграция департаментінің қызметкерлері де сақтайды. Осы жергілікті басқару органдарымен Жергілікті басқару департаменті байланыс жасайды.

Корольдік Бутан полициясы

Корольдік Бутан полициясы Бутанда заң мен тәртіпті сақтауға және қылмыстың алдын алуға жауапты. Ол 1965 жылдың 1 қыркүйегінде Корольдік Бутан армиясынан қайта тағайындалған 555 қызметкермен құрылды. Алғашқыда "Бутан шекара күзетшілері" деп аталды. Оның тәуелсіз құқықтық негізі алғаш рет 1980 жылғы Корольдік Бутан полициясы туралы заңмен ресімделді. Бұл заң жойылды және толығымен 2009 жылғы Корольдік Бутан полициясы заңымен алмастырылды. 2009 жылғы Полиция заңына сәйкес, полиция ерекше юрисдикцияларға, әр түрлі шендерге, сондай-ақ далалық және арнайы бөлімшелерге бөлінеді. Полиция Бутан түрмелерін басқару және күтіп ұстаумен де жүктелген, бұл міндет 2009 жылғы Түрмелер туралы заңмен реттеледі.

Иммиграция департаменті

Иммиграциялық департамент иммиграция, кедендік бақылау және оларды қамтамасыз етумен жауапты. Ол визаларға, шетелдік жұмыс күшін тарту және тексеруге, тауарларды импорттауға және шекара қауіпсіздігіне қатысты ережелер мен саясатты іске асырады. Оның қызметкерлеріне Бутанның шекарасында да, ішінде де мемлекеттік және жекелеген салаларды қадағалауда кең өкілеттіктер мен тәртіптік құқықтар берілген.

Жергілікті басқару департаменті

Жергілікті басқару департаменті жергілікті Дзонгхаг, Дунгхаг, Гевгог және муниципалдық әкімшіліктерге төрелік және даулар кезінде құқықтық қолдау және кеңес беру арқылы заңды орындаумен жанама түрде айналысады. Жергілікті билік өз кезегінде жергілікті деңгейде орындалатын салық салуды қоса алғанда, реттеуші және ереже шығарушы өкілеттіктерге ие. Парламенттің басқа актілері белгілі бір әрекеттер мен тәжірибелерді қылмыстық деп санайды: мысалы, Темекі туралы заң темекі мен темекі өнімдерін өсіруді, өндіруді және сатуды қылмыстық деп санайды, қоғамдық орында темекі пайдалануды шектейді, қозғалыс суретінде темекіге қатысы жоқ бейнелерді қылмыстық деп санайды және контрабанда қылмысын адамға белгіленген лимиттен артық темекіге ие болуды қамтиды; сондай-ақ, иммиграция және кеденге байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтар мен жазалар, сонымен қатар депортация және қамауға алудың квази-қылмыстық рәсімдері 2007 жылғы Иммиграциялық заңда есептеледі. Бутан заңдары бойынша іс қозғау туралы шешім қабылдағанда, Бас прокуратураның Прокуратура және сот ісі жөніндегі бөлімі алдымен қылмыстың құрамы толық орындалған-жоқ па екенін бағалайды – яғни, құқық бұзушылықтың барлық элементтері бар ма. Алдын ала дәлелдер анықталған жағдайда, мәселе "Дәлелділік тестісінен" және "Қоғамдық мүдде тестісінен" өтеді. "Дәлелділік тестісі" айыпталушыны кінәлі деп тану үшін жеткілікті дәлелдерді талап етеді және "әрбір ақылға қонымды судья еш қылықсыз айыпталушыны кінәлі деп тағайындайтын болады". "Қоғамдық мүдде тестісі" бұдан әрі мұндай қудалаудың қоғамға кері әсер етпеуін талап етеді.

1992 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заң

Ұлттық қауіпсіздік туралы заң – Бутан Парламенті 1992 жылғы 2 қарашада қабылдаған, 1957 жылғы Тримшунгтың мемлекетке опасыздыққа қатысты ережелерін жойған он алты баптан тұратын заң. Өлім жазасына қатысты ережелері 2008 жылы күштен шығарылғанмен, сөз бостандығы және заңсыз жиналыстарға қатысты басқа ережелері күшінде қалып отыр. Қазіргі заманғы мемлекет ретінде Бутан 1957 жылы Ца Йиг кодексін қайта қарап, 1965 жылы оны жаңа кодекспен алмастырды. Дегенмен, 1965 жылғы кодекс 17 ғасырлық кодекстің мағынасы мен мазмұнын көп бөлігімен сақтап қалды. Қазіргі Бутанда ауыл ақсақалдары шағын мәселелерді шешетін, ал дзонгхаг (аудандық) шенеуніктері ірі қылмыстарды қарап шешетін.