Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иоанн (16 мамыр 1768 жылы Тбилисиде, Грузия – 15 ақпан 1830 жылы Санкт-Петербургте, Ресей) – грузин князі (батонышвили), жазушы және энциклопедияшы.
Ioane (16 May 1768 in Tbilisi, Georgia – 15 February 1830 in Saint Petersburg, Russia) was a Georgian prince (batonishvili), writer and encyclopaedist.
Өмір
Шығыс Грузиядағы Картли-Кахетия патшалығының соңғы патшасы XII Георгийдің бірінші әйелі Кетеван Андроникашвилиден туған ұлы Иоан 1795 жылы Кртсаниси шайқасында парсы әскерімен талқандалған грузин әскерінің алғы шебіне басшылық етті. Шайқас аяқталғаннан кейін патшалық экономикалық дағдарыс пен саяси анархия кезеңіне енді. Парсы шабуылының салдарынан туған қиындықтарды жою және феодалдық қоғамның артта қалуын жеңу мақсатында, ханзада Иоан 1799 жылдың 10 мамырында басқару, әскер және білім беру салаларында реформалар жобасын ұсынды. Алайда, XII Георгийдің әлсіздігі мен елдегі азаматтық келіспеушіліктердің салдарынан бұл жоба іске аспады. 1800 жылы ол ресейлік-грузин біріккен әскерлеріндегі грузин кавалериясына басшылық етті, олар Ниахура шайқасында оның туысы Александр Багратиони мен дағыстандық одақтастарын жеңді. XII Георгий қайтыс болғаннан кейін Картли-Кахетия кеңейіп келе жатқан Ресей империясының құрамына енді, ал Иоан Ресейге жер аударылды. Санкт-Петербургте қоныстанған ол өзінің көптеген еңбектерін жазды, олардың ең маңыздысы – 1817–1828 жылдар аралығында жазылған «Калмасоба» дидактикалық энциклопедиялық романы. Ол сонымен қатар, табиғаттану энциклопедиясы (1814), балалар энциклопедиясы (1829), орыс-грузин сөздігі, грузин лексиконы және бірнеше өлеңдердің авторы. Оның қолжазбалары 1861 жылы грузин ғалымы Димитрий Бакрадзе тауып, 1862 жылы олардың қысқартылған нұсқасын жариялады. 1787 жылы Имерети сарайының (сахлт ухутсеси) басшысы Зураб Церетелидің (1747–1823) қызы Кетеван Церетелиге (1775–1832) үйленді және Григоль есімді жалғыз ұлы болды.
A son of George XII, the last king of Kartl Kakheti kingdom, eastern Georgia, by his first wife Ketevan Andronikashvili, Ioane commanded an avant garde of a Georgian force annihilated by the Persian army at the Battle of Krtsanisi in 1795. Following the battle, the kingdom entered a period of economic crisis and political anarchy. To eradicate the results of a Persian attack and to overcome the retardation of the feudal society, Prince Ioane proposed on 10 May 1799, a project of reforms of administration, army and education. This project was, however, never materialized due to the weakness of George XII and a civil strife in the country. In 1800, he commanded a Georgian cavalry in the joined Russian Georgian forces that defeated his uncle, Alexandre Bagrationi, and the Dagestani allies at the battle of Niakhura. Upon the death of George XII, Kartl Kakheti was incorporated into the expanding Russian Empire, and Ioane was deported to Russia. He settled in Saint Petersburg where he wrote most of his works with a didactic encyclopedic novel Kalmasoba (1817–1828) being the most important of them. He is also an author of a naturalist encyclopedia (1814), a children encyclopedia (1829), a Russian Georgian dictionary, a Georgian lexicon, and of several poems. His manuscripts were discovered in 1861 by a Georgian scholar, Dimitri Bakradze, who published them in an abridged version in 1862. He married in 1787, Princess Ketevan Tsereteli (1775–1832), daughter of Prince Zurab Tsereteli (1747–1823), Mayor of the Palace (sakhlt ukhutsesi) of Imereti, and had the only son, Grigol.